ภัยไซเบอร์ไทยพุ่ง 3,264 ครั้ง เตือนเสี่ยงกระทบเศรษฐกิจ 1.9 แสนล้าน

ภัยไซเบอร์ไทยขยายวง เสี่ยงกระทบเศรษฐกิจและข้อมูลประชาชน

ภัยคุกคามทางไซเบอร์กำลังกลายเป็นความเสี่ยงสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย หลังรูปแบบการโจมตีเปลี่ยนจากการหลอกลวงทางการเงินไปสู่การโจรกรรมข้อมูลส่วนบุคคล การเจาะระบบองค์กร และการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตของประชาชน โดยข้อมูลช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 พบเหตุโจมตีทางไซเบอร์ในประเทศไทย 3,264 ครั้ง ขณะที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เพิ่มขีดความสามารถให้ผู้ก่อเหตุโจมตีระบบได้ซับซ้อนและรวดเร็วยิ่งขึ้น

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้หน่วยงานภาครัฐเร่งยกระดับมาตรการป้องกัน โดยเฉพาะกระทรวงการคลังที่กำชับให้ทุกหน่วยงานตรวจสอบช่องโหว่และเพิ่มความปลอดภัยของระบบข้อมูล ขณะที่นักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์เตือนว่า หากการโจมตีขยายวงไปถึงระบบการเงิน สาธารณสุข หรือโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ อาจสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจเป็นวงกว้าง และจำเป็นต้องเตรียมความพร้อมรับมือก่อนเกิดเหตุการณ์

ไทยพบภัยไซเบอร์ 3,264 ครั้งใน 9 เดือน ติดกลุ่มเสี่ยงของอาเซียน

ข้อมูลการโจมตีทางไซเบอร์ในประเทศไทยระหว่างเดือนมกราคมถึงกันยายน 2569 พบเหตุการณ์รวม 3,264 ครั้ง หรือเฉลี่ยประมาณ 12 ครั้งต่อวัน สูงกว่าจำนวนที่มีการรายงานตลอดปี 2566 ซึ่งอยู่ที่ 2,245 ครั้ง

ขณะเดียวกัน บทวิเคราะห์ที่อ้างอิงข้อมูลขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา หรือ OECD ระบุว่า ประเทศไทย สิงคโปร์ และฟิลิปปินส์ มีสัดส่วนเหตุโจมตีทางไซเบอร์ที่ได้รับรายงานในกลุ่มประเทศที่ศึกษาอยู่ที่ประเทศละ 10% ตามด้วยมาเลเซีย 6% อินโดนีเซีย 4% ส่วนกัมพูชาและเวียดนามอยู่ที่ประเทศละ 3% โดยตัวเลขดังกล่าวเป็นสัดส่วนของเหตุการณ์ในชุดข้อมูลที่ศึกษา ไม่ใช่อัตราการถูกโจมตีของประชากรทั้งหมดในแต่ละประเทศ 

รศ.ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ให้สัมภาษณ์ในรายการ คนชนข่าว ทาง TNN ช่อง 16 ว่า สถานการณ์ภัยไซเบอร์ของไทยมีความน่ากังวล เนื่องจากการโจมตีไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการหลอกลวงประชาชนเพื่อให้โอนเงินเหมือนในอดีต แต่กำลังขยายไปสู่การเข้าถึงข้อมูลสำคัญของหน่วยงานและองค์กรต่าง ๆ มากขึ้น

โดยเฉพาะข้อมูลส่วนบุคคลที่เมื่อถูกโจรกรรมออกจากระบบแล้ว อาจถูกนำไปใช้ในการหลอกลวงหรือก่ออาชญากรรมต่อเนื่อง แม้องค์กรเจ้าของข้อมูลจะสามารถแก้ไขช่องโหว่ของระบบได้ในภายหลัง แต่ไม่สามารถรับประกันได้ว่าข้อมูลที่รั่วไหลออกไปจะถูกเรียกคืนทั้งหมด

เปิด 4 รูปแบบภัยไซเบอร์ที่ไทยต้องเตรียมรับมือ

รศ.ดร.อัทธ์ อธิบายว่า การโจมตีทางไซเบอร์สามารถแบ่งความเสี่ยงสำคัญออกเป็น 4 รูปแบบ ซึ่งแต่ละประเภทมีผลกระทบแตกต่างกัน ทั้งต่อประชาชน ภาคธุรกิจ และความมั่นคงของประเทศ

