เจาะลึกการสืบทอดอำนาจ "ผู้นำสูงสุดอิหร่าน"

อะยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน วัย 86ปี เสียชีวิตในปฏิบัติการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯและอิสราเอล เมื่อช่วงเช้าวันเสาร์ที่ผ่านมา ตามวันเวลาท้องถิ่น สำนักข่าวฟาร์นิวส์ของอิหร่านรายงานด้วย ว่า คาเมเนอี ถูกสังหารที่สำนักงานขณะกำลังปฏิบัติหน้าที่ในช่วงเช้าตรู่ของวันเสาร์ โดยเสียชีวิตพร้อมสมาชิกครอบครัวคนอื่นๆรวมทั้งลูกสาว ลูกเขยและหลาน
 
ขณะที่สถานีโทรทัศน์ของรัฐบาลอิหร่านรายงานด้วยว่า ทางการอิหร่านได้ประกาศไว้อาลัยเป็นเวลา 40 วัน และให้กำหนดเป็นวันหยุดสาธารณะนาน7วัน โดยก่อนหน้านั้น ผู้ประกาศข่าวได้อ่านแถลงการณ์ของสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน หรือ เอสเอ็นเอสซี ซึ่งยืนยันการเสียชีวิตของ คาเมเนอี อย่างเป็นทางการ และกล่าวโทษว่า สหรัฐฯ และอิสราเอล เป็นผู้อยู่เบื้องหลังการเสียชีวิตในครั้งนี้ และ ว่า การพลีชีพเพื่อศาสนา ของคาเมเนอี จะเป็นจุดเริ่มต้นของ การลุกฮือขึ้นต่อสู้กับเหล่าผู้กดขี่ แต่ไม่มีการระบุถึงผู้ที่อาจจะขึ้นมาเป็นผู้นำสูงสุดคนใหม่ของอิหร่านแทนคาเมเนอี
 

การสืบทอดอำนาจของผู้นำสูงสุดอิหร่าน หลังสิ้น คาเมเนอี มีกลไกทั้งตามรัฐธรรมนูญและแผนสำรอง โดยกลไกตามรัฐธรรมนูญ สภาผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งประกอบด้วยนักกฎหมายอิสลามอาวุโส 88 ท่าน มีหน้าที่คัดเลือกผู้นำสูงสุดคนใหม่ โดยเร็วที่สุด และในช่วงที่ยังคัดเลือกไม่ได้ จะมีสภาผู้นำชั่วคราวทำหน้าที่แทน ประกอบด้วย ประธานาธิบดี มาซูด เปเซซเคียน, หัวหน้าฝ่ายตุลาการ และ ตัวแทนจากสภาผู้พิทักษ์ 

ก่อนเสียชีวิต คาเมเนอีได้วางระบบเพื่อป้องกันสูญญากาศทางอำนาจไว้ล่วงหน้า มีรายงานว่าเขาได้ส่งรายชื่อผู้สืบทอดที่เหมาะสม 3 รายชื่อ ให้กับสภาผู้เชี่ยวชาญเป็นการลับ เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านเป็นไปอย่างรวดเร็วในสถานการณ์สงคราม

ส่วนการกระจายอำนาจสั่งการ มีการตั้งโครงสร้างการบังคับบัญชาสำรองถึง 4 ชั้น สำหรับหน่วยงานรัฐและกองทัพ เพื่อให้ระบบยังทำงานได้แม้ผู้นำระดับสูงจะเสียชีวิตจากการโจมตี 

ตัวเต็งผู้สืบทอดที่น่าจับตา มีทั้งโมจตาบา คาเมเนอี บุตรชายคนที่สองของเขา ซึ่งมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) แต่ถูกวิจารณ์เรื่องการสืบทอดอำนาจแบบสายเลือด, อาลีเรซา อาราฟี สมาชิกสภาผู้เชี่ยวชาญและผู้ดูแลระบบโรงเรียนศาสนา ซึ่งคนที่คาเมเนอีไว้วางใจ

ฮัสซัน โคมินี หลานชายของอยาตอลเลาะห์ โคมินี ผู้ก่อตั้งประเทศ ซึ่งอาจเป็นตัวเลือกในเชิงสัญลักษณ์ และอาลี ลาริจานี ตัวแปรสำคัญ เป็นลูกศิษย์และคนสนิทที่คาเมเนอี ไว้วางใจมานาน เคยเป็นทั้ง ประธานรัฐสภา และ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ ถูกมองว่าเป็น "นักปฏิบัติ" ที่เก่งการทูต ซึ่งอาจเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมหากอิหร่านต้องการ เจรจาเพื่อลดระดับความตึงเครียด กับตะวันตก