เปิดศึกเศรษฐกิจ! "ทรัมป์" บีบอิหร่าน เล็งตัดท่อน้ำมันผ่านจีน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เตรียมยกระดับแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่ออิหร่าน หลังสกอตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุว่า อาจประกาศมาตรการเพิ่มเติมภายในสัปดาห์นี้ เพื่อทำให้อิหร่านถูกโดดเดี่ยวจากระบบเศรษฐกิจโลกมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ ยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดของมาตรการรอบใหม่ ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่า หนึ่งในเป้าหมายสำคัญอาจเป็นรายได้จากการส่งออกน้ำมัน ซึ่งถือเป็นแหล่งเงินหลักของรัฐบาลอิหร่าน

ข้อมูลปี 2025 ของบริษัทวิเคราะห์เคปเลอร์ ระบุว่า จีนรับซื้อน้ำมันที่อิหร่านขนส่งทางเรือมากกว่าร้อยละ 80 โดยส่วนใหญ่ถูกส่งเข้าสู่โรงกลั่นอิสระของจีน หรือที่เรียกว่า "โรงกลั่นกาน้ำชา" ซึ่งมีสัดส่วนประมาณ 1 ใน 4 ของกำลังการกลั่นทั้งหมดในประเทศ

สหรัฐฯ จึงอาจเพิ่มบทลงโทษต่อบริษัทต่างชาติที่ยังซื้อน้ำมัน หรือช่วยอิหร่านทำธุรกรรมทางการเงิน

อย่างไรก็ตาม โรงกลั่นอิสระของจีนหลายแห่งมีความเชื่อมโยงกับระบบการเงินสหรัฐฯ ค่อนข้างน้อย ทำให้มาตรการคว่ำบาตรอาจได้ผลไม่เต็มที่ และเมื่อบริษัทหนึ่งถูกขึ้นบัญชี อิหร่านสามารถตั้งบริษัทใหม่ขึ้นมาทำหน้าที่แทนได้

อีกทางเลือกที่มีผลกระทบมากกว่า คือ กระทรวงการคลังสหรัฐฯ เคยเตือนธนาคารจีน 2 แห่งว่า อาจถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตร หากตรวจพบว่ามีเงินจากการค้าของอิหร่านไหลผ่านระบบ แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่มีการเปิดเผยชื่อหรือขึ้นบัญชีคว่ำบาตร

การขยายมาตรการไปยังธนาคารจีนอาจทำให้สถาบันการเงินและบริษัทขนาดใหญ่หลีกเลี่ยงธุรกรรมกับอิหร่านมากขึ้น แต่ก็เสี่ยงกระตุ้นให้จีนตอบโต้ โดยเฉพาะการจำกัดส่งออกแร่สำคัญ ซึ่งเป็นวัตถุดิบจำเป็นสำหรับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงของสหรัฐฯ

นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดคว่ำบาตรภาคการบิน เพื่อจำกัดช่องทางขนส่งสินค้าของอิหร่าน หลังสหรัฐฯ ดำเนินมาตรการปิดล้อมการเดินเรือเข้าและออกจากท่าเรืออิหร่านผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ส่วนการปิดล้อมทางบกยังเป็นเพียงข้อเสนอ และต้องได้รับความร่วมมือจากประเทศเพื่อนบ้านหลายประเทศ จึงดำเนินการได้ยาก

ขณะที่การเก็บภาษีตอบโต้สินค้าจากประเทศที่ค้าขายกับอิหร่าน ยังติดข้อจำกัดด้านกฎหมาย แม้วุฒิสภาสหรัฐฯ ผ่านร่างกฎหมายที่เพิ่มมาตรการคว่ำบาตรอิหร่านและให้อำนาจประธานาธิบดีด้านภาษีมากขึ้น แต่ยังต้องผ่านสภาผู้แทนราษฎรและลงนามเป็นกฎหมายก่อน

ความตึงเครียดกำลังเพิ่มแรงกดดันต่อตลาดพลังงานโลก โดยช่วงเช้าวันที่ 17 สิงหาคม 2026 ราคาน้ำมันดิบเบรนท์เพิ่มขึ้นร้อยละ 0.2 อยู่ที่ 88 ดอลลาร์ 72 เซนต์ต่อบาร์เรล ส่วนเวสต์เท็กซัสอยู่ที่ 82 ดอลลาร์ 35 เซนต์ ขณะที่สัญญาน้ำมันทั้งสองชนิดเพิ่มขึ้นมากกว่าร้อยละ 5 ในสัปดาห์ก่อน