วิเคราะห์จรวด PSLV ของอินเดีย หลังเกิดเหตุขัดข้องระหว่างทำภารกิจ 2 ปี ติดต่อกัน

ภายหลังจากจรวด PSLV ของอินเดียประสบปัญหาขัดข้องต่อเนื่องในปี 2025 และ 2026 ส่งผลต่อความเชื่อมั่นต่อจรวด PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) ซึ่งถูกยกย่องมาอย่างยาวนานว่าเป็นม้าศึก (workhorse) ขององค์การวิจัยอวกาศอินเดีย หรือ ไอเอสอาร์โอ (Indian Space Research Organisation หรือ ISRO) 

โดยหลังเกิดความล้มเหลวในการปล่อยดาวเทียมติดต่อกันถึง 2 ภารกิจในปี 2025 และ 2026 นับเป็นเหตุการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในประวัติการใช้งานจรวดรุ่นนี้ และจุดชนวนคำถามเชิงโครงสร้างเกี่ยวกับความพร้อม ความโปร่งใส และความมั่นคงของโครงการอวกาศอินเดียในระยะยาว

ย้อนรอยความล้มเหลวซ้ำซ้อน PSLV-C61 และ PSLV-C62

จรวด PSLV มีสถิติความสำเร็จสูงมาโดยตลอด โดยก่อนปี 2025 อัตราความสำเร็จอยู่ที่ราว 95.2% อย่างไรก็ตาม ความผิดพลาดที่เกิดขึ้นสองครั้งติดต่อกันได้ฉุดอัตราดังกล่าวลดลงเหลือประมาณ 93.7% และทำให้สถานะจรวดเชื่อถือได้สูงสุดของ ISRO ถูกตั้งคำถามอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ภารกิจ PSLV-C61 ในวันที่ 18 พฤษภาคม 2025 

ภารกิจนี้มีเป้าหมายส่งดาวเทียมเรดาร์ อีโอเอส-09 (EOS-09) หรือ ไรแซต-1บี (RISAT-1B) เข้าสู่วงโคจรสัมพันธ์กับดวงอาทิตย์ (Sun-Synchronous Orbit) เพื่อภารกิจด้านการสังเกตการณ์โลกและความมั่นคง อย่างไรก็ตาม จรวดประสบความล้มเหลวหลังจากปล่อยขึ้นได้ไม่นาน เมื่อเกิดความผิดปกติใน จรวดท่อนที่ 3 (PS3) ซึ่งเป็นมอเตอร์เชื้อเพลิงแข็ง โดยพบว่า แรงดันในห้องเผาไหม้ (Chamber Pressure) ลดลงอย่างฉับพลัน หลังเริ่มทำงานไปได้ประมาณ 203 วินาที ส่งผลให้ภารกิจต้องยุติลง และดาวเทียมถูกทำลายพร้อมจรวด

ภารกิจ PSLV-C62 ในวันที่ 12 มกราคม 2026

เพียงไม่ถึงหนึ่งปีต่อมา ISRO เผชิญเหตุซ้ำอีกครั้งในภารกิจส่งดาวเทียม อันเวชา (Anvesha) หรือ อีโอเอส-เอ็น1 (EOS-N1) พร้อมดาวเทียมเชิงพาณิชย์หลายดวง แม้ช่วงต้นการปล่อยจะเป็นไปตามแผน แต่ในช่วงท้ายของการทำงานของ PS3 กลับเกิดการรบกวน (Disturbance) ที่ส่งผลต่อ อัตราการหมุนรอบแกน (Roll Rate) ของตัวจรวด ทำให้เส้นทางบินเบี่ยงเบนจากค่าที่กำหนด และไม่สามารถนำดาวเทียมเข้าสู่วงโคจรเป้าหมายได้ 

อย่างไรก็ตาม ภารกิจ PSLV-C62 ในวันที่ 12 มกราคม 2026 ขณะนี้ยังอยู่ในระหว่างกระบวนการสอบสวนอย่างละเอียดจากเจ้าหน้าที่ของ ISRO

