น้ำ ข้าว จากแม่สาย สารหนู-โลหะหนักปนเปื้อน ทาน-ดื่มได้ไหม ? ภาครัฐชี้แจงอย่างไรบ้าง ?

สารหนูเกินค่ามาตรฐาน 25-28 เท่า ประชาชนกังวล น้ำมีสารเคมี อาหารก็ปนเปื้อน สถานการณ์การปนเปื้อนสารหนู และโลหะหนักในแม่น้ำสาย ไม่ใช่เพียงปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่กระทบการกิน อยู่ และทำมาหากินของประชาชน
จนเกิดคำถามว่า น้ำ-อาหารที่มาจากบริเวณนั้น กินดื่มได้หรือไม่ ? ภาครัฐตรวจสอบแล้ว ชี้แจงอย่างไรบ้าง ?
แม่น้ำสายซึ่งเป็นแหล่งน้ำดิบหลักในการผลิตน้ำประปาของอำเภอแม่สาย เผชิญปัญหาสิ่งแวดล้อม ปนเปื้อนรุนแรง โดยข้อมูลจากกรมควบคุมมลพิษระบุว่า มีการตรวจพบค่าความขุ่นของน้ำดิบสูงถึง 14,000 NTU ซึ่งเกินขีดความสามารถของระบบกรองน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สาขาแม่สาย ที่รองรับได้สูงสุดเพียง 6,000 NTU ยิ่งไปกว่านั้น
ผลการตรวจคัดกรองเบื้องต้นยังพบสารหนูปนเปื้อนในน้ำดิบสูงถึง 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งเกินกว่าค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดิน (0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร) ถึง 25 เท่า ส่งผลให้ กปภ. ต้องประกาศหยุดการผลิตและจ่ายน้ำประปาชั่วคราว กระทบประชาชนในพื้นที่ 14 หมู่บ้านของตำบลแม่สายและตำบลเวียงพางคำ ก่อนที่จะสามารถควบคุมคุณภาพและกลับมาจ่ายน้ำได้ตามปกติในเวลาต่อมา
หลังค่าสูง จนประชาชนเกิดความหวาดกลัวที่จะใช้น้ำ
นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้ลงพื้นที่ตรวจโรงกรองน้ำ กปภ. สาขาแม่สาย พร้อมยืนยันว่า "น้ำประปาแม่สายดื่มได้" เนื่องจากระบบการผลิตยึดมาตรฐานความปลอดภัยสูงสุด หากตรวจพบค่าความขุ่นหรือสารหนูเกินเกณฑ์ ระบบจะสั่งหยุดสูบน้ำดิบทันที ทั้งนี้ การประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สายได้จัดระบบตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำทุกๆ 30 นาที ครอบคลุมทั้งน้ำดิบ น้ำก่อนกรอง และน้ำหลังกรอง เพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีสารพิษตกค้างเข้าสู่ระบบจ่ายน้ำ
นอกจากนี้ ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี พร้อมคณะผู้บริหาร ยังได้ร่วมดื่มน้ำประปาจากรถบริการน้ำดื่ม กปภ. ต่อหน้าสื่อมวลชนเพื่อสร้างความมั่นใจแก่ประชาชน
แต่ถึงอย่างนั้น หากปัญหานี้กลายเป็นปัญหาระยะยาว และรุนแรงขึ้น กระทรวงสาธารณสุข โดยนายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และกรมควบคุมมลพิษ ได้วางมาตรการรับมือ 3 ระยะ โดยระยะเร่งด่วนมีการจัดเตรียมแหล่งน้ำสำรองจากสถานีประปาตำบลเกาะช้าง และการสนับสนุนรถบรรทุกน้ำดื่มเคลื่อนที่ หากเกิดเหตุฉุกเฉินน้ำดิบมีความขุ่นเกินมาตรฐาน ขณะที่แผนระยะยาวจะมีการดึงน้ำจากอำเภอเชียงแสนมาเสริม
ทั้วกระทรวงสาธารณสุขเน้นย้ำว่า การต้มน้ำหรือการเติมคลอรีนไม่สามารถกำจัดสารหนูได้ จึงแนะนำให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายโดยตรงมาดื่มหรือหุงต้ม และให้ใช้น้ำประปาที่ผ่านการรับรองหรือน้ำดื่มบรรจุขวดที่ได้มาตรฐานเท่านั้น
แล้วอาหารอย่างข้าว หรือพืชผักอื่นๆ ที่ใช้น้ำ ปลอดภัยแค่ไหน ?
