สารให้ความหวานยอดฮิต อาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง

ตั้งแต่ไอศกรีมคาร์บต่ำ โปรตีนบาร์สูตรคีโต ไปจนถึงน้ำอัดลมที่ระบุว่า “ไม่มีน้ำตาล” หนึ่งในสารให้ความหวานที่พบได้บ่อยขึ้นเรื่อย ๆ คือ อิริทริทอล (erythritol) แต่ผลการวิจัยใหม่จาก CU Boulder กลับพบว่า สารให้ความหวานชนิดนี้อาจไม่ได้ปลอดภัยอย่างที่หลายคนคิด และอาจส่งผลต่อเซลล์สมองหลายด้าน ซึ่งเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองที่เพิ่มขึ้น

งานวิจัยดังกล่าวตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Applied Physiology โดย คริสโตเฟอร์ เดอโชซ่า ศาสตราจารย์ด้านสรีรวิทยาเชิงบูรณาการ กล่าว่า ผลการศึกษานี้เพิ่มหลักฐานที่ชี้ว่า สารให้ความหวานที่ไม่มีคุณค่าทางโภชนาการ ซึ่งที่ผ่านมาได้รับการมองว่าค่อนข้างปลอดภัย อาจไม่ได้ปราศจากผลกระทบต่อสุขภาพ

อิริทริทอลคืออะไร?

อิริทริทอลได้รับการอนุมัติจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ หรือ FDA ตั้งแต่ปี 2001 เป็นสารให้ความหวานในกลุ่มน้ำตาลแอลกอฮอล์  ซึ่งมักผลิตจากการหมักข้าวโพด และปัจจุบันถูกนำไปใช้ในผลิตภัณฑ์หลายร้อยชนิดจากหลากหลายแบรนด์

จุดเด่นของอิริทริทอลคือแทบไม่มีแคลอรี ให้ความหวานประมาณ 80 เปอร์เซนต์ ของน้ำตาลทราย และมีผลต่อระดับอินซูลินเพียงเล็กน้อย จึงได้รับความนิยมในกลุ่มคนที่ต้องการลดน้ำหนัก ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด หรือลดการบริโภคคาร์โบไฮเดรต

อย่างไรก็ตาม ในช่วงที่ผ่านมาเริ่มมีงานวิจัยที่ตั้งข้อสังเกตถึงความเสี่ยงของสารให้ความหวานชนิดนี้มากขึ้น

หนึ่งในงานวิจัยจาก Cleveland Clinic ซึ่งศึกษาคนประมาณ 4,000 คนในสหรัฐฯ และยุโรป พบว่า ผู้ชายและผู้หญิงที่มีระดับอิริทริทอลในกระแสเลือดสูง มีโอกาสเกิดภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันหรือโรคหลอดเลือดสมองภายใน 3 ปีถัดไปสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ทดลองกับเซลล์หลอดเลือดในสมอง

นักวิจัยนำเซลล์มนุษย์ที่ทำหน้าที่บุผนังหลอดเลือดในสมองมาสัมผัสกับอิริทริทอลเป็นเวลา 3 ชั่วโมง โดยใช้ปริมาณใกล้เคียงกับที่พบในเครื่องดื่มปราศจากน้ำตาลทั่วไป

ผลที่พบคือ เซลล์เหล่านี้เกิดการเปลี่ยนแปลงหลายด้าน

• เซลล์สร้าง ไนตริกออกไซด์ ลดลงอย่างชัดเจน ซึ่งสารนี้มีหน้าที่ช่วยให้หลอดเลือดคลายตัวและขยายตัว
• ในขณะเดียวกัน เซลล์สร้าง เอนโดทีลิน-1 เพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นโปรตีนที่ทำให้หลอดเลือดหดตัว
• เมื่อเซลล์ถูกกระตุ้นด้วย ทรอมบิน ซึ่งเป็นสารที่เกี่ยวข้องกับการก่อตัวของลิ่มเลือด แต่ความสามารถของเซลล์ในการช่วยสลายลิ่มเลือด กลับลดลงอย่างมาก

เซลล์ที่สัมผัสกับอิริทริทอลยังสร้าง อนุมูลอิสระ เพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากกระบวนการเผาผลาญที่สามารถทำให้เซลล์เสื่อมและเสียหาย รวมถึงกระตุ้นการอักเสบของเนื้อเยื่อ

นอกจากนี้ งานวิจัยก่อนหน้านี้ยังพบว่า อิริทริทอลในปริมาณเพียง 30 กรัม หรือประมาณปริมาณที่อาจพบได้ในไอศกรีมปราศจากน้ำตาล 1 ไพนต์ สามารถทำให้เกล็ดเลือดซึ่งเป็นส่วนประกอบหนึ่งของเลือดจับตัวกันมากขึ้น และอาจนำไปสู่การเกิดลิ่มเลือดได้

หากหลอดเลือดเกิดการหดตัวมากขึ้น และร่างกายมีความสามารถในการสลายลิ่มเลือดลดลง ความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองก็อาจเพิ่มขึ้น โดยงานวิจัยนี้ไม่ได้เพียงแสดงให้เห็นว่าอิริทริทอลอาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง แต่ยังช่วยอธิบายกลไกที่อาจอยู่เบื้องหลังความเสี่ยงดังกล่าวด้วย

ยิ่งบริโภคหลายครั้งต่อวัน อาจยิ่งต้องระวัง

ศ.เดอโชซ่า ระบุว่า การทดลองครั้งนี้ใช้อิริทริทอลในปริมาณประมาณหนึ่งหน่วยบริโภคเท่านั้น ดังนั้น สำหรับคนที่รับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีอิริทริทอลหลายหน่วยบริโภคต่อวัน ผลกระทบที่เกิดขึ้นอาจมากกว่านี้ได้

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยย้ำว่า การศึกษานี้เป็นการทดลองในห้องปฏิบัติการกับเซลล์ ไม่ใช่การทดลองในคนโดยตรง จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาขนาดใหญ่ในมนุษย์เพิ่มเติม เพื่อยืนยันความสัมพันธ์ดังกล่าวให้ชัดเจนขึ้น