งานล้น จนคนล้า วิถีของ"เดอะแบก"ที่มาพร้อมปัญหาสุขภาพจิต

การแบกรับงานแบบ Workload นอกจากงานที่ทำออกมาจะ Performance ไม่ดีเท่าที่ควรจะเป็น การทำงานในระบบแบบนี้ ยังบั่นทอนสุขภาพใจ ทำให้รู้สึกเครียดสะสม และเป็นหนึ่งในสาเหตุของการเบิร์นเอาต์ และภาวะ Quiet Quitting คือการทำงานให้มันแค่ผ่าน ๆ ไป โดยที่ในใจลาออกไปก่อนแล้ว 

หากคุณกำลังเจอเหตุการณ์คล้ายกันนี้ในที่ทำงานปัจจุบัน เรามาทำความเข้าใจและหาเกราะป้องกันทางจิตใจไปด้วยกันกับ อริษา เบ็ญอะดรัม นักจิตวิทยาคลินิก Me Center

การทำงานล้นเกินพอดี (Workload) ส่งผลอย่างไรบ้างในแง่สุขภาพจิต?

การทำงานที่เกินพอดีส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตมากกว่าที่หลายคนคิด เพราะไม่ใช่แค่ความเหนื่อยธรรมดา แต่เป็นภาวะที่สมองถูกกระตุ้นอย่างต่อเนื่อง เมื่อปริมาณงานเกินขีดความสามารถในการประมวลผล จะเกิดภาวะ cognitive overload ทำให้สมาธิลดลง ความจำใช้งาน (working memory) ทำงานได้ไม่เต็มที่ และประสิทธิภาพการตัดสินใจลดลง งานที่ถูกแทรกตลอดเวลายังทำให้เกิด “attention residue” คือสมองยังค้างอยู่กับงานก่อนหน้า ส่งผลให้รู้สึกว่างานไม่เสร็จสมบูรณ์สักอย่าง แม้จะพยายามเต็มที่ 

ซึ่งในระยะยาวภาวะงานล้นเรื้อรังอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคซึมเศร้า ความวิตกกังวล อาการทางกายจากความเครียด และการรบกวนการนอนหลับ ดังนั้น การจัดการขอบเขตงานให้ตัวเองได้มีช่วงพักเป็นปัจจัยพื้นฐานของการดูแลสุขภาพจิต

หลายคนคงจะคุ้นชินกับคำว่า “Burnout” ซึ่งเป็นหนึ่งในอาการเครียดเรื้อรังและเหนื่อยล้าจากการทำงาน แต่นอกจากนี้ยังมีภาวะอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับปัญหาในการทำงานอย่าง “Boreout” และ “Brownout” อีกด้วย ซึ่งสามารถแยกได้ตามลักษณะเด่นดังต่อไปนี้

ภาวะหมดไฟ (Burnout)

เกิดจากความเครียดเรื้อรังที่มาจากภาระงานที่มากเกินขีดจำกัดอย่างต่อเนื่อง ทำให้รู้สึกหมดพลัง สูญเสียแรงจูงใจ มองงานและตนเองในแง่ลบ พร้อมกับความรู้สึกว่าไม่ประสบความสำเร็จ ความสัมพันธ์ในที่ทำงานเริ่มห่างเหินและการมีส่วนร่วมน้อยลง Burnout จึงเป็นผลของการ “ทำมากไปโดยไม่มีเวลาฟื้นตัว”

ภาวะเบื่องาน (Boreout)

เกิดจากการทำงานที่ขาดความท้าทาย ไม่ได้ใช้ศักยภาพ หรือมีภาระงานน้อยเกินไป แม้ภายนอกดูไม่กดดัน แต่ความจำเจและการขาดความหมายในบทบาทหน้าที่ทำให้เกิดความเบื่อหน่ายเรื้อรัง แรงจูงใจลดลง และความรู้สึกไร้คุณค่าในการทำงาน Boreout สะท้อนการ “มีงานทำ แต่ไม่ได้เติบโต” ส่งผลให้รู้สึกว่าไม่ได้ใช้ศักยภาพในการทำงานเต็มที่ ทำให้เกิดภาวะถดถอยในการทำงาน หรือภาวะซึมเศร้าในที่สุด

ภาวะหมดใจ (Brownout)

เป็นภาวะอารมณ์ที่รุนแรงที่สุดจากทั้ง 3 ภาวะ โดยมีสาเหตุหลักมาจากความคาดหวังสูง และกดดันให้บุคคลนั้นทำตามความคาดหวังดังกล่าว จนกลายเป็นการทำงานที่ขาดแรงจูงใจในการทำงาน และไม่เข้าใจว่าทำไปเพื่ออะไร โดยภาวะหมดใจ มีผลกระทบในระยะยาวทั้งต่องาน และชีวิตส่วนตัว ส่งผลให้เกิดการถอนตัวทางอารมณ์อย่างเงียบ ๆ และอาจนำไปสู่พฤติกรรม quiet quitting ในระยะยาว Brownout จึงไม่ใช่ความเหนื่อย หรือความเบื่อ แต่คือความรู้สึก “หมดความหมายกับสิ่งที่ทำ” ไม่รู้จะทำไปเพื่ออะไร

ภาวะ Quiet Quitting คืออะไร? มีสาเหตุมาจากอะไรบ้าง?

“Quiet Quitting” การออกจากงานที่ไม่ใช่การลาออก แต่เป็นการที่ตัวพนักงานเลือกทำเฉพาะงานที่รับผิดชอบหรือได้รับมอบหมายเท่านั้น ไม่ทำงานเกินกว่าขอบเขตงานที่ตกลงกันไว้ หรือไม่ทำงานเกินเงินเดือน โดยเหตุผลสำคัญ คือ เพื่อรักษาจิตใจ ลดความเครียดที่เกิดจากการทำงาน และที่สำคัญคือ ทำให้จัดการเส้นแบ่งระหว่างชีวิตและงานที่ชัดเจน และมีความสมดุลขึ้น 

เมื่อมีปัญหา Workload รักษาสุขภาพใจยังไงดี?

เมื่ออยู่ในระบบการทำงานที่ภาระงานเกินพอดี สิ่งสำคัญไม่ใช่การ “ทนให้ไหว” แต่คือการรักษาสุขภาพใจในระยะยาว หนึ่งในแนวคิดคือ Work-Life Balance หรือการสร้างสมดุลระหว่างบทบาทการทำงานกับชีวิตส่วนตัว Work-Life Balance ไม่ได้หมายถึงการแบ่งเวลาแบบครึ่งต่อครึ่ง แต่คือการจัดตารางชีวิตอย่างมีสติ เพื่อไม่ให้งานกลืนตัวตนทั้งหมดของเรา การมีพื้นที่สำหรับการพักผ่อน ความสัมพันธ์ กิจกรรมที่สนใจ หรือการพัฒนาตนเอง คือการเติมทรัพยากรทางใจ (psychological resources) ให้เพียงพอต่อแรงกดดันในการทำงาน Work-Life Balance ไม่ได้เป็นประโยชน์เฉพาะบุคคลเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อองค์กรโดยตรง พนักงานที่มีสุขภาวะทางกายและใจที่ดี มักมีสมาธิ มีแรงจูงใจ และสร้างผลงานที่มีคุณภาพมากกว่า การดูแลสมดุลชีวิตจึงไม่ใช่ความฟุ่มเฟือย แต่เป็นความยั่งยืนทั้งในระดับบุคคลและองค์กร เพราะท้ายที่สุด การทำงานควรเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ไม่ใช่ทั้งหมดของชีวิต

หากสนใจปรึกษาจิตแพทย์และนักจิตวิทยาคลินิก ติดต่อได้ที่

Me Center คริสตัล ดีไซน์ เซนเตอร์ (CDC) ชั้น 2 

โทร 085-355-2255

Me Center ศูนย์สมองและสุขภาพจิต ชั้น 8 โรงพยาบาลอินทรารัตน์ 

โทร 02-481-5555 ต่อ 8300

Me Center สาขาอโศก ชั้น 20 อาคาร 253 อโศก

Line Official: @mecenter (https://lin.ee/mCheDsu)