เมื่อความเกลียดชังมีห้องแชท Open Chat กลุ่มประจานผุดทั่วไทย ผิดกม.-ละเมิดสิทธิ

จากพื้นที่พูดคุยบนโลกออนไลน์ สู่เวทีประจานทางสังคม เมื่อใครบางคนกลายเป็นเป้าหมายของความไม่พอใจ ภาพถ่าย ชื่อ และข้อมูลส่วนตัวอาจถูกนำมาเปิดเผยต่อหน้าคนแปลกหน้านับพัน ก่อนถูกระดมให้เข้ามารุมวิพากษ์วิจารณ์  โจมตี โดยที่ผู้ถูกกล่าวถึงแทบไม่มีโอกาสชี้แจง ปรากฏการณ์นี้กำลังตั้งคำถามว่า ความสนุกของคนในห้องแชท กำลังกลายเป็นความทุกข์ของใครอีกหลายคนหรือไม่

หนึ่งในปรากฏการณ์ที่น่าจับตาคือการตั้งกลุ่มสนทนาใน LINE OpenChat โดยใช้ชื่อในลักษณะ "แฉ" ตามด้วยชื่อจังหวัด เปิดพื้นที่ให้สมาชิกนำเรื่องราว ภาพถ่าย หรือข้อมูลของบุคคลที่ไม่พอใจมาเผยแพร่ เพื่อให้สมาชิกคนอื่นเข้ามาแสดงความคิดเห็น วิพากษ์วิจารณ์ หรือร่วมโจมตีบุคคลเป้าหมา

สิ่งที่น่ากังวลจึงไม่ใช่เพียงการนินทาหรือการพูดถึงบุคคลอื่นในพื้นที่ปิด แต่คือการเปลี่ยนความขัดแย้งส่วนบุคคลให้กลายเป็นการโจมตีโดยคนหมู่มาก ซึ่งอาจขยายผลไปสู่การเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว การคุกคาม และความเสียหายที่เกิดขึ้นกับชีวิตจริง

จากกลุ่มแฉประจำจังหวัด สู่เวทีประจานออนไลน์ 

เพจดัง Drama Addict ได้มีการเปิดเผยว่ามีการตั้งกลุ่มโอเพ่นแชท ในลักษณะเดียวกันหลายจังหวัด ไม่ว่าจะเป็นนนทบุรี สุโขทัย ชัยภูมิ นครปฐม เชียงใหม่ เป็นต้น 

ในขณะเดียวกัน มีรายงานในวันนี้ (9 พฤศจิกายน 2569)  ว่า สภ.ปราสาท จ.สุรินทร์ ออกประกาศเตือนผู้ปกครองให้ตรวจสอบการใช้งาน LINE OpenChat ของบุตรหลาน หลังเกิดกรณีกลุ่มชื่อ "แฉสุรินทร์" ซึ่งมีรายงานว่ามีสมาชิกหลายพันคน  

“ในกลุ่มนี้มีแต่เยาวชน เด็กนักเรียน  ที่ชอบ ที่ไม่พอใจใคร ก็เอารูปคนนั้นมาโพสในกลุ่ม และด่าทอ ใส่ร้ายให้เสียหาย บูลลี่” ผู้ใช้โซเชียลรายหนึ่งได้ให้ข้อมูล 

รายงานข่าวระบุว่า ประเด็นดังกล่าวเริ่มปรากฏเป็นกระแสในสื่อสังคมออนไลน์ตั้งแต่วันที่ 8 พฤศจิกายน ก่อนที่ สภ.ปราสาท จะออกมาเตือนผู้ปกครองในวันถัดมา โดยเน้นย้ำให้ดูแลการใช้สื่อออนไลน์ของเด็กและเยาวชน เพื่อไม่ให้ตกเป็นเหยื่อหรือเข้าไปมีส่วนร่วมในการกลั่นแกล้งผู้อื่น

เปิดข้อมูลส่วนตัวเป็นสาธารณะอาจตกเป็นเหยื่อ

รูปแบบการทำงานของกลุ่มประจานออนไลน์ที่ต้องจับตา คือการนำบุคคลหนึ่งมาเป็นหัวข้อสนทนา โดยสมาชิกอาจนำภาพถ่าย ชื่อ บัญชีสื่อสังคมออนไลน์ หรือข้อมูลอื่นที่ทำให้ระบุตัวบุคคลได้มาเผยแพร่ พร้อมข้อความกล่าวหา เสียดสี หรือล้อเลียน โดยข้อมูลนั้นอาจได้มาจากการตั้งค่าบัญชีโซเชียลสาธารณะ ซึ่ง สภ.ปราสาท จ.สุรินทร์ ได้มีการแจ้งเตือนในกรณีนี้ เพราะรูปหรือข้อมูลส่วนตัวอาจถูกผู้ไม่หวังดีนำไปใช้ เผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต ตั้งค่าความเป็นส่วนตัวไว้ ปลอดภัยกว่า 

ยิ่งไปกว่านั้น หากมีการเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดอ่อน เช่น เบอร์โทรศัพท์ ที่อยู่ โรงเรียน สถานที่ทำงาน หรือช่องทางติดต่อส่วนตัว ความเสียหายอาจไม่ได้จบอยู่แค่การถูกด่าภายในกลุ่ม แต่ยังเปิดโอกาสให้เกิดการคุกคามนอกโลกออนไลน์ได้ด้วย

นอกจากนี้ ความน่ากลัวของการประจานออนไลน์จึงอยู่ที่ข้อมูลหนึ่งชุดสามารถถูกทำซ้ำได้ไม่รู้จบ แม้ต้นทางจะลบข้อความไปแล้วก็ตาม

แอดมิน คนโพสต์ คนแชร์ ใครต้องรับผิดชอบ?

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือความรับผิดทางกฎหมาย เพราะการอยู่ในกลุ่มแชตไม่ได้ทำให้ทุกคนมีความผิดโดยอัตโนมัติ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าพื้นที่สนทนาจะเป็นเขตปลอดกฎหมาย หากนำข้อมูลไปส่งต่อทำให้บุคคลได้รับความเสียหายจะม่ีความปิดทางกฏหมายทันที ได้แก่

 ความผิดฐานหมิ่นประมาท โดยการโฆษณา โทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 200,000 บาท และ  ความละเมิดสิทธิส่วนบุคคล มีความผิดตามกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง 

ทั้งนี้ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 กำหนดความผิดฐานหมิ่นประมาท กรณีใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สาม โดยประการที่น่าจะทำให้บุคคลนั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

นอกจากนี้ การนำภาพถ่าย ข้อมูลส่วนตัว หรือข้อมูลที่สามารถระบุตัวบุคคลไปเผยแพร่ อาจเกี่ยวข้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง อีกด้วย

นอกจากของข้อกฏหมายแล้ว เรื่องของมโนสำนึกก็เป็นสิ่งสำคัญ  “อย่าเป็นส่วนหนึ่งของการละเมิดสิทธิของผู้อื่นเพราะคิดว่าเป็นเรื่องสนุก” สภ.ปราสาท ได้ย้ำเตือนสติของผู้ที่ร่วมกลุ่มในแชท 

เราจะหยุดยั้ง OpenChat สร้างความเกลียดชังได้อย่างไร? 

LINE OpenChat ถูกออกแบบมาให้เป็นพื้นที่สร้างชุมชนออนไลน์ที่ผู้ใช้งานสามารถเข้าร่วมสนทนากับคนที่มีความสนใจร่วมกันได้ โดยไม่จำเป็นต้องเป็นเพื่อนกันใน LINE

คุณสมบัตินี้ทำให้เกิดชุมชนที่มีสมาชิกจำนวนมาก แต่ขณะเดียวกันก็อาจถูกใช้เป็นช่องทางรวมกลุ่มเพื่อโจมตีบุคคลอื่นได้เช่นกัน

ข้อมูลจากคู่มือทางการของ LINE ระบุว่า OpenChat มีระบบรายงานข้อความ รายงานสมาชิก และรายงานห้องสนทนาที่มีเนื้อหาไม่เหมาะสม รวมถึงมีระบบ AI ช่วยตรวจสอบข้อความที่ไม่เหมาะสมเมื่อได้รับรายงานปัญหาจำนวนมาก

วิธีรายงานห้อง OpenChat ที่มีเนื้อหาละเมิดสิทธิ

1. เข้าห้องสนทนา

กดเมนูบริเวณมุมขวาบนของหน้าจอ

2. เลือกตั้งค่าอื่น ๆ

จากนั้นเลือกเมนูรายงานปัญหา

3. เลือกเหตุผลในการรายงาน

ระบุปัญหาให้ตรงกับลักษณะการละเมิด

4. ส่งรายงาน

ส่งข้อมูลให้ LINE ตรวจสอบตามกระบวนการของแพลตฟอร์ม

อย่างไรก็ตาม การมีระบบรายงานไม่ได้หมายความว่าความเสียหายจะยุติลงทันที เพราะกว่าข้อความจะถูกรายงานและผ่านการตรวจสอบ ข้อมูลบางส่วนอาจถูกบันทึกภาพหน้าจอและส่งต่อไปยังพื้นที่อื่นแล้ว

