“จิสด้า” เปิดสาเหตุ อังกฤษฝนตกไม่หยุด 41 วัน

สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ออกมาวิเคราะห์สาเหตุอังกฤษฝนตกต่อเนื่อง 41 วัน นี่ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

นับตั้งแต่วันปีใหม่ 1 มกราคม 2569 เป็นต้นมา จนถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ สหราชอาณาจักรหรืออังกฤษ ต้องเผชิญกับสถิติทางอุตุนิยมวิทยาที่น่าตกใจที่สุดในรอบทศวรรษ เมื่อสำนักงานอุตุนิยมวิทยา (Met Office) ยืนยันว่า " มีฝนตกในสหราชอาณาจักรทุกวันติดต่อกันครบ 41 วันแล้ว" นี่ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลลัพธ์จากกลไกธรรมชาติที่ส่งผลให้เปลี่ยนแปลงไปคือ

ปรากฏการณ์ The Locked Jet Stream

จำเลยหมายเลขหนึ่งของเหตุการณ์นี้คือ กระแสลมกรด หรือ Jet Stream (เป็นกระแสลมที่ไหลเวียนในชั้นบรรยากาศในระดับความสูงประมาณ 10,000 – 15,000 เมตร เหนือจากพื้นโลก) มีพฤติกรรมผิดปกติ โดยปกติ Jet Stream จะพัดคดเคี้ยวไปมาเหนือมหาสมุทรแอตแลนติก ทำให้ยุโรปมีช่วงแดดออกสลับฝน แต่ในปีนี้ กระแสลมนี้กลับมีกำลังแรงจัดและ "ล็อกตาย" (Locked) ในทิศทางพุ่งตรงจากทิศตะวันตกเฉียงใต้เข้าสู่เกาะอังกฤษโดยตรง เปรียบเสมือนท่อส่งน้ำความเร็วสูงที่ลำเลียงพายุดีเปรสชันลูกแล้วลูกเล่าเข้ามาถล่มแบบไม่เว้นวรรค ทำให้ความกดอากาศสูงที่ควรจะนำพาอากาศสดใสเข้ามาไม่สามารถแทรกตัวเข้ามาได้เลย

Climate Change กฎฟิสิกส์ที่ไม่อาจเลี่ยง

ทำไมฝนถึงตกหนักและยาวนานกว่าเดิม? คำตอบอยู่ที่อุณหภูมิโลกที่สูงขึ้น

• มหาสมุทรเดือด อุณหภูมิพื้นผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือยังคงสูงผิดปกติ ส่งผลให้เกิดการระเหยของน้ำมหาศาล
• บรรยากาศอุ้มน้ำ ตามหลักการ Clausius-Clapeyron Relation อากาศที่ร้อนขึ้น 1 องศาเซลเซียส จะสามารถอุ้มไอน้ำได้เพิ่มขึ้นถึง 7% พายุที่พัดเข้ามาในปี 2026 จึงไม่ได้มาแค่ลม แต่หอบเอามวลน้ำจำนวนมหาศาลมาด้วย เปลี่ยนจากฝนปรอยๆ ตามสไตล์อังกฤษ ให้กลายเป็นฝนตกแช่ขังที่ตกต่อเนื่องยาวนาน

พื้นที่รับเคราะห์ เมืองที่ฝนตก "ทุกวัน"

ในขณะที่คนลอนดอนบ่นเรื่องฟ้าครึ้ม แต่มีบางเมืองที่ต้องเผชิญกับฝนตกจริง ๆ ทุกวัน ตั้งแต่ปีใหม่ ข้อมูลจากสถานีตรวจวัดอากาศระบุจุดวิกฤต 3 แห่งที่ทำสถิติ "Wettest Start to the Year"

• Cardinham (Cornwall) พื้นที่ทางตะวันตกเฉียงใต้ที่ปะทะลมมรสุมเป็นด่านหน้า ชาวเมืองที่นี่ต้องอยู่กับเสียงฝนกระทบหลังคามา 41 วันโดยไม่มีวันหยุด
• North Wyke (Devon) พื้นที่เกษตรกรรมที่ดินชุ่มน้ำจนไม่สามารถดูดซับได้อีกต่อไป (Saturated Ground)
• Astwood Bank (Worcestershire) พื้นที่ตอนกลางที่ปกติฝนจะน้อยกว่า แต่ปีนี้กลับโดนหางเลขเต็มๆ

พายุชื่อดังแห่งปี 2026

ความต่อเนื่องของฝนไม่ได้เกิดจากฝนธรรมชาติเพียงอย่างเดียว แต่ถูกซ้ำเติมด้วยพายุลูกใหญ่ที่เรียงคิวกันเข้ามา ตั้งแต่ Storm Goretti ในช่วงต้นเดือนมกราคม ตามมาด้วย Storm Ingrid และ Storm Chandra ในช่วงปลายเดือน ซึ่งพายุเหล่านี้ไม่เพียงแต่นำฝนมา แต่ยังหอบเอาลมกระโชกแรงที่ทำให้การระบายน้ำตามธรรมชาติทำได้ยากขึ้นไปอีก

ลักษณะทางกายภาพกับ "ฝนภูเขา"

ลักษณะภูมิประเทศของอังกฤษที่เป็นเกาะมีเทือกเขาสูงทางฝั่งตะวันตกและเหนือ (Highlands) ทำหน้าที่เหมือนกำแพงดักลม เมื่อลมชื้นจากแอตแลนติกพัดมาปะทะภูเขา จะถูกบังคับให้ลอยตัวสูงขึ้นและกลั่นตัวเป็นฝนหน้าเขา (Orographic Rainfall) ซ้ำ ๆ ที่จุดเดิม ทำให้พื้นที่อย่างเวลส์และสกอตแลนด์ตะวันตกต้องรับปริมาณน้ำฝนสะสมมากกว่าพื้นที่อื่นหลายเท่าตัว

เหตุการณ์ฝน 41 วันในปี 2026 นี้ เป็นสัญญาณเตือนว่าฤดูกาลของอังกฤษกำลังเปลี่ยนไป เราอาจไม่ได้เห็น "Four Seasons in One Day" อีกต่อไป แต่กำลังจะเจอกับ "Wet Season that never ends" แทน การเตรียมรับมือจึงไม่ใช่แค่การพกร่ม แต่คือการวางแผนจัดการน้ำระดับชาติเพื่อรองรับความแปรปรวนที่สุดขั้วนี้