ทำไม “บังกลาเทศ” อาจเป็นชาติแรกที่ขาดแคลนพลังงาน จนต้องชัตดาวน์

บังกลาเทศกำลังเผชิญวิกฤตพลังงานรุนแรง ซึ่งเป็นผลกระทบของสงครามในตะวันออกกลาง การปิดช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้เส้นทางขนส่งน้ำมันสำคัญของโลกต้องหยุดชะงัก ทำให้น้ำมันและก๊าซขาดแคลนไปทั่วโลก แต่หนึ่งในประเทศที่น่าเป็นห่วงที่สุดในวิกฤตนี้คือ บังกลาเทศ ประเทศที่อยู่ท่ามกลางวิกฤตพลังงานอยู่แล้ว ก่อนผลจากสงครามในตะวันออกกลางจะมาซ้ำ

ช่องแคบฮอร์มุซ เส้นเลือดใหญ่การขนส่งน้ำมันโลก

ต้นตอสำคัญมาจากสงครามที่ทำให้ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันกว่า 20% ของโลก ถูกปิดหรือมีความเสี่ยงสูง ส่งผลให้ปริมาณน้ำมันและก๊าซธรรมชาติในตลาดโลกลดลงอย่างรวดเร็ว

สถานการณ์นี้ทำให้ราคาพลังงานพุ่งสูง และประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าอย่างบังกลาเทศได้รับผลกระทบหนัก เนื่องจากต้องแข่งขันซื้อน้ำมันในราคาที่แพงขึ้น และมีอุปทานจำกัด

บังกลาเทศที่แสนเปราะบาง

บังกลาเทศนำเข้าพลังงานเกือบทั้งหมดของประเทศ และเมื่อเกิดวิกฤตขนาดแคลนพลังงาน ราคาพลังงานสูงขึ้นเกือบเท่าตัว บังกลาเทศไม่มีเงินที่จะไปซื้อพลังงานที่แพงขึ้น ทำให้บังกลาเทศต้องหาเงินกู้ต่างประเทศราว 2.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ให้ได้ภายในเดือนมิถุนายน เพื่อใช้ซื้อน้ำมันและก๊าซ LNG เพิ่ม หลังจากต้นทุนพลังงานที่เพิ่มสูงขึ้นทำให้เงินสำรองระหว่างประเทศลดลงไปอีก

นอกจากนี้ ระบบเศรษฐกิจยังอ่อนไหวต่อราคาพลังงาน ทำให้ต้นทุนไฟฟ้า การขนส่ง และอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ล่าสุดทางการบังกลาเทศได้ประกาศมาตรการปรับลดชั่วโมงการทำงานในออฟฟิศของพนักงาน และเวลาให้บริการห้างร้านต่าง ๆ ทั่วประเทศ หลังผ่านการเห็นชอบจากสภาเมื่อวานนี้ 

มาตรการใหม่ที่ประกาศออกมานั้น กำหนดให้สำนักงานทั้งหมดของรัฐบาลทำงานตั้งแต่ 09.00 - 16.00 ขณะที่ตลาด ร้านค้า ซูเปอร์มาร์เก็ต ต้องปิดให้บริการในเวลา 18.00 เพื่อช่วยลดการใช้พลังงาน

นอกจากนี้ รัฐบาลยังสั่งตัดการใช้งานพลังงานในภาคส่วนของรัฐที่ไม่จำเป็น และให้ภาคอุตสาหกรรมช่วยประหยัดการใช้พลังงาน เช่น การใช้ไฟส่องสว่างเท่าที่จำเป็น เป็นต้น

ขณะที่กระทรวงศึกษาธิการ จะออกแนวทางปฏิบัติสำหรับสถานศึกษาตั้งแต่วันอาทิตย์นี้เป็นต้นไป โดยขณะนี้กำลังพิจารณาทางเลือกในการปรับการเรียนการสอน และอาจเปลี่ยนไปเรียนออนไลน์แทน โดยทางการจะยังอนุญาตให้มีการนำเข้ารถบัสไฟฟ้าแบบปลอดภาษีสำหรับใช้ในโรงเรียน เพื่อเป็นแรงจูงใจให้โรงเรียนที่สนใจเข้าร่วม

นอกจากนี้บังกลาเทศได้จำกัดปริมาณการจำหน่ายเชื้อเพลิงเพื่อบรรเทาปัญหาการขาดแคลน นอกเหนือจากการจำกัดการขายรถยนต์และลดเวลาทำการของสถานีบริการน้ำมัน

ทางการได้เตือนว่าอุปทานยังมีจำกัด แม้ว่าจะผ่อนคลายลงบ้างในช่วงวันหยุดสำคัญ ๆ

หน่วยงานของรัฐบังกลาเทศกำลังเร่งแก้ปัญหาเพื่อรักษาความมั่นคงด้านพลังงานสำหรับประเทศที่มีประชากรประมาณ 175 ล้านคน ขณะเดียวกันก็กำลังสำรวจแหล่งพลังงานทางเลือกอื่น ๆ ในสภาวะตลาดโลกที่ผันผวน

ขณะที่รอยเตอร์ยังรายงานว่า โรงงาน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมสิ่งทอ เริ่มได้รับผลกระทบจากไฟฟ้าดับและการขาดแคลนน้ำมันดีเซล

แม้รัฐบาลพยายามนำเข้าน้ำมันเพิ่มเติม แต่สามารถสำรองปริมาณน้ำมันได้เพียงระยะสั้น ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการระยะยาว 

มาตรการประหยัดพลังงานต่าง ๆ และการต้องหาเงินกู้มหาศาลขนาดนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นไปได้ที่บังกลาเทศอาจเป็นประเทศแรกที่ทุกอย่างต้องหยุดชะงักเพราะขาดพลังงาน

ความเสี่ยง “ชาติแรกที่พลังงานหมด”

สื่อบางแห่งชี้ว่า บังกลาเทศอาจเป็นประเทศแรก ๆ ที่ได้รับผลกระทบจนระบบพลังงานใกล้ล้มเหลว เพราะ

• พึ่งพาการนำเข้าพลังงานสูงมาก
• ไม่มีแหล่งพลังงานสำรองภายในประเทศ
• สภาพเศรษฐกิจไม่แข็งแรงพอรับราคาน้ำมันที่พุ่งขึ้น

ขณะเดียวกัน ยังเกิดการต่อคิวซื้อน้ำมันเหยียด ประชาชนตื่นตระหนกแห่เติมน้ำมัน และการขายน้ำมันในตลาดมืด ซ้ำเติมสถานการณ์ให้เลวร้ายลง

ผู้เชี่ยวชาญมองว่าวิกฤตนี้ไม่ใช่แค่ปัญหาของบังกลาเทศ แต่เป็น “วิกฤตพลังงานโลกครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์” ที่อาจทำให้หลายประเทศต้องใช้มาตรการประหยัดพลังงานขั้นรุนแรง

อย่างไรก็ตาม บังกลาเทศถูกมองว่าเป็น “จุดเปราะบางที่สุด” และอาจเป็นตัวอย่างแรกของประเทศที่ต้องลดกิจกรรมทางเศรษฐกิจลงอย่างหนักเพราะขาดพลังงาน