รูปแบบแรกคือการหลอกลวงทางการเงิน ซึ่งประชาชนคุ้นเคยผ่านการโทรศัพท์แอบอ้าง การส่งข้อความหลอกลวง และการสร้างเว็บไซต์ปลอมเพื่อให้เหยื่อเปิดเผยข้อมูลหรือทำธุรกรรมทางการเงิน

รูปแบบที่สองเป็นการโจรกรรมข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลองค์กร โดยผู้ก่อเหตุอาจมุ่งเข้าถึงฐานข้อมูลลูกค้า ข้อมูลธุรกรรม หรือข้อมูลภายในองค์กร เพื่อนำไปใช้แสวงหาประโยชน์ในรูปแบบต่าง ๆ

รูปแบบที่สามคือการโจมตีเพื่อทำให้ระบบคอมพิวเตอร์หรือบริการสำคัญหยุดทำงาน ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ การให้บริการประชาชน และระบบที่ต้องทำงานอย่างต่อเนื่อง เช่น ระบบจัดเก็บอาหารและเวชภัณฑ์ที่ต้องควบคุมอุณหภูมิ

ส่วนรูปแบบที่สี่คือการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศ ไม่ว่าจะเป็นระบบไฟฟ้า ประปา การขนส่ง หรือระบบสาธารณูปโภคอื่น ๆ ซึ่งหากเกิดความเสียหายอาจกระทบต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการดำเนินชีวิตของประชาชนจำนวนมาก

รศ.ดร.อัทธ์ ตั้งข้อสังเกตว่า การประเมินความพร้อมด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ของประเทศไทยจำเป็นต้องพิจารณาให้ครอบคลุมทั้ง 4 รูปแบบ เนื่องจากความพร้อมของระบบสถาบันการเงินไม่ได้หมายความว่าระบบสาธารณสุขหรือโครงสร้างพื้นฐานอื่นจะมีความพร้อมในระดับเดียวกัน

สิงคโปร์กับแนวทางป้องกันเชิงรุกที่ไทยนำมาปรับใช้ได้

อีกหนึ่งประเด็นที่ รศ.ดร.อัทธ์ ให้ความสำคัญคือแนวทางการบริหารจัดการความเสี่ยงทางไซเบอร์ของสิงคโปร์ ซึ่งเป็นประเทศที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลและต้องเผชิญความเสี่ยงจากการโจมตีเช่นเดียวกับประเทศไทย

การพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลทำให้ธุรกรรมทางการเงิน การติดต่อสื่อสาร การจัดเก็บข้อมูล และการดำเนินธุรกิจเชื่อมโยงกับระบบออนไลน์มากขึ้น ส่งผลให้จุดที่อาจถูกโจมตีมีจำนวนเพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของเทคโนโลยี

รศ.ดร.อัทธ์ มองว่า สิ่งที่น่าสนใจจากสิงคโปร์คือการให้ความสำคัญกับการป้องกันเชิงรุก ผ่านการเตรียมระบบรักษาความปลอดภัยให้พร้อมก่อนเผชิญเหตุการณ์จริง รวมถึงการวางยุทธศาสตร์รับมือความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ

สำหรับประเทศไทย การพัฒนาระบบป้องกันควรดำเนินการควบคู่กับการทดสอบความพร้อม การตรวจสอบจุดอ่อน และการเตรียมแผนฟื้นฟูบริการสำคัญ เพื่อให้หน่วยงานสามารถลดผลกระทบได้เมื่อเกิดการโจมตี

ภัยไซเบอร์เชื่อมโยงเศรษฐกิจและความขัดแย้งภูมิรัฐศาสตร์

นอกจากเป้าหมายด้านการเงินแล้ว การโจมตีทางไซเบอร์ยังมีความเกี่ยวข้องกับความขัดแย้งระหว่างประเทศ โดย รศ.ดร.อัทธ์ อธิบายว่า ปัจจุบันความขัดแย้งไม่ได้จำกัดเฉพาะการใช้อาวุธทางทหาร แต่ยังรวมถึงการปฏิบัติการผ่านระบบคอมพิวเตอร์และเครือข่ายดิจิทัล

แนวทางดังกล่าวเรียกว่า Hybrid Warfare หรือสงครามลูกผสม ซึ่งอาจใช้การโจมตีทางไซเบอร์ร่วมกับวิธีการอื่นเพื่อรบกวนระบบเศรษฐกิจ การสื่อสาร และโครงสร้างพื้นฐานของประเทศคู่ขัดแย้ง

กรณีความขัดแย้งระหว่างรัสเซียกับยูเครน รวมถึงความตึงเครียดระหว่างประเทศมหาอำนาจ เป็นตัวอย่างของสถานการณ์ที่ทำให้ประเด็นความมั่นคงทางไซเบอร์ได้รับความสำคัญเพิ่มขึ้น

แม้ประเทศไทยไม่ได้เป็นคู่ขัดแย้งโดยตรง แต่ความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจ การค้า และระบบเทคโนโลยีกับต่างประเทศ ทำให้ยังมีโอกาสได้รับผลกระทบจากภัยคุกคามที่เกิดขึ้นในระดับโลก

ประเด็นนี้สอดคล้องกับรายงานของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ IMF ที่ระบุว่า ความเสี่ยงด้านไซเบอร์ของภาคการเงินได้รับอิทธิพลทั้งจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ปัจจัยเศรษฐกิจ และสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ 

ประเมินความเสี่ยงเศรษฐกิจไทย หากกระทบ GDP 1% คิดเป็น 1.9 แสนล้านบาท

สำหรับผลกระทบทางเศรษฐกิจ รศ.ดร.อัทธ์ ยกตัวอย่างการประเมินความเสียหายจากภัยไซเบอร์ โดยอ้างถึงกรอบความเสี่ยงในต่างประเทศที่อาจสร้างผลกระทบต่อเศรษฐกิจในระดับ 0.3-2.3% ขึ้นอยู่กับลักษณะและความรุนแรงของเหตุการณ์

หากนำมาประเมินเป็นสถานการณ์สมมติสำหรับประเทศไทย โดยใช้มูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือ GDP ประมาณ 19 ล้านล้านบาท และกำหนดผลกระทบที่ระดับ 1% จะคิดเป็นมูลค่าราว 190,000 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงการคำนวณเพื่อแสดงขนาดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ไม่ใช่มูลค่าความเสียหายที่ประเทศไทยประสบแล้ว หรือผลคาดการณ์อย่างเป็นทางการว่าจะเกิดความเสียหายในระดับดังกล่าว

รศ.ดร.อัทธ์ ยังประเมินว่า ประเทศไทยมีภาคเศรษฐกิจประมาณ 20 อุตสาหกรรมที่อาจเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงจากการโจมตีทั้ง 4 รูปแบบ โดยมีมูลค่ากิจกรรมทางเศรษฐกิจรวมประมาณ 12.7 ล้านล้านบาท

มูลค่านี้หมายถึงขนาดของภาคเศรษฐกิจที่อยู่ในขอบเขตการประเมินความเสี่ยง ไม่ใช่จำนวนเงินที่ถูกโจรกรรมหรือความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง

ทั้งนี้ หากการโจมตีเกิดขึ้นในระบบที่มีความเชื่อมโยงสูง เช่น ระบบการชำระเงิน การขนส่ง หรือเครือข่ายบริการสำคัญ ผลกระทบอาจขยายต่อเนื่องไปยังธุรกิจและประชาชนที่ใช้บริการระบบเหล่านั้นได้

เตือนระบบสาธารณสุขเป็นเป้าหมายสำคัญ ข้อมูลผู้ป่วยมีความละเอียดอ่อน

อีกหนึ่งภาคส่วนที่ต้องให้ความสำคัญกับการป้องกันคือระบบสาธารณสุข เนื่องจากโรงพยาบาลและหน่วยงานด้านสุขภาพจัดเก็บข้อมูลส่วนบุคคลที่มีรายละเอียดมากกว่าข้อมูลทั่วไป

รศ.ดร.อัทธ์ อธิบายว่า ฐานข้อมูลด้านสุขภาพอาจประกอบด้วยประวัติการรักษา โรคประจำตัว กรุ๊ปเลือด รายการยาที่ใช้ และข้อมูลอื่นที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพของแต่ละบุคคล

หากข้อมูลเหล่านี้ตกไปอยู่ในมือผู้ไม่หวังดี อาจถูกนำไปใช้เพื่อแสวงหาประโยชน์ หลอกลวง หรือก่อให้เกิดความเสียหายต่อเจ้าของข้อมูล

นอกจากนี้ การโจมตีระบบสาธารณสุขยังอาจส่งผลต่อการให้บริการรักษาพยาบาล หากระบบนัดหมาย ฐานข้อมูลผู้ป่วย หรือระบบจัดการเวชภัณฑ์ไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ

ความเสี่ยงดังกล่าวทำให้การรักษาความปลอดภัยของระบบสาธารณสุขจำเป็นต้องให้ความสำคัญทั้งการป้องกันข้อมูลรั่วไหลและการรักษาความต่อเนื่องของบริการ เพราะความเสียหายอาจเกี่ยวข้องกับสุขภาพและความปลอดภัยของประชาชนโดยตรง

แฮกเกอร์เจาะผ่านคู่ค้า เพิ่มความเสี่ยงองค์กรแม้มีระบบป้องกัน

รศ.ดร.อัทธ์ ยังให้ความสำคัญกับการโจมตีผ่านบุคคลที่สาม หรือ Third-Party Cyber Risk ซึ่งเกิดจากความเชื่อมโยงระหว่างองค์กรกับผู้ให้บริการภายนอก

ปัจจุบันองค์กรจำนวนมากใช้บริการระบบคลาวด์ ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ ผู้ให้บริการชำระเงิน และบริษัทเทคโนโลยีภายนอกในการดำเนินงาน ทำให้การป้องกันเฉพาะระบบภายในองค์กรอาจไม่เพียงพอ

หากผู้ให้บริการรายใดรายหนึ่งมีช่องโหว่ ผู้ก่อเหตุอาจใช้เป็นช่องทางเข้าถึงข้อมูลหรือระบบขององค์กรที่เป็นลูกค้าได้

สำหรับหน่วยงานภาครัฐและสถาบันการเงินที่จัดเก็บข้อมูลประชาชนจำนวนมาก การตรวจสอบมาตรฐานความปลอดภัยของคู่ค้าและผู้ให้บริการจึงเป็นองค์ประกอบสำคัญของการบริหารความเสี่ยง

ระบบธนาคารต้องตอบสนองรวดเร็ว ลดความเสียหายจากการโจรกรรมเงิน

สำหรับความปลอดภัยของระบบการเงิน รศ.ดร.อัทธ์ มองว่า ความรวดเร็วในการรับแจ้งเหตุและระงับธุรกรรมมีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยยกประสบการณ์ส่วนตัวจากการติดต่อธนาคารเมื่อพบความเสี่ยงที่อาจเกี่ยวข้องกับการโจรกรรมข้อมูล

จากประสบการณ์ดังกล่าว ธนาคารบางแห่งสามารถดำเนินการระงับการเข้าถึงบัญชีได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่บางแห่งต้องผ่านขั้นตอนการตรวจสอบและประสานงานหลายฝ่าย ทำให้ใช้เวลานานถึง 2-3 ชั่วโมง

ความแตกต่างด้านระยะเวลาตอบสนองอาจมีผลต่อการจำกัดความเสียหาย โดยเฉพาะกรณีที่ผู้ก่อเหตุพยายามโอนเงินออกจากบัญชีอย่างต่อเนื่อง

รศ.ดร.อัทธ์ จึงเสนอให้สถาบันการเงินให้ความสำคัญกับกระบวนการรับแจ้งเหตุ การระงับธุรกรรมที่มีความเสี่ยง และการประสานงานระหว่างหน่วยงาน เพื่อให้สามารถช่วยเหลือประชาชนได้อย่างทันท่วงที

นอกจากนี้ ยังยกข้อมูลจากงานศึกษาด้านภัยไซเบอร์ที่ระบุระยะเวลาฟื้นฟูระบบประมาณ 35 ชั่วโมง เพื่อชี้ให้เห็นว่าการกู้คืนบริการหลังถูกโจมตีอาจต้องใช้เวลานาน และสร้างผลกระทบต่อธุรกิจระหว่างที่ระบบไม่สามารถให้บริการได้

อย่างไรก็ตาม ระยะเวลา 35 ชั่วโมงเป็นตัวเลขที่ผู้ให้สัมภาษณ์อ้างถึงจากงานศึกษา ไม่ใช่ระยะเวลามาตรฐานของการกู้คืนระบบธนาคารทุกแห่งหรือทุกเหตุการณ์

กระทรวงการคลังสั่งทุกกรมยกระดับความปลอดภัยไซเบอร์ รับมือ AI

ท่ามกลางความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น กระทรวงการคลังได้เดินหน้ามาตรการป้องกันเชิงรุก โดยเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้ประชุมและมอบนโยบายให้ผู้บริหารหน่วยงานในสังกัดยกระดับการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์

นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า ได้กำชับให้ทุกหน่วยงานเฝ้าระวังความเสี่ยง ตรวจสอบช่องโหว่ของระบบ และพัฒนามาตรการป้องกันอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากรูปแบบการโจมตีในปัจจุบันมีการนำ AI เข้ามาใช้เพิ่มขึ้น ทำให้หน่วยงานต้องปรับวิธีรับมือให้ทันต่อเทคโนโลยี 

โดยเฉพาะหน่วยงานที่ดูแลข้อมูลสำคัญของประชาชน เช่น กรมสรรพากร ซึ่งจัดเก็บข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลทางการเงินจำนวนมาก จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับมาตรฐานการรักษาความปลอดภัยและการควบคุมการเข้าถึงข้อมูลเป็นพิเศษ

ขณะที่นายวินิจ วิเศษสุวรรณภูมิ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ในฐานะโฆษกกระทรวงการคลัง ระบุว่า การประเมินความเสียหายจากเหตุการณ์ไซเบอร์ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี โดยกรณีที่เกี่ยวข้องกับบริษัท การบินไทย จำเป็นต้องรอข้อมูลที่บริษัทเปิดเผยอย่างเป็นทางการก่อน จึงจะสามารถประเมินผลกระทบได้ชัดเจน

ทั้งนี้ ความเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการโจมตีโดยตรง แต่ยังรวมถึงช่องทางผ่านคู่ค้าและผู้ให้บริการภายนอกที่อาจเชื่อมโยงกับระบบขององค์กรเป้าหมายด้วย

จากการป้องกันข้อมูล สู่การรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

รศ.ดร.อัทธ์ เห็นว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องยกระดับการรับมือภัยไซเบอร์ให้ครอบคลุมทั้งประชาชน ภาคธุรกิจ หน่วยงานรัฐ และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ โดยให้ความสำคัญกับการเตรียมความพร้อมก่อนเกิดเหตุ ควบคู่กับการพัฒนาระบบตอบสนองและฟื้นฟูบริการเมื่อถูกโจมตี

ประเด็นสำคัญอยู่ที่การประเมินความพร้อมของแต่ละภาคส่วนให้ชัดเจน เพราะรูปแบบการโจมตีมีความแตกต่างกัน ทั้งการหลอกลวงทางการเงิน การโจรกรรมข้อมูล การทำให้บริการหยุดชะงัก และการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ

ขณะที่การนำ AI มาใช้ในกระบวนการโจมตีทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจำเป็นต้องพัฒนาเทคโนโลยีป้องกัน บุคลากร และกระบวนการเฝ้าระวังให้สอดคล้องกับสถานการณ์

การเดินหน้ามาตรการของกระทรวงการคลังจึงเป็นส่วนหนึ่งของการเสริมความพร้อมในภาครัฐ โดยเฉพาะระบบที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลทางการเงินและบริการประชาชน ซึ่งต้องดำเนินงานควบคู่กับความร่วมมือของหน่วยงานด้านดิจิทัล สถาบันการเงิน และภาคเอกชน

สำหรับประเทศไทยที่กำลังขยายการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในภาคเศรษฐกิจ ความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์จึงมีความสำคัญต่อทั้งความต่อเนื่องของธุรกิจ การรักษาข้อมูลประชาชน และความเชื่อมั่นในการใช้บริการดิจิทัลในระยะยาว