สรุป "Islamabad Talks" คุยวันแรก สหรัฐฯ-อิหร่าน

การเจรจาไตรภาคีระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่าน โดยมีปากีสถานเป็นเจ้าภาพและคนกลาง ยังคงดำเนินอยู่ในกรุงอิสลามาบัด โดยเมื่อเวลาประมาณ 21:40 น. ตามเวลาท้องถิ่น เมื่อวานนี้ (11 เม.ย.) การพูดคุยยังไม่สิ้นสุด และเข้าสู่ช่วงสำคัญของกระบวนการเจรจา

แหล่งข่าวใกล้ชิดการไกล่เกลี่ยเปิดเผยกับ Al Jazeera ว่า การเจรจาแบบพบหน้ากันโดยตรงในเฟสแรกได้สิ้นสุดลงแล้วในปากีสถาน โดยขณะนี้คณะผู้แทนของทั้งสองฝ่ายกำลังอยู่ในขั้นตอน “แลกเปลี่ยนเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษร” เพื่อยืนยันว่าทั้งสองฝ่ายมีความเข้าใจตรงกันในประเด็นที่ตกลงกันได้ในวันแรก

รัฐบาลอิหร่านระบุผ่าน X ว่า การเจรจาได้เข้าสู่ “ระดับผู้เชี่ยวชาญ” (expert-level stage) ซึ่งมีการตั้งคณะทำงานเฉพาะด้าน ทั้งเศรษฐกิจ การทหาร กฎหมาย และนิวเคลียร์ เพื่อหารือรายละเอียดเชิงเทคนิค โดยการเจรจายังคงดำเนินต่อไปเพื่อ “สรุปรายละเอียดทางเทคนิคให้แล้วเสร็จ”

รายงานจากสื่อกึ่งทางการของอิหร่านอย่าง Tasnim ระบุว่า คณะผู้แทนอิหร่านมีทั้งหมด 71 คน ครอบคลุมทั้งนักเจรจา ผู้เชี่ยวชาญ สื่อ และเจ้าหน้าที่ความมั่นคง ขณะที่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของทำเนียบขาวเปิดเผยว่า ฝั่งสหรัฐฯ ก็ได้ส่ง “ทีมผู้เชี่ยวชาญครบทุกด้านที่เกี่ยวข้อง” เข้าร่วม และยังมีผู้เชี่ยวชาญเพิ่มเติมสนับสนุนจากกรุงวอชิงตัน

แหล่งข่าวจากทั้งปากีสถานและทำเนียบขาวยืนยันว่า การเจรจาแบบพบหน้ากันระหว่างสหรัฐฯ อิหร่าน และปากีสถาน ได้เกิดขึ้นจริง หลังจากที่คณะผู้แทนทั้งสองฝ่ายได้แยกพบกับนายกรัฐมนตรีปากีสถาน ซึ่งแสดงความหวังว่าทั้งสองฝ่ายจะ “มีส่วนร่วมอย่างสร้างสรรค์”

การเจรจารอบแรกใช้เวลาน้อยกว่า 2 ชั่วโมง ก่อนจะหยุดพักรับประทานอาหารค่ำ และกลับมาเริ่มการเจรจาอีกครั้ง โดยทั้งสองฝ่ายเริ่มต้นด้วยข้อเสนอในลักษณะ “ตั้งเพดานสูงสุด” หรือ maximalist positions

ในอีกด้านหนึ่ง แหล่งข่าวใกล้ชิดคณะผู้แทนอิหร่านระบุว่า การที่อิหร่านเข้าร่วมการเจรจาครั้งนี้ เป็นผลจากการที่สหรัฐฯ ตัดสินใจปลดล็อกทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัด ซึ่งเป็นหนึ่งในข้อเรียกร้องสำคัญในแผน 10 ข้อของอิหร่าน อย่างไรก็ตาม ฝั่งสหรัฐฯ ยังไม่ได้ออกมายืนยันอย่างเป็นทางการเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว

ข้อมูลจำนวนหนึ่งมาจากเจ้าหน้าที่ที่ให้สัมภาษณ์โดยไม่เปิดเผยชื่อ เนื่องจากทางการปากีสถานได้ขอความร่วมมือไม่ให้เจ้าหน้าที่พูดคุยกับสื่อ เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกมองว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับผลลัพธ์ของการเจรจา

ระหว่างที่การเจรจากำลังดำเนินอยู่ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้โพสต์ผ่านโซเชียลมีเดียว่า อิหร่านกำลัง “เสียเปรียบอย่างหนัก” และสหรัฐฯ กำลังดำเนินการกวาดล้าง “ทุ่นระเบิดทางทะเล” ในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งสอดคล้องกับแถลงการณ์ของกองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM)

CENTCOM ระบุว่า เรือพิฆาตติดขีปนาวุธนำวิถีของกองทัพเรือสหรัฐฯ จำนวน 2 ลำ ได้แก่ USS Frank E. Petersen และ USS Michael Murphy ได้แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ เพื่อปฏิบัติการตรวจสอบและเคลียร์ทุ่นระเบิดที่อิหร่านวางไว้ โดยผู้บัญชาการ CENTCOM พลเรือเอก แบรด คูเปอร์ ระบุว่า สหรัฐฯ ได้เริ่มกระบวนการเปิดเส้นทางเดินเรือใหม่ และจะประกาศเส้นทางที่ปลอดภัยเพื่อสนับสนุนการค้าโลกในเร็ว ๆ นี้

