ประกาศ ปากกาลดน้ำหนัก หรือ ยา GLP-1 แบบฉีด เป็นยาควบคุมพิเศษ

กระทรวงสาธารณสุข ให้ “ยากลุ่ม Glucagon-like peptide-1 (GLP-1) ชนิดฉีด” เป็นยาควบคุมพิเศษ ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 180 วัน นับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาควบคุมพิเศษ ฉบับที่ 58 มีเนื้อหาว่า อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 76 (4) แห่งพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติยา (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2522 และมาตรา 78 แห่งพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข โดยคำแนะนำของคณะกรรมการยา ในการประชุมครั้งที่ 421-5/2567 เมื่อวันที่ 20 กันยายน 2567 จึงออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

• ข้อ 1 ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 180 วันนับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
• ข้อ 2 ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็น (100) ของข้อ 3 แห่งประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาควบคุมพิเศษ ลงวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2521 “(100) ยากลุ่ม Glucagon-like peptide-1 (GLP-1) ชนิดฉีด”

ประกาศ ณ วันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2569

ลงนามโดย นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข

ยา GLP-1 แบบฉีด คืออะไร?

ยา GLP-1 แบบฉีด หรือที่คนทั่วไปรู้จักกันในชื่อ ปากกาลดน้ำหนัก คือ กลุ่มยาที่เลียนแบบฮอร์โมนอิ่มในร่างกาย ช่วยควบคุมความอยากอาหาร ทำให้อิ่มเร็วและนานขึ้น นิยมใช้รักษาโรคอ้วนและเบาหวานชนิดที่ 2 ภายใต้การดูแลของแพทย์ โดยทั่วไปมีชนิดฉีดรายวัน (เช่น Liraglutide) และรายสัปดาห์ (เช่น Semaglutide)

GLP-1RA ช่วยลดน้ำตาลผ่านหลายกลไกพร้อมกัน ได้แก่ กระตุ้นการหลั่งอินซูลินเมื่อระดับน้ำตาลสูง

ลดการหลั่งกลูคากอน (ฮอร์โมนที่ทำให้น้ำตาลสูงขึ้น) ชะลอการเคลื่อนของอาหารออกจากกระเพาะทำให้รู้สึกอิ่มนาน และออกฤทธิ์ลดความอยากอาหารผ่านสมอง ทำให้รับประทานได้น้อยลง กลไกเหล่านี้ทำให้ยากลุ่มนี้เด่นทั้งด้านการคุมเบาหวานและการลดน้ำหนัก

คำแนะนำการใช้ยาอย่างปลอดภัย

การใช้ยากลุ่ม GLP-1RA ควรเริ่มจากขนาดต่ำและปรับเพิ่มตามแผนการรักษา เพื่อลดผลข้างเคียงทางทางเดินอาหารและสอบถามแพทย์หรือเภสัชกรถึงวิธีการใช้ยาก่อนเริ่มใช้ยาเสมอ ทั้งยารูปแบบรับประทานและฉีด เนื่องจากมีวิธีการใช้ยาที่จำเพาะและแตกต่างกัน และไม่ควรซื้อยาจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือหรือใช้โดยไม่มีการติดตามและอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพราะอาจเสี่ยงทั้งเรื่องขนาดยาไม่เหมาะสม ผลข้างเคียง และพลาดโอกาสปรับแผนการรักษาให้เหมาะกับโรคร่วม

GLP-1RA เป็นยาใหม่ที่ช่วยคุมเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ดี และยาบางตัวมีหลักฐานเชิงประจักษ์สนับสนุนว่า

มีประโยชน์ต่อหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงประเด็นด้านน้ำหนักและไต อย่างไรก็ตาม ยานี้ควรใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์และเภสัชกร โดยตระหนักถึงผลข้างเคียงทางทางเดินอาหาร ความเสี่ยงน้ำตาลต่ำเมื่อใช้ร่วมกับยาบางชนิด และข้อควรระวังเฉพาะราย เช่น ก่อนทำหัตถการที่ต้องดมยาสลบการปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย และการติดตามอย่างต่อเนื่องซึ่งเป็นหัวใจสำคัญควบคู่กับการใช้ยา