20 มี.ค. “วันวสันตวิษุวัต” กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากัน

วันที่ 20 มีนาคม 2569 โลกเข้าสู่ปรากฏการณ์ “วันวสันตวิษุวัต” หรือ Vernal Equinox ซึ่งเป็นวันที่ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน โดยดวงอาทิตย์จะขึ้นตรงทิศตะวันออกและตกตรงทิศตะวันตกพอดี

คำว่า “วิษุวัต” หรือ Equinox มีรากศัพท์จากภาษาสันสกฤต หมายถึง “จุดราตรีเสมอภาค” ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อดวงอาทิตย์อยู่ในตำแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลก ส่งผลให้พื้นที่ทั่วโลกได้รับแสงอาทิตย์ใกล้เคียงกัน

สำหรับประเทศไทย ในวันดังกล่าว ดวงอาทิตย์จะขึ้นเวลาประมาณ 06:22 น. และตกเวลาประมาณ 18:28 น. (อ้างอิงเวลา ณ กรุงเทพมหานคร) อย่างไรก็ตาม การกำหนดเวลา “พระอาทิตย์ขึ้น–ตก” จะนับจากขอบบนของดวงอาทิตย์สัมผัสเส้นขอบฟ้า ทำให้ช่วงเวลาที่เห็นอาจดูไม่เท่ากันเล็กน้อย แต่ในทางดาราศาสตร์ หากนับจากจุดกึ่งกลางดวงอาทิตย์ จะถือว่ากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากันที่ 12 ชั่วโมงพอดี

วันวสันตวิษุวัตยังถือเป็นจุดเปลี่ยนฤดูกาล โดยประเทศในซีกโลกเหนือจะก้าวเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ ขณะที่ซีกโลกใต้จะเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วง ทั้งนี้ “ฤดูกาล” บนโลกเกิดจากการที่แกนโลกเอียงประมาณ 23.5 องศา เมื่อเทียบกับระนาบโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้แต่ละพื้นที่ได้รับพลังงานจากดวงอาทิตย์ไม่เท่ากัน ส่งผลต่ออุณหภูมิและความยาวของช่วงเวลากลางวัน–กลางคืนที่แตกต่างกัน

โดยในฤดูร้อน กลางวันจะยาวกว่ากลางคืน ดวงอาทิตย์ขึ้นเร็วและตกช้า ขณะที่ฤดูหนาวจะมีช่วงเวลากลางคืนยาวนานกว่า ดวงอาทิตย์ขึ้นช้าและตกเร็ว สำหรับปรากฏการณ์ถัดไปที่สำคัญคือ “วันครีษมายัน” หรือ Summer Solstice ซึ่งจะเกิดขึ้นในวันที่ 21 มิถุนายน 2569 เป็นวันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นค่อนไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือมากที่สุด และตกทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือมากที่สุด ส่งผลให้ช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี โดยซีกโลกเหนือจะเข้าสู่ฤดูร้อน ส่วนซีกโลกใต้จะเข้าสู่ฤดูหนาว