อากาศร้อนเสี่ยงไฟไหม้ แม้ไม่ใช่สาเหตุโดยตรง แต่เพิ่มโอกาสเกิดง่าย ดับยาก ลุกลามเร็ว

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat ให้ระวังอากาศร้อนจัดในช่วงฤดูร้อนปีนี้ จะทำให้เกิดไฟไหม้ได้ พร้อมสาเหตตุหลักที่ทำให้เกิดไฟไหม้ในช่วง สภาพอากาศที่ร้อนจัด(Extreme Heat) เกือบ 40 องศาในช่วงฤดูร้อนไม่ได้ทำ ให้เกิดไฟไหม้โดยตรงแต่เป็นตัวการสำคัญที่สร้าง"สภาวะที่เอื้ออำนวย" ให้ไฟเกิดขึ้นได้ง่ายและลุกลามอย่างรวด โดยมีสาเหตุดังนี้

1.เปลี่ยนต้นไม้ให้กลายเป็นเชื้อเพลิง (Fueling)

ความร้อนสูงจะทำให้น้ำระเหยออกจากดินและพืชพรรณต่างๆ อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ต้นไม้ พุ่มไม้ และเศษใบไม้แห้งกรอบและกลายเป็น"เชื้อเพลิงชั้นดี (Kindling)"ที่พร้อมจะติดไฟเพียงแค่มีประกายไฟเล็กน้อย 

2. อากาศร้อนจะขยายช่วงเวลา"ฤดูไฟป่า"(Lengthening the Season)

อุณหภูมิที่สูงขึ้นทั่วโลกทำให้อากาศร้อนเริ่มเร็วขึ้นและจบช้าลง ส่งผลให้ ฤดูไฟป่ายาวนานขึ้น เช่น ในพื้นที่ตะวันตกของสหรัฐฯ พบว่าฤดูไฟป่ายาวนานขึ้นกว่าเดิมถึง 105 วัน เมื่อเทียบกับช่วงปี 1970

3.มีปัจจัยเสี่ยงไฟไหม้ในที่พักอาศัย

อากาศที่ร้อนจัดยังเพิ่มความเสี่ยงไฟไหม้ในอาคารบ้านเรือนได้ด้วย เช่น

3.1.อุปกรณ์ไฟฟ้าทำงานหนัก

แอร์หรือพัดลมที่เปิดต่อเนื่องนานๆ อาจเกิดการลัดวงจรหรือมอเตอร์ร้อนจัดจนเกิดไฟไหม้ได้

3.2.แบตเตอรี่ลิเธียม หรือ อุปกรณ์ที่มีแบตเตอรี่

โทรศัพท์ หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หากวางตากแดดจัดอาจเกิดการบวมหรือระเบิดจนเป็นสาเหตุของเพลิงไหม้

3.3.แสงแดดรวมจุด

แสงแดดที่ส่องผ่านกระจกใส แจกันแก้ว หรือกระ จกเงา อาจเกิดการหักเหและรวมแสงจนเกิดความร้อนสูงจนจุดไฟบนวัสดุใกล้เคียงได้ 

4.สภาพอากาศที่ร้อนจัด (Extreme Heat)

ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความเสี่ยงในการเกิดเพลิงไหม้ในโรงงานอุตสาหกรรมในหลายมิติ 

4.1.การลดจุดวาบไฟ (Lowering Ignition Temperature) อุณหภูมิแวด ล้อมที่สูงขึ้นทำให้อุณหภูมิของวัสดุเข้าใกล้จุดวาบไฟมากขึ้นเพียงแค่เกืดประ กายไฟเล็กน้อยจากไฟฟ้าลัดวงจรก็สา มารถจุดติดไฟได้ง่ายกว่าปกติ

4.2.การระเหยของสารไวไฟ ความร้อนสูงเร่งให้สารตัวทำละลาย (Solvents) หรือสารเคมีเหลวระเหยกลายเป็นไอไวไฟที่สะสมอยู่ในอากาศ หากระบบระ บายอากาศไม่ดีเพียงพอก็อาจจะเกิดสภาพแวดล้อมที่พร้อมระเบิดหรือติด ไฟได้ทันที 

4.3.ความเหนื่อยล้าและการตัดสินใจของพนักงานที่ทำงานในสภาวะ Heat Stress มักมีสมาธิลดลง ตัดสินใจผิดพลาด หรือละเลยขั้นตอนความปลอด ภัย (เช่น การทำ Hot Work ) ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดอัคคีภัยได้

5.สภาวะอากาศร้อนจัด (Extreme Heat)

ส่งผลกระทบโดยตรงและรุนแรงต่อการเกิดไฟไหม้ในบ่อขยะ (Landfill) ผ่านกลไกทางเคมีและชีวภาพ 

5.1. การจุดติดไฟด้วยตนเอง (Spontaneous Combustion)เกิดจากการสะสมความร้อน อากาศที่ร้อนจัดจะไปซ้ำเติมความร้อนที่เกิดจากกระบวน การย่อยสลายสารอินทรีย์ตามธรรม ชาติอุณหภูมิที่สูงขึ้นช่วยเร่งการย่อยสลายขยะ ทำให้มีการปล่อยก๊าซมีเทนซึ่งติดไฟง่ายออกมามากขึ้น หากก๊าซเหล่านี้รั่วไหลผ่านรอยแยกของหน้าดินที่แห้งแตกระแหงเนื่องจากความร้อน ก็จะเพิ่มโอกาสเกิดการระเบิดหรือไฟไหม้ เมื่อเจอประกายไฟ

5.2. อากาศร้อนทำให้ ความชื้นลดลง โดยอากาศร้อนทำให้น้ำระเหยจนขยะแห้ง (โดยเฉพาะกระดาษและพลาสติก) ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีเมื่อขยะมีความชื้นต่ำกว่า 6% และมีอุณหภูมิพื้นผิวสูงถึง 78 °C จะมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดการคุ (Smoldering) และลุกไหม้ได้ง่าย 

5.3.การทำปฏิกิริยาของขยะเคมีและ สารอันตรายภายใต้ความร้อนสูง วัสดุบางประเภท เช่น แบตเตอรี่ลิเธียมไอ ออน ถังแก๊สกระป๋อง ปุ๋ย หรือสารเคมีเหลว สามารถเกิดปฏิกิริยาทางเคมีจนลุกไหม้หรือระเบิดได้เอง