เปิดตัวลิงสายพันธุ์ใหม่ของโลก ซ่อนอยู่กลางป่าลึก แต่ข่าวร้ายคือ...มันอาจอยู่ได้อีกไม่นาน

ท่ามกลางผืนป่าฝนเขตร้อนอันกว้างใหญ่ของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก นักวิทยาศาสตร์ได้ประกาศการค้นพบครั้งสำคัญของวงการชีววิทยา นั่นคือ ลิงสายพันธุ์ใหม่ของทวีปแอฟริกา ที่ซ่อนตัวอยู่ในป่าลึกมานานหลายล้านปี การค้นพบครั้งนี้ไม่เพียงสร้างความตื่นเต้นให้กับนักวิจัยทั่วโลก แต่ยังสะท้อนให้เห็นว่า โลกยังคงมีสิ่งมีชีวิตอีกมากที่มนุษย์ไม่เคยรู้จัก ขณะเดียวกัน ลิงชนิดใหม่นี้ก็อาจกำลังเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ตั้งแต่เพิ่งได้รับการยอมรับทางวิทยาศาสตร์

นักวิจัยนานาชาติประกาศการค้นพบลิงสายพันธุ์ใหม่ในป่าฝนของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก โดยผลการศึกษาถูกตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ PLOS One และมหาวิทยาลัยฟลอริดาแอตแลนติก (Florida Atlantic University) ได้เผยแพร่รายละเอียดเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคมที่ผ่านมา

ลิงชนิดใหม่นี้มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Colobus congoensis ขณะที่ชาวท้องถิ่นเรียกกันว่า "ลิกเวลี" (Likweli) ถือเป็นลิงสายพันธุ์ใหม่เพียง สายพันธุ์ที่ 5 ที่ถูกค้นพบในทวีปแอฟริกาในรอบกว่า 75 ปี

ลักษณะเด่นของลิงลิกเวลี คือ มีขนาดตัวค่อนข้างเล็ก ขนสีดำ และมีแถบสีส้มอมครีมหรือสีอ่อนล้อมรอบบริเวณปากและจมูก คล้ายสวมหน้ากาก ทำให้สามารถแยกออกจากลิงโคโลบัสชนิดอื่นได้อย่างชัดเจน นอกจากนี้ยังมีเสียงร้องคำรามที่มีโครงสร้างทางเสียงแตกต่างจากญาติใกล้เคียงอีกด้วย

การค้นพบครั้งนี้ใช้เวลานานหลายปี เนื่องจากลิงชนิดนี้เป็นสัตว์ที่ระมัดระวังตัวและอาศัยอยู่เฉพาะในพื้นที่ป่าทึบขนาดประมาณ 1,700 ตารางกิโลเมตร ซึ่งถูกล้อมรอบด้วยแม่น้ำสองสาย

ย้อนกลับไปในปี 2008 นักวิจัยสามารถถ่ายภาพลิงปริศนาตัวหนึ่งได้เพียงบางส่วน แต่ยังไม่สามารถระบุชนิดได้ จนกระทั่งอีก 10 ปีต่อมา พวกเขาพบลิงชนิดเดิมอีกครั้ง จึงเริ่มศึกษาวิจัยอย่างจริงจัง โดยใช้ทั้งการวิเคราะห์พันธุกรรม การเปรียบเทียบลักษณะทางกายภาพ และการศึกษาพฤติกรรม

จูเนียร์ อากอมโบ (Junior Akombo) นักศึกษาปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยฟลอริดาแอตแลนติก และนักสำรวจของ National Geographic อธิบายว่า หลักฐานทางพันธุกรรมชี้ให้เห็นว่า ลิงชนิดนี้แยกสายวิวัฒนาการออกจากญาติใกล้ชิดเมื่อประมาณ 4–5 ล้านปีก่อน ขณะที่การศึกษาลักษณะทางกายภาพ ทั้งโครงสร้างฟัน เขี้ยว ขนาดลำตัว และรายละเอียดอื่น ๆ ล้วนยืนยันตรงกันว่า นี่ไม่ใช่เพียงชนิดย่อย (Subspecies) แต่เป็น สายพันธุ์ใหม่ อย่างแท้จริง

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยแสดงความกังวลว่า ลิงลิกเวลีอาจกำลังเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ เนื่องจากมีพื้นที่กระจายพันธุ์จำกัด ประชากรมีจำนวนน้อย และยังถูกคุกคามจากการล่าสัตว์

อากอมโบระบุว่า การที่ลิงชนิดนี้อาศัยอยู่เพียงพื้นที่เล็ก ๆ แห่งเดียว หากเกิดโรคระบาด ไฟป่า หรือการสูญเสียถิ่นอาศัย ก็อาจทำให้สายพันธุ์ทั้งหมดหายไปจากโลกได้ เพราะไม่มีประชากรสำรองอยู่ในพื้นที่อื่น นักวิจัยจึงเสนอให้ สหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) พิจารณาขึ้นทะเบียนลิงชนิดนี้เป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์

ด้าน เคต เดตไวเลอร์ (Kate Detwiler) รองศาสตราจารย์ด้านชีววิทยาจากมหาวิทยาลัยฟลอริดาแอตแลนติก กล่าวว่า พื้นที่ลุ่มน้ำแม่น้ำโลมามี (Lomami Basin) กำลังกลายเป็นจุดสำคัญของการค้นพบสัตว์สายพันธุ์ใหม่ หลังจากก่อนหน้านี้ทีมวิจัยค้นพบ ลิงเลซูลา (Lesula) หรือ Cercopithecus lomamiensis เมื่อปี 2012 บริเวณฝั่งตะวันตกของแม่น้ำโลมามี

ส่วนลิงลิกเวลีถูกค้นพบทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำสายเดียวกัน ซึ่งสะท้อนว่าพื้นที่แห่งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาวิวัฒนาการและการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของโลก พร้อมตอกย้ำว่า ยังมีสิ่งมีชีวิตอีกมากที่รอการค้นพบและปกป้อง

การค้นพบ Colobus congoensis หรือ "ลิกเวลี" นับเป็นการค้นพบลิงสายพันธุ์ใหม่ของแอฟริกาที่หาได้ยากที่สุดในรอบหลายทศวรรษ และเป็นหลักฐานว่าป่าฝนคองโกยังคงเป็นแหล่งรวมความหลากหลายทางชีวภาพที่สำคัญของโลก อย่างไรก็ตาม การที่ลิงชนิดนี้มีประชากรน้อยและอาศัยอยู่ในพื้นที่จำกัด ทำให้การอนุรักษ์ตั้งแต่วันนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง หากไม่สามารถปกป้องถิ่นอาศัยได้ มนุษยชาติอาจสูญเสียสายพันธุ์ที่เพิ่งค้นพบนี้ไปในเวลาไม่นาน