เอกชนชี้คอร์รัปชันฉุดธุรกิจ จี้รัฐเร่งปฏิรูปกฎหมาย

คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน หรือ กกร. โดยคณะทำงาน Zero Corruption และ “เพื่อนไม่ทน” เปิดผลสำรวจความเห็นภาคเอกชนเรื่อง “ความโปร่งใสในการปฏิบัติราชการของภาครัฐ” จากผู้บริหารและตัวแทนภาคธุรกิจ 401 รายทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 26 มีนาคม ถึง 10 เมษายน 2569

ผลสำรวจพบว่า ภาคธุรกิจ 89.1% ระบุว่าปัญหาคอร์รัปชันเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินธุรกิจในระดับปานกลางถึงมากที่สุด ขณะที่ 51.2% เห็นว่าสถานการณ์คอร์รัปชันมีแนวโน้มแย่ลงเมื่อเทียบกับ 3 ปีที่ผ่านมา และ 51% ระบุว่าการติดต่อราชการมีความยุ่งยากมากขึ้น

ด้านประสบการณ์ตรงของภาคธุรกิจ พบว่า 60.9% ของผู้ที่ยื่นขออนุญาตจากหน่วยงานรัฐ เคยพบการสื่อเป็นนัยหรือร้องขอสิ่งตอบแทนในการขออนุญาตครั้งล่าสุด ขณะที่ 45.9% ของบริษัทระบุว่าเคยจ่ายเงิน ของขวัญ หรือผลประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่รัฐเพื่ออำนวยความสะดวก

ในส่วนของการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ 37.3% ระบุว่าอุตสาหกรรมของตนต้องจ่ายเงินพิเศษเพื่อให้ได้สัญญาภาครัฐ โดยเฉลี่ยอยู่ที่ 11-15% ของมูลค่าสัญญา รูปแบบที่พบมากที่สุดคือเงินสด 46.6% รองลงมาคือของขวัญหรือการเลี้ยงรับรอง 23.1% และการบริจาคหรือสปอนเซอร์ 18.7%

ผลสำรวจยังพบว่า ในการประกวดราคาครั้งล่าสุด 27.3% เคยมีบุคคลอ้างว่าสามารถช่วยให้ชนะการประมูล และอีก 27.3% ได้รับคำแนะนำให้ใช้ตัวกลางหรือที่ปรึกษาบางราย ขณะที่สาเหตุหลักที่ภาคธุรกิจยอมจ่ายสินบน มาจากขั้นตอนราชการซับซ้อน 29.1% กฎหมายเปิดช่องให้ใช้ดุลพินิจมากเกินไป 25.0% และการแก้ปัญหาจากการทำผิดระเบียบ 18.8%

ด้านความเชื่อมั่นต่อช่องทางร้องเรียน พบว่า 52.3% ไม่มีความเชื่อมั่นในระบบ Whistleblowing ของรัฐ และ 43.7% ระบุว่าไม่กล้าร้องเรียน แม้พบการเรียกรับผลประโยชน์

สำหรับหน่วยงานที่มีอัตราการเสนอสิ่งตอบแทนสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ ตำรวจทางหลวงหรือจราจร 100% กระบวนการยุติธรรม ยกเว้นศาล 94.4% องค์การบริหารส่วนตำบล 91.7% กรมเจ้าท่า 90.0% และกรมทางหลวง 82.0%

ส่วนหน่วยงานที่มีมูลค่าสินบนเฉลี่ยต่อครั้งสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ กรมควบคุมมลพิษ 102,160 บาท กรมเจ้าท่า 100,000 บาท กรมสรรพสามิต 94,667 บาท กรมสรรพากร 89,498 บาท และกระบวนการยุติธรรม ยกเว้นศาล 88,750 บาท

กกร. เสนอให้รัฐบาลเร่งนำระบบ E-Government และ E-Procurement มาใช้ เพื่อลดการพบปะโดยตรงระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับภาคเอกชน ควบคู่กับการเพิ่มโทษผู้ทุจริต และปฏิรูประเบียบให้มีความโปร่งใส

ข้อเสนอสำคัญยังรวมถึงการลดขั้นตอนทางกฎหมายผ่านแนวทาง Regulatory Guillotine และการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐในรูปแบบ Open Data และ Open Contracting เช่น TOR ผลการประมูล และงบประมาณโครงการ เพื่อให้ประชาชนตรวจสอบได้โดยไม่ต้องร้องขอ

กกร. ระบุว่า ความโปร่งใสต้องเริ่มจากการยอมรับข้อเท็จจริง เปิดพื้นที่ให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม และสร้างวัฒนธรรม “ไม่ทน ไม่ทำ ไม่เพิกเฉย” โดยภาคเอกชนพร้อมสนับสนุนการเชื่อมโยงช่องทางร้องเรียน เพื่อลดความซ้ำซ้อนและเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจสอบ

ปัจจุบัน ประชาชนสามารถแจ้งเบาะแสผ่านสำนักงาน ป.ป.ช. เว็บไซต์ www.nacc.go.th และสายด่วน 1205 รวมถึงสำนักงาน ป.ป.ท. สายด่วน 1206 ตลอดจนองค์กรภาคประชาสังคม เช่น ACT, Corruption Watch, แชทฟ้องโกงทันใจ และเพจปฏิบัติการหมาเฝ้าบ้าน โดยข้อมูลผู้แจ้งเบาะแสจะได้รับการคุ้มครองและเก็บเป็นความลับ