อย่างไรก็ตาม ฝั่งอิหร่านออกมาปฏิเสธอย่างหนัก โดยโฆษกของกองบัญชาการทหาร คาตัม อัล-อันบิยา ระบุว่า ข้ออ้างของ CENTCOM เกี่ยวกับการที่เรือสหรัฐฯ เข้าสู่ช่องแคบฮอร์มุซนั้น “ไม่เป็นความจริงอย่างสิ้นเชิง” และย้ำว่า การควบคุมการเดินเรือในพื้นที่ดังกล่าวอยู่ในมือของกองทัพอิหร่าน

อัลจาซีรา ยังรายงานอีกว่า กระทรวงคมนาคมของกาตาร์ออกประกาศว่า จะมีการกลับมาเดินเรือในทุกประเภท เริ่มตั้งแต่วันนี้ (12 เม.ย.) ตั้งแต่ 06.00-18.00 นอกจากนี้ การออกเรือเพื่อการประมงทีไ่ด้รับอนุญาตก็ยังนับรวมในประกาศนี้ด้วยเช่นกัน  

ขณะเดียวกัน สถานการณ์ภาคสนามยังคงตึงเครียด โดยการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลในเลบานอนตอนใต้ยังดำเนินต่อไป และมีรายงานว่าการโจมตีในเมือง Kfar Sir ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 4 ราย

สื่อกึ่งทางการของอิหร่านอย่าง Tasnim ยังรายงานว่า แม้ทั้งสองฝ่ายกำลังแลกเปลี่ยนเอกสารเพื่อพยายาม “หากรอบความเข้าใจร่วมกัน” แต่ความคืบหน้าถูกขัดขวางจากสิ่งที่อิหร่านเรียกว่า “ข้อเรียกร้องที่เกินขอบเขตตามปกติ” จากฝั่งวอชิงตัน โดยเฉพาะประเด็นช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งถูกระบุว่าเป็นหนึ่งใน “จุดขัดแย้งรุนแรง”

ในด้านการเมืองระดับภูมิภาค นายกรัฐมนตรีอิสราเอล เบนจามิน เนทันยาฮู ยืนยันว่า อิสราเอลจะยังคงเดินหน้าต่อสู้กับอิหร่านและพันธมิตรต่อไป แม้จะมีการหยุดยิงในอิหร่านและการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านเกิดขึ้น โดยเขายังวิพากษ์วิจารณ์ประธานาธิบดีตุรกี เรเจป ทายยิป แอร์โดอัน ในประเด็นดังกล่าว

แหล่งข่าวจากโรงแรม Serena ซึ่งเป็นสถานที่จัดการเจรจา ระบุว่า ความเคลื่อนไหวเริ่มชะลอลง โดยมีรายงานว่า ฝั่งอิหร่านมองว่าข้อเรียกร้องของสหรัฐฯ ในประเด็นช่องแคบฮอร์มุซนั้น “ทะเยอทะยานเกินไป” และการหารือกำลังอยู่ในภาวะชะงักงัน

ยังไม่มีความชัดเจนว่าการเจรจาจะดำเนินต่อไปนานเพียงใดในคืนนี้ หรือจะต่อเนื่องไปในวันถัดไปหรือไม่ รวมถึงยังไม่แน่ชัดว่ารองประธานาธิบดี เจดี แวนซ์ จะเลื่อนกำหนดเดินทางกลับสหรัฐฯ หรือไม่ โดยเดิมมีรายงานว่าเขามีกำหนดอยู่ในปากีสถานไม่ถึง 24 ชั่วโมง

ขณะที่คณะผู้แทนอิหร่านซึ่งเดินทางมาถึงหลังเที่ยงคืน ก็มีภารกิจต่อเนื่องตลอดวัน โดยได้พบหารือทวิภาคีกับนายกรัฐมนตรีปากีสถานก่อนเริ่มการเจรจา

บริเวณศูนย์ประชุม Jinnah ซึ่งอยู่ใกล้สถานที่จัดการเจรจา กลุ่มผู้สื่อข่าวจำนวนมากยังคงรอรายงานความคืบหน้า ท่ามกลางบรรยากาศที่เริ่มอ่อนแรงลง หลังจากตลอดทั้งวันยังไม่มีความคืบหน้าที่ชัดเจน

ด้านสมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 ได้ออกมาแสดงท่าทีอย่างชัดเจนต่อสงคราม โดยประณามสิ่งที่เรียกว่า “ความหลงผิดในอำนาจสูงสุด” พร้อมเรียกร้องว่า “พอแล้วกับการแสดงอำนาจ พอแล้วกับสงคราม” แม้ไม่ได้เอ่ยถึงสหรัฐฯ โดยตรง แต่ถ้อยแถลงดังกล่าวถูกมองว่าเป็นการส่งสัญญาณถึงผู้นำสหรัฐฯ และพันธมิตร

ในภาพรวม ปากีสถานยังคงพยายามผลักดันให้การเจรจาดำเนินต่อไป โดยมีรายงานว่ามีการเจรจาหลายรอบในบรรยากาศที่เป็นมิตร และทั้งสองฝ่ายได้ร่วมรับประทานอาหารค่ำ ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนแลกเปลี่ยนบันทึกการเจรจา

แหล่งข่าวระบุว่า ฝั่งอิหร่านยังคงเดินหน้าการเจรจาในระดับคณะผู้แทน และพยายามหาแนวทางเพื่อให้การพูดคุยมีความคืบหน้า ขณะที่ปากีสถานกำลังผลักดันให้มีการขยายเวลาเจรจาออกไปอีกอย่างน้อย 1 วัน เพื่อเพิ่มโอกาสในการบรรลุข้อตกลงที่เป็นรูปธรรม