ครม.เคาะเกณฑ์ UCEP ใหม่ ห้าม รพ.เรียกเก็บเงินผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต ก่อนรักษา

คณะรัฐมนตรีเห็นชอบหลักเกณฑ์ UCEP ฉบับใหม่ กำหนดให้สถานพยาบาลต้องรักษาผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตทันทีโดยไม่มีเงื่อนไขเรียกเก็บค่ารักษา พร้อมดูแลต่อเนื่องถึง 72 ชั่วโมง เปิดช่องอุทธรณ์ผลคัดแยก หากพบว่าเข้าเกณฑ์ UCEP แต่ถูกเรียกเก็บเงิน โรงพยาบาลต้องคืนเงินภายใน 30 วัน

เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 นางสาวพลอยทะเล ลักษมีแสงจันทร์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการกำหนดค่าใช้จ่ายในการดำเนินการผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต หรือ UCEP (Universal Coverage for Emergency Patients) ตามที่กระทรวงสาธารณสุขเสนอ เพื่อให้ผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ลดภาระค่าใช้จ่าย และเพิ่มโอกาสรอดชีวิต

ห้ามเรียกเก็บเงินผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต

หลักเกณฑ์ใหม่กำหนดให้สถานพยาบาลมีหน้าที่ให้การรักษาผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตโดยทันที เพื่อให้พ้นจากอันตรายตามมาตรฐานวิชาชีพและขีดความสามารถของสถานพยาบาล โดยไม่มีเงื่อนไขในการเรียกเก็บค่ารักษาพยาบาล

นอกจากนี้ สถานพยาบาลต้องแจ้งกองทุนหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามสิทธิการรักษาของผู้ป่วยโดยเร็ว ขณะที่การทำนิติกรรมเพื่อให้สถานพยาบาลพ้นจากหน้าที่ในการรักษา หรือให้ผู้ป่วยสละสิทธิในการได้รับการรักษาตามหลักเกณฑ์ดังกล่าว ถือเป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามตามกฎหมาย

ต้องมีการคัดแยกระดับความฉุกเฉิน

สถานพยาบาลต้องจัดให้มีผู้ประกอบวิชาชีพทำการตรวจคัดแยกระดับความฉุกเฉิน และให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลรักษาตามลำดับความเร่งด่วน

หากเกิดปัญหาในการวินิจฉัยหรือคัดแยกระดับความฉุกเฉิน