สหรัฐฯ พัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์ AI ฝึกนักบินรบขั้นสูงบนเครื่องบินทดสอบ X-62A VISTA

บริษัท ล็อกฮีด มาร์ติน (Lockheed Martin) และหน่วยพัฒนาเทคโนโลยีลับขั้นสูง สกันค์เวิร์กส์ (Skunk Works) ประกาศความก้าวหน้าครั้งสำคัญในวงการการบินทหาร หลังร่วมมือกับโรงเรียนนักบินทดสอบแห่งกองทัพอากาศสหรัฐ หรือ ยูเอส แอร์ฟอร์ซ เทสต์ ไพลอต สคูล (U.S. Air Force Test Pilot School หรือ TPS) พัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์ทางยุทธวิธีที่สามารถทำงานร่วมกับนักบินมนุษย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ความร่วมมือนี้เกิดขึ้นภายใต้โครงการ Have Remy Test Management Project หรือ TMP ซึ่งมีเป้าหมายในการสร้างระบบปัญญาประดิษฐ์ AI ที่สามารถวิเคราะห์สถานการณ์การรบ ตัดสินใจ และตอบสนองต่อภัยคุกคามทางอากาศได้แบบเรียลไทม์ เทคโนโลยีดังกล่าวถือเป็นก้าวสำคัญของแนวคิดการทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์และเครื่องจักร หรือ Human-Machine Teaming ซึ่งกำลังกลายเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์หลักของกองทัพสหรัฐในยุคสงครามดิจิทัล 

นักเรียนนักบินทดสอบร่วมพัฒนา AI ตั้งแต่ขั้นออกแบบ

โดยหนึ่งในจุดเด่นของโครงการ Have Remy คือ การเปิดโอกาสให้นักเรียนจากโรงเรียนนักบินทดสอบ TPS เข้ามามีส่วนร่วมโดยตรงกับกระบวนการพัฒนาเทคโนโลยี AI ตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบระบบ การกำหนดสถานการณ์การรบ ไปจนถึงการทดสอบและประเมินผล

นักเรียนได้ร่วมกันสร้างสถานการณ์การหลบหลีกขีปนาวุธนำวิถี ซึ่งเป็นหนึ่งในสถานการณ์ที่ท้าทายที่สุดของการบินรบ เนื่องจากต้องอาศัยการตัดสินใจภายในเวลาเพียงเสี้ยววินาที พร้อมการเคลื่อนที่แบบสามมิติที่อาจต้องใช้แรงจีสูงมาก

สำหรับคำว่าแรงจี หรือ G-Force หมายถึง แรงเร่งที่ร่างกายได้รับเมื่อเครื่องบินเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว โดยนักบินรบสมัยใหม่อาจต้องรับแรงจีสูงถึง 9G หรือมากกว่านั้น ซึ่งเทียบเท่ากับน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นถึง 9 เท่าในช่วงเวลาสั้น ๆ

ระบบปัญญาประดิษฐ์ AI ที่ใช้ในโครงการนี้ได้รับการฝึกฝนผ่านระบบจำลองภารกิจขั้นสูงที่เรียกว่า Supermassive ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มจำลองการรบทางอากาศของ สกันค์เวิร์กส์ ที่สามารถจำลองสถานการณ์การบินและการต่อสู้ทางอากาศได้หลายพันล้านครั้งภายในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมง ก่อนนำไปทดสอบในเครื่องจำลองการบิน F-16 ที่มีความสมจริงสูง

ก้าวประวัติศาสตร์ เมื่อ AI ควบคุมเครื่องบินจริงบน X-62A VISTA

หนึ่งในความสำเร็จสำคัญที่สุดของโครงการคือการนำระบบ AI ของบริษัท ล็อกฮีด มาร์ติน ไปทดลองใช้งานกับเครื่องบินจริงเป็นครั้งแรกบนเครื่อง X-62A VISTA

เครื่องบินรุ่นนี้เป็นเครื่องบินขับไล่ F-16 หรือ X-62A VISTA ที่ได้รับการดัดแปลงพิเศษให้สามารถทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มทดลองระบบควบคุมการบินและอัลกอริทึม AI ขั้นสูง โดยชื่อ VISTA ย่อมาจาก Variable In-flight Simulator Test Aircraft

เครื่องบิน X-62A VISTA ถูกติดตั้งระบบคอมพิวเตอร์ประมวลผลสมรรถนะสูง เซ็นเซอร์ และซอฟต์แวร์ควบคุมการบินที่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเครื่องบินได้แบบเรียลไทม์ ทำให้สามารถใช้ทดสอบอัลกอริทึมการบินใหม่ ๆ ได้อย่างปลอดภัย

ในโครงการนี้ นักเรียนของ TPS ได้ทำการบินทดสอบตัวแทน AI มากกว่า 100 จุดทดสอบสถานการณ์ต่าง ๆ ในสภาพแวดล้อมการบินจริง เพื่อประเมินความสามารถของปัญญาประดิษฐ์ AI ในการหลบหลีกขีปนาวุธและตอบสนองต่อสถานการณ์ภัยคุกคามที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่าพฤติกรรมของ AI ที่เรียนรู้จากระบบจำลองสามารถถ่ายทอดสู่การบินจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญของการพัฒนา AI นักบินร่วมในอนาคต

แนวคิด Fly-Fix-Fly การพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ AI แบบรวดเร็ว

อีกหนึ่งจุดสำคัญของโครงการนี้คือการใช้กระบวนการพัฒนาที่เรียกว่า Fly-Fix-Fly แนวคิดนี้หมายถึงการนำผลลัพธ์จากการบินจริงกลับไปวิเคราะห์ในระบบจำลอง จากนั้นทำการแก้ไขอัลกอริทึมหรือดีบักซอฟต์แวร์ ก่อนจะอัปเดตระบบและส่งกลับไปทดสอบบนเครื่องบินจริงอีกครั้ง

กระบวนการดังกล่าวช่วยให้ทีมวิศวกรสามารถปรับปรุง AI ได้ภายในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมง ซึ่งเร็วกว่าแนวทางการพัฒนาแบบดั้งเดิมที่อาจใช้เวลาหลายเดือน

การพัฒนาแบบวงจรสั้นเช่นนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบอาวุธยุคใหม่ เพราะสภาพแวดล้อมการรบทางอากาศมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และเทคโนโลยี AI ต้องสามารถเรียนรู้และปรับตัวได้อย่างต่อเนื่อง

อนาคตของสงครามอากาศ Human-Machine Teaming

ความสำเร็จของโครงการ Have Remy สะท้อนให้เห็นว่าเทคโนโลยี AI ทางการทหารกำลังเข้าสู่ยุคใหม่ที่มนุษย์และเครื่องจักรสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างใกล้ชิด ภายใต้แนวคิด Human-Machine Teaming ซึ่งหมายถึง การให้ระบบ AI ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยตัดสินใจ วิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมหาศาล และเสนอทางเลือกให้กับนักบินมนุษย์ ซึ่งยังคงเป็นผู้ตัดสินใจขั้นสุดท้าย

โมเดลการทำงานลักษณะนี้มีเป้าหมายเพื่อลดภาระการทำงานของนักบิน เพิ่มความเร็วในการตอบสนองต่อภัยคุกคาม และเพิ่มความอยู่รอดของเครื่องบินในสนามรบ

ผู้เชี่ยวชาญด้านการบินทหารมองว่าเทคโนโลยี AI ลักษณะนี้จะกลายเป็นรากฐานสำคัญของโครงการเครื่องบินรบยุคที่ 6 รวมถึงระบบโดรนฝูงหรือ Loyal Wingman ที่จะทำงานร่วมกับเครื่องบินขับไล่ในอนาคต ความสำเร็จในครั้งนี้สะท้อนถึงทิศทางของสงครามอากาศในศตวรรษที่ 21 ที่เทคโนโลยี AI จะกลายเป็นหนึ่งในกำลังหลักของกองทัพสมัยใหม่