LINE ยังระบุในศูนย์ช่วยเหลือว่า ผู้ใช้สามารถรายงานข้อความ สมาชิก หรือห้อง OpenChat ที่มีปัญหาได้ ขณะที่กรณีการกระทำที่ขัดต่อกฎหมายควรปรึกษาหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น ตำรวจหรือศาลด้วย

คนโดนโจมตีอาจเกิดบาดแผลทั้งกายและใจ ขยายวงสู่ “ชีวิตพัง” 

ยูนิเซฟระบุว่า การเผชิญหน้า กับการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ อาจส่งกระทบต่อผู้กระถูกกระทำ โดยการ เริ่มรู้สึกอับอาย ประหม่า วิตกกังวล และไม่มั่นใจเกี่ยวกับสิ่งที่คนอื่นพูดหรือคิดเกี่ยวกับตัวผู้ถูกกระทำ ซึ่งอาจนำไปสู่การปลีกตัวออกจากเพื่อนและครอบครัว การคิดและพูดกับตัวเองในแง่ลบ รู้สึกผิดในสิ่งที่ทำหรือไม่ได้ทำ หรือรู้สึกว่าตัวเองกำลังถูกตัดสินในแง่ลบ นอกจากนี้ยังอาจรู้สึกโดดเดี่ยว รู้สึกท่วมท้น ปวดหัวบ่อย คลื่นไส้ หรือปวดท้องได้อีกด้วย

นอกจากนี้ อาจสูญเสียแรงจูงใจในการทำสิ่งที่คุณเคยชอบทำ และรู้สึกโดดเดี่ยวจากคนที่รักและไว้ใจ สิ่งนี้อาจทำให้เกิดความรู้สึกและความคิดเชิงลบที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตและความเป็นอยู่ที่ดีได้

การหนีเรียนเป็นผลกระทบอีกอย่างหนึ่งที่พบได้บ่อยจากการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ และอาจส่งผลต่อสุขภาพจิตของเยาวชนที่หันไปพึ่งสารเสพติด เช่น แอลกอฮอล์และยาเสพติด หรือพฤติกรรมรุนแรงเพื่อรับมือกับความเจ็บปวดทางจิตใจและร่างกาย การพูดคุยกับเพื่อน สมาชิกในครอบครัว หรือที่ปรึกษาของโรงเรียนที่ไว้วางใจอาจเป็นก้าวแรกในการขอความช่วยเหลือ

ผลกระทบของการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ต่อสุขภาพจิตอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับช่องทางที่ใช้ ตัวอย่างเช่น การกลั่นแกล้งผ่านข้อความ หรือผ่านรูปภาพหรือวิดีโอในแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ได้พิสูจน์แล้วว่าเป็นอันตรายอย่างมากต่อวัยรุ่น   

ผู้ปกครองต้องไม่มองข้าม โลกออนไลน์ของลูกอาจมีเรื่องที่ไม่เคยรู้

กรณีกลุ่มแฉสุรินทร์ยังสะท้อนว่า ผู้มีอำนาจที่จะช่วยตัดไฟแต่ต้นลมนั้นคือ “ผู้ปกครอง” การตรวจสอบโทรศัพท์ของบุตรหลานจึงไม่ควรเป็นเพียงการดูว่าเล่นเกมนานแค่ไหน หรือใช้โทรศัพท์ก่อนนอนหรือไม่ แต่ควรทำความเข้าใจด้วยว่าเด็กเข้าร่วมชุมชนออนไลน์ประเภทใด และ มีพฤติกรรมอย่างไรเมื่ออยู่ในกลุ่มเหล่านั้น เมื่อพบบุตรหลานอยู่ในกลุ่มประเภทนี้ควรให้ออกจากกลุ่มทันที อย่าปล่อยให้ลูกหลานตกเป็นเหยื่อ หรือกลายเป็นส่วนหนึ่งของการกลั่นแกล้งผู้อื่นบนโลกออนไลน์