วงจรสมองติด"กัญชา" ขโมยแรงผลักดันในชีวิต! หลงลืมเป้าหมาย ย่ำอยู่กับที่
เฟซบุ๊ก แฟนเพจ "หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ" จิตแพทย์ รพ.สมิติเวช ศรีนครินทร์ ได้เผยแพร่บทความ เกี่ยวกับกัญชา และสมอง โดยระบุว่า
ปัญหาที่พบเจอในคนใช้กัญชา เมื่อสมองเฉื่อยชาจนสูญเสียแรงผลักดันชีวิต
ต้องทำความเข้าใจก่อนครับว่า โครงสร้างทางสมองและการทำงานของสารสื่อประสาทในแต่ละบุคคลนั้นไม่เหมือนกันเลย ดังนั้นเวลาที่สูบหรือรับสารจากกัญชาเข้าไป ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจึงมีความแตกต่างกันไปในแต่ละคน บางคนสูบแล้วรู้สึกสงบและลดความกังวล แต่ในขณะที่บางคนกลับเกิดอาการตื่นตระหนกและเพิ่มความกังวลให้รุนแรงขึ้น
ซึ่งข้อมูลต่อไปนี้ จะเป็นการมองในมุมมองเชิงทฤษฎีประสาทวิทยา ควบคู่กับประสบการณ์ในการตรวจดูแลคนไข้จริงในคลินิก ซึ่งสะท้อนถึงปัญหาเชิงพฤติกรรมที่ซ่อนเร้นอยู่
กลไกสมองกับการก่อตัวของพฤติกรรมความเคยชิน
ในสมองของมนุษย์เรามีระบบรับสารกัญชาตามธรรมชาติที่เรียกว่า Endocannabinoid System ซึ่งตัวรับเหล่านี้กระจายตัวหนาแน่นอยู่ในสมองส่วนที่ทำหน้าที่ควบคุมเกี่ยวกับการสร้างพฤติกรรมความเคยชินและการสร้างแรงจูงใจในการใช้ชีวิต เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ลองนึกถึงกลไกเวลาที่เรา "ติดเกม"
• ช่วงเริ่มต้น: เวลาเราเริ่มเล่นเกมใหม่ๆ สมองจะหลั่งสารโดปามีนออกมาเมื่อเราเล่นชนะ ทำให้เราเกิดความสนุก มีความสุข และอยากกลับไปเล่นซ้ำอีก
• ช่วงกลายเป็นความเคยชิน: แต่พอเวลาผ่านไปเนิ่นเข้า เกมนั้นอาจจะไม่สนุกเหมือนเดิมแล้ว แต่เราก็ยังหยิบมันขึ้นมาเล่นอยู่ดี พฤติกรรมนี้ในทางจิตวิทยาเรียกว่า Habit Formation หรือการก่อตัวเป็นกิจวัตรความเคยชินที่สมองทำไปโดยอัตโนมัติ
จากการสังเกตกลุ่มผู้ใช้กัญชาในระยะยาว มักจะพบปัญหาในการจัดการกับกิจวัตรประจำวันอย่างมีนัยสำคัญ โดยหลายคนติดอยู่ในวงจรของพฤติกรรมแย่ๆ บางอย่างที่ตัวคนไข้เองก็รู้ดีลึกๆ ว่ามันส่งผลเสียต่อร่างกายหรือชีวิต แต่กลับไม่สามารถกดสวิตช์สั่งให้ตัวเองหยุดทำสิ่งนั้นได้ เช่น บางรายมีพฤติกรรมการกินจุ กินอาหารปริมาณมากเกินความจำเป็น แม้จะรู้ว่าทำลายสุขภาพและพยายามจะเลิก แต่สมองส่วนควบคุมความเคยชินที่ถูกรบกวนก็ทำให้เลิกพฤติกรรมนี้ได้ยากมาก
กับดัก "ความรู้สึกโอเคกับทุกอย่าง" จนชีวิตย่ำอยู่กับที่
ความน่ากังวลของกัญชาในเชิงจิตวิทยาและพฤติกรรมคือ มันอาจส่งผลให้คนเราปรับปรุงหรือเปลี่ยนชีวิตตัวเองไปในทางที่ดีขึ้นได้ยากมากๆ เนื่องจากตัวยามีฤทธิ์เข้าไปกดความรู้สึกเชิงลบบางอย่างที่จำเป็นต่อการเติบโตของมนุษย์
• ลบความกดดันที่จำเป็น: ตามธรรมชาติแล้ว ความรู้สึกกดดัน ความอยากเอาชนะ หรือแม้กระทั่งความรู้สึกผิดลึกๆ เวลาทำอะไรพลาด สิ่งเหล่านี้คือกลไกทางจิตวิทยาที่คอยผลักดันและกระตุ้นให้มนุษย์ลุกขึ้นมาพัฒนาตัวเอง แก้ไขข้อบกพร่อง หรือเปลี่ยนวิถีชีวิตให้ดีขึ้น
• ภาวะเฉื่อยชาและไร้แรงขับ: แต่สารในกัญชาจะเข้าไปทำให้ความรู้สึกเหล่านั้นหายไปชั่วคราว ทำให้เกิดสภาวะที่รู้สึก "โอเคและพึงพอใจกับทุกสิ่งรอบตัว" สบายใจจนไม่อยากลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลงอะไรเลย
• สูญเสียการจัดลำดับความสำคัญ: ในระยะยาว บางคนจะเริ่มปล่อยวางในเรื่องที่ไม่ควรปล่อย เช่น เริ่มไม่สนใจว่าห้องนอนจะรกและสกปรกแค่ไหน ไม่แคร์ว่าจะส่งงานช้าจนเสียงาน หรือเริ่มละเลยหน้าที่รับผิดชอบที่สำคัญในชีวิต ทำให้อารมณ์อยู่เหนือเหตุผลและไม่สามารถขับเคลื่อนตัวเองให้ทำในสิ่งที่ควรจะทำจริงๆ ได้
สรุปคือ ข้อมูลเชิงทฤษฎีและประสบการณ์ทางคลินิกชี้ให้เห็นว่า กัญชาเข้าไปรบกวนสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับแรงจูงใจและการสร้างกิจวัตร ส่งผลให้ผู้ใช้ติดอยู่ในวงจรพฤติกรรมแย่ๆ ที่เลิกยาก และทำให้เกิดความรู้สึกเฉื่อยชา สบายใจกับทุกอย่าง จนสูญเสียแรงผลักดันและเกราะความคิดที่จะพัฒนาชีวิตให้ดีขึ้น
ข้อมูลจาก เพจ หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้