ความผิดปกติของจรวดท่อนที่ 3 (PS3)

จรวดท่อนที่ 3 หรือ PS3 ถือเป็นหนึ่งในสี่ขั้นตอนหลักของจรวด PSLV และเป็นองค์ประกอบสำคัญในช่วงกลางถึงช่วงปลายของการไต่ระดับสู่ห้วงอวกาศ โดย PS3 ใช้มอเตอร์เชื้อเพลิงแข็งแบบ HPS3 (High Performance Solid Motor) ทำหน้าที่สร้างแรงขับหลักเพื่อเพิ่มความเร็วให้จรวดก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการนำส่งดาวเทียมสู่วงโคจร ตัวมอเตอร์ใช้เชื้อเพลิงแข็งชนิดคอมโพสิต (HTPB-based solid propellant) ซึ่งหากทำงานตามปกติจะมีระยะเวลาเผาไหม้ประมาณ 110-120 วินาที 

จุดเด่นของจรวดท่อนที่ 3 ติดตั้งระบบหัวฉีดปรับทิศได้ (Flex Nozzle) ที่ทำงานประสานกับระบบนำร่องและควบคุมทิศทางการบิน (Guidance, Navigation and Control – GNC) เพื่อรักษาเสถียรภาพและทิศทางของจรวดอย่างแม่นยำ การที่ความผิดปกติเกิดขึ้นกับ PS3 ใน 2 ภารกิจติดต่อกัน ทำให้ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากมองว่าเหตุการณ์ดังกล่าวอาจไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นสัญญาณของ ปัญหาเชิงระบบที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างสมบูรณ์ นับตั้งแต่ความล้มเหลวในปี 2025 

ส่งผลให้ปัจจุบัน จรวดท่อนที่ 3 หรือ PS3 ยู่ระหว่างการตรวจสอบเชิงวิศวกรรมอย่างเข้มข้น โดยประเด็นสำคัญที่ถูกจับตามอง ได้แก่ คุณภาพของเชื้อเพลิงแข็ง, ความสมบูรณ์ของหัวฉีด (Nozzle Integrity) รวมถึง การควบคุมแรงขับและเสถียรภาพเชิงพลวัตของตัวจรวด (Dynamic Stability) เนื่องจาก PS3 เปรียบเสมือนหัวใจของจรวด PSLV ความผิดปกติที่เกิดซ้ำจึงตอกย้ำความจำเป็นที่ ISRO ต้องทบทวนทั้งด้านวัสดุ การออกแบบ และกระบวนการควบคุมคุณภาพอย่างรอบด้าน ก่อนนำจรวดกลับมาใช้งานเต็มรูปแบบอีกครั้งอย่างมั่นใจ

ผลกระทบต่อภาพลักษณ์และอนาคตโครงการอวกาศอินเดีย

ความล้มเหลวของ PSLV สองครั้งติดต่อกัน ไม่เพียงส่งผลต่อขวัญกำลังใจของวิศวกรและนักวิทยาศาสตร์ ISRO เท่านั้น แต่ยังบั่นทอนความเชื่อมั่นของลูกค้าเชิงพาณิชย์และประเทศคู่ค้าซึ่งเคยเลือก PSLV เป็นแพลตฟอร์มปล่อยดาวเทียมราคาประหยัดและเชื่อถือได้

ในบริบทที่อินเดียกำลังเดินหน้าโครงการขนาดใหญ่ เช่น กากานยาน (Gaganyaan) ภารกิจส่งมนุษย์อวกาศขึ้นสู่อวกาศ ความผิดพลาดในระบบจรวดที่ใช้งานมานานยิ่งตอกย้ำความจำเป็นที่ ISRO ต้อง ตรวจสอบรากเหง้าของปัญหาใน PS3 อย่างละเอียดและแก้ไขอย่างเด็ดขาด ก่อนนำ PSLV กลับมาใช้งานเต็มรูปแบบอีกครั้ง