Rocket Lab ร้องสอบนาซ่า ปมประมูลสัญญาดาวอังคาร 2.3 หมื่นล้าน
วันที่ 11 กันยายนที่ผ่านมา บริษัท Rocket Lab ยื่นประท้วงอย่างเป็นทางการต่อสำนักงานความรับผิดชอบของรัฐบาลสหรัฐ หรือ GAO หลังองค์การนาซ่ามอบสัญญาโครงการ Mars Telecommunications Network หรือ MTN มูลค่าสูงสุดราว 700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 23,100 ล้านบาท ให้บริษัท Blue Origin ของเจฟฟ์ เบโซส โดยระบุว่าการตัดสินใจครั้งนี้ขัดกับเกณฑ์คุณสมบัติที่รัฐสภาสหรัฐกำหนด และกระบวนการประเมินข้อเสนอทางเทคนิคของบริษัทไม่เป็นธรรม
⬛️ นาซ่าเลือกบริษัท Blue Origin
โดยสัญญาดังกล่าวกำหนดให้ Blue Origin ทำการออกแบบ พัฒนา ประกอบ ปล่อยขึ้นอวกาศ และควบคุมปฏิบัติการยานสื่อสารที่โคจรรอบดาวอังคาร ภารกิจ คือ ส่งต่อข้อมูลวิทยาศาสตร์ ภาพ ข้อมูลนำทาง และการสื่อสารภารกิจระหว่างยานหรืออุปกรณ์บนดาวอังคารกับศูนย์ควบคุมบนโลก นาซ่าคาดให้ส่งมอบยานไม่เกินวันที่ 31 ธันวาคม 2028 และเริ่มปฏิบัติการที่ดาวอังคารได้ราวปี 2030
ก่อนหน้านี้ บริษัท Blue Origin ระบุว่าจะสร้างยานบนแพลตฟอร์ม Blue Ring ซึ่งอยู่ระหว่างการผลิตที่เมืองฮันต์สวิลล์ รัฐแอละแบมา สหรัฐอเมริกา ส่วน Rocket Lab ซึ่งเป็นผู้แข่งขันหลักเสนอดีไซน์บนแพลตฟอร์ม Explorer ของตนเอง โดยทั้งสองบริษัทจะใช้จรวดขนส่งอวกาศของตัวเอง
⬛️ ทำไมนาซาต้องมีเครือข่ายสื่อสารใหม่
ปัจจุบันนาซาพึ่งยานโคจรเก่าอย่าง Mars Odyssey ที่ปล่อยปี 2001 และ Mars Reconnaissance Orbiter ที่ปล่อยปี 2005 เป็นหลักในการถ่ายทอดสัญญาณ การมีระบบสื่อสารรุ่นใหม่จึงถูกมองว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญต่อการสำรวจดาวอังคารในระยะยาว ทั้งภารกิจวิทยาศาสตร์และแผนเตรียมการสำรวจโดยมนุษย์ในอนาคต
รัฐสภาสหรัฐจัดสรรงบประมาณราว 700 ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 23,100 ล้านบาท ให้โครงการนี้ในเดือนกรกฎาคม 2025 จากนั้นนาซ่าเปิดรับข้อเสนอในช่วงเดือนพฤษภาคม 2026 โดย Blue Origin และ Rocket Lab ถูกจับตามองว่าเป็นคู่แข่งชั้นนำก่อนที่นาซ่าจะเลือก Blue Origin เมื่อต้นเดือนนี้
⬛️ ข้ออ้างการประท้วงของ Rocket Lab
บริษัท Rocket Lab ระบุผ่านโพสต์บนแพลตฟอร์มเอ็กซ์ (X) ว่า "การมอบสัญญาของนาซ่าดูไม่สอดคล้องกับเกณฑ์คุณสมบัติที่รัฐสภากำหนด" พร้อมยังวิจารณ์ว่าการประเมินเอกสารเทคนิคของบริษัทมีความไม่สม่ำเสมอ ใช้การสรุปผลที่ไม่ถูกต้อง บริษัทเน้นว่ามาตรฐานการจัดซื้อจัดจ้างมีไว้เพื่อให้การแข่งขันเป็นธรรมและปกป้องเงินสาธารณะ จึงขอให้มีการทบทวนเพื่อยึดมาตรฐานนี้กับโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่จะรองรับการสำรวจดาวอังคารของสหรัฐในทศวรรษหน้า
หากย้อนไปวงการอวกาศเคยมีกรณีใกล้เคียง คือ ในปี 2021 Blue Origin เองเคยยื่นประท้วงต่อ GAO หลังนาซ่าเลือกบริษัท SpaceX เป็นผู้พัฒนายานลงจอดดวงจันทร์สำหรับโครงการ Artemis ครั้งนั้น GAO ยกคำประท้วง และ Blue Origin แพ้คดีในชั้นศาล ก่อนที่นาซาจะเปิดสัญญาผู้พัฒนายานลงจอดรายที่ 2 ซึ่งบริษัท Blue Origin กลับมาคว้าสัญญาได้ในปี 2023 สำหรับผลของคดีบริษัท Rocket Lab ครั้งนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของ GAO ต่อไป