"ผู้พิทักษ์แห่งฮอร์มุซ" เสรีภาพการเดินทะเลในยุคทรัมป์ ที่มีราคาต้องจ่าย

ทรัมป์อ้างอเมริกา เป็นผู้พิทักษ์แห่งฮอร์มุซ ป่าวประกาศถึงเสรีภาพการเดินเรือ แต่มีราคาที่ต้องจ่ายให้อเมริกา 20% ของมูลค่าสินค้าที่เรือพาณิชย์บรรทุก

นี่จะเป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 170 ปี หรือไม่ ที่มหาอำนาจโลกใช้พลานุภาพทางทหาร ขู่กรรโชกค่าผ่านทางทางทะเล นับแต่การสิ้นสุดของภาษีช่องแคบโอเรซุนด์โดยเดนมาร์ก ในปี 1857 ที่สหรัฐฯ เองนั่นแหละ ที่กดดันจนสำเร็จ

ย้อนตำนานช่องแคบโอเรซุนด์

ช่องแคบโอเรซุนด์ เป็นช่องแคบอายุน้อยราว 8,500 ปี จากการขึ้นสูงของระดับน้ำทะเล เกิดเป็นทางเชื่อมความกว้าง 4 กิโลเมตร ระหว่างทะเลเหนือและทะเลบอลติก โดยเดนมาร์ก มีอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดนทั้งสองฝั่งของช่องแคบ

กษัตริย์เดนมาร์กในปี ค.ศ. 1429 ริเริ่มเก็บค่าผ่านทางเรือต่างชาติทุกลำที่ผ่านช่องแคบในอัตรา 1-2% ของมูลค่าสินค้า ในรูปแบบของภาษี

เดนมาร์กใช้อำนาจทางทหาร และสร้างป้อมปราการ เพื่อบังคับใช้การเก็บค่าผ่านทาง

ภาษีจากค่าผ่านทางนี้เอง เป็นเส้นเลือดใหญ่ทางเศรษฐกิจของเดนมาร์ก จนมั่งคั่งอย่างมาก 

จุดอวสานช่องแคบโอเรซุนด์

ค่าผ่านทางนี้ดำรงอยู่จนถึงปี 1857 รวม 428 ปี แต่เมื่อโลกมีการค้าขายมากขึ้น การสัญจรทางทะเลเพิ่มขึ้น นานาประเทศเริ่มไม่พอใจหนัก 

ปัจจัยสู่การล่มสลายของค่าผ่านทางช่องแคบโอเรซุนด์ คือ สหรัฐฯ ที่ปฏิเสธชำระภาษีช่องแคบ กล่าวหาว่าเป็นความป่าเถื่อนและล้าหลัง 

เรื่องนี้นำมาสู่อนุสัญญาโคเปนเฮเกนในปี 1857 มหาอำนาจ 14 ชาติ ตกลงจ่ายเงินชดเชยให้เดนมาร์กมหาศาล แลกกับการยุติการเก็บค่าผ่านทาง 

นี่คือจุดเริ่มต้นของคำว่า สิทธิการผ่านทางผ่านช่องแคบระหว่างประเทศ ที่เป็นเสาหลักของอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล หรือ UNCLOS

ว่าแต่เขา อิเหนาเป็นเอง

มาวันนี้ สหรัฐฯ รื้อฟื้นการเก็บค่าผ่านทางที่ตนเองเคยเรียกว่าป่าเถื่อนและล้าหลังกลับมา แถมยังเก็บมากถึง 20% ของมูลค่าสินค้า คิดเป็น 10 เท่า ของยุคช่องแคบโอเรซุนด์ 

ทั้งที่สหรัฐฯ เป็นรัฐนอกภูมิภาค แต่อ้างความชอบธรรมในการคุ้มครองทางทหาร 

ผู้เชี่ยวชาญหลายคนที่ให้สัมภาษณ์กับสื่อระดับโลกหลายสำนัก มองตรงกันว่า นโยบายนี้ของทรัมป์ผิดกฎหมายอย่างชัดเจน และด้วยการเก็บค่าผ่านทางถึง 20% ของมูลค่าสินค้า นั่นจะทำให้ต้นทุนของเรือบรรทุกสินค้าที่ต้องการผ่านช่องแคบฮอร์มุซ พุ่งสูงมหาศาล 

จนเกิดคำถามว่า ถ้าสหรัฐฯ เก็บค่าผ่านทางมหาศาลนี้จริง ประเด็นคือ ใครจะยอมจ่ายบ้าง