นอกเหนือจากน้ำประปา ประเด็นมลพิษยังขยายวงกว้างไปสู่ความปลอดภัยทางอาหารและภาคเกษตรกรรม ข้อมูลจากจดหมายเปิดผนึกของ ดร.สืบสกุล กิจนุกร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง อ้างอิงการสุ่มตรวจผลผลิตในพื้นที่ริมแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย พบการตกค้างของสารหนู ตะกั่ว และแคดเมียม เกินมาตรฐานในผักและผลไม้ 24 ชนิด
รวมถึง ผลการตรวจดินและเมล็ดข้าวในฤดูกาลผลิต 2568/2569 ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำสายและแม่น้ำรวก พบสารหนูในดินเกษตรกรรม 11 จุดจาก 20 จุด และพบสารหนูในเมล็ดข้าวสูงถึง 16 จุดจาก 20 จุด ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อพื้นที่ทำนาข้าวใน อ.แม่สาย กว่า 60,500 ไร่ และสร้างความกังวลต่อความปลอดภัยในห่วงโซ่อาหาร
ด้านหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ออกมาชี้แจงการยืนยันความปลอดภัยของข้าวสารในระบบตลาด โดยนางสาวกัลยา บุญสง่า ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย ได้ออกมายืนยันว่า ข้าวสารที่ผลิตและจำหน่ายจากจังหวัดเชียงรายผ่านการตรวจวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์โดยศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์แล้ว ผลการตรวจสอบพบว่าปริมาณสารหนูอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัย ไม่เกินค่าที่กฎหมายกำหนด ดังนั้น ผู้บริโภคจึงสามารถบริโภคข้าวสารเชียงรายได้อย่างปลอดภัย
แต่สำหรับในฤดูกาลเพาะปลูกใหม่ ศูนย์วิจัยข้าวได้ร่วมกับหน่วยงานเกษตรลงพื้นที่เก็บตัวอย่างน้ำและดินเพื่อประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า พร้อมให้คำแนะนำแก่เกษตรกรในการลดการสะสมของสารพิษในแปลงนา
การควบคุมการบริโภคสัตว์น้ำและการเฝ้าระวังทางสุขภาพ
ด้าน กรมอนามัยและกรมการแพทย์ ยังได้ออกคำเตือนให้ประชาชนในพื้นที่เสี่ยงงดการจับสัตว์น้ำและงดบริโภคปลาจากแม่น้ำสายและแหล่งน้ำธรรมชาติที่รับน้ำปนเปื้อนชั่วคราว เนื่องจากมีความเสี่ยงสะสมโลหะหนัก และขอให้ประชาชนเลือกซื้ออาหารและวัตถุดิบจากแหล่งที่น่าเชื่อถือเท่านั้น
แต่แม้ภาครัฐจะชี้แจงว่า ทั้งน้ำ และข้าวในตอนนี้สามารถบริโภคได้ แต่ประชาชนจำนวนมากก็ยังชี้ว่า ไม่กล้าใช้น้ำประปาสำหรับการบริโภค และปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ยอมจ่ายเงินเพิ่มเพื่อซื้อน้ำบรรจุขวด จะใช้น้ำประปาเมื่อจำเป็นเท่านั้น
ทั้งสารปนเปื้อนนี้ ยังกระทบต่อประมง และเกษตรกร ที่กังวลว่าผลผลิตอาจปนเปื้อน และมีสารเคมีตกค้าง จนถูกกดราคา ไปถึงถูกปฏิเสธการซื้อขายในอนาคต
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้
