พบไนไทรต์ เกินมาตรฐาน 50 เท่า ในเนื้อสัตว์แปรรูป เสี่ยงมะเร็งระยะยาว

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เปิดเผยผลการเฝ้าระวังความปลอดภัยผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์แปรรูปยอดนิยมในช่วงปี 2567–2569 พบการปนเปื้อนของสารไนเทรตและไนไทรต์ หรือเกลือถนอมอาหารในหลายผลิตภัณฑ์ โดยบางตัวอย่างตรวจพบปริมาณเกินกว่ามาตรฐานที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคในระยะยาว โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กและเยาวชน

ดร.นพ.สราวุฒิ บุญสุข อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กล่าวว่า อุตสาหกรรมอาหารนิยมใช้โซเดียมและโพแทสเซียมไนเทรต รวมถึงไนไทรต์ ในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์แปรรูป เช่น กุนเชียง ไส้กรอก แหนม และหมูยอ เพื่อช่วยคงสีของเนื้อสัตว์และยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียอันตราย เช่น Clostridium botulinum

อย่างไรก็ตาม หากร่างกายได้รับสารดังกล่าวในปริมาณสูง อาจทำให้เกิดภาวะขาดออกซิเจน มีอาการตัวเขียว หายใจลำบาก เวียนศีรษะ หัวใจเต้นผิดจังหวะ และในกรณีรุนแรงอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ นอกจากนี้ เมื่ออาหารที่มีไนเทรตหรือไนไทรต์ถูกปรุงด้วยความร้อนสูง เช่น การปิ้ง ย่าง หรือทอดจนไหม้เกรียม อาจเกิดปฏิกิริยากลายเป็น “ไนโตรซามีน” ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งได้

ทั้งนี้ ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 468 พ.ศ.2568 กำหนดให้ใช้ไนเทรตได้ไม่เกิน 200 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และไนไทรต์ไม่เกิน 80 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม

ผลการเฝ้าระวังพบว่า กลุ่มไส้กรอก โบโลน่า และแฮม มีอัตราการตรวจพบไนเทรตและไนไทรต์สูงที่สุด โดยพบไนเทรตร้อยละ 61 และไนไทรต์ร้อยละ 55 แต่ส่วนใหญ่ยังไม่เกินเกณฑ์มาตรฐานตามกฎหมาย

ขณะที่กลุ่มแหนม หมูยอ ไส้กรอกอีสาน และกุนเชียง แม้พบการตรวจพบสารในสัดส่วนที่ต่ำกว่า แต่กลับเป็นกลุ่มที่พบการตกค้างเกินมาตรฐานจำนวน 4 ตัวอย่าง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลิตภัณฑ์จากผู้ประกอบการรายย่อยที่อาจยังควบคุมสูตรการผลิตได้ไม่แม่นยำ

นอกจากนี้ ยังพบกรณีน่ากังวลจากการตรวจสอบเมนูเนื้อสัตว์ปรุงสำเร็จพร้อมบริโภค ซึ่งตรวจพบไนไทรต์สูงถึง 3,880 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม สูงกว่าค่ามาตรฐานตามกฎหมายเกือบ 50 เท่า และมีรายงานผู้บริโภคเกิดอาการผิดปกติหลังรับประทาน เช่น หน้ามืด วิงเวียน มือชา กล้ามเนื้อกระตุก และบางรายถึงขั้นหมดสติ

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์จึงแนะนำประชาชนให้ระมัดระวังในการเลือกบริโภคเนื้อสัตว์แปรรูป หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีสีแดงหรือสีชมพูเข้มผิดปกติ ลดการรับประทานอาหารแปรรูปซ้ำบ่อยครั้ง รวมถึงหลีกเลี่ยงการปรุงอาหารด้วยความร้อนสูงจนไหม้เกรียม และควรรับประทานอาหารให้หลากหลาย เพื่อลดความเสี่ยงจากการสะสมของสารก่อมะเร็งในระยะยาว

พร้อมกันนี้ ยังขอความร่วมมือผู้ประกอบการให้ควบคุมการใช้วัตถุเจือปนอาหารตามเกณฑ์กฎหมายอย่างเคร่งครัด เพื่อสร้างความปลอดภัยให้แก่ผู้บริโภคทุกกลุ่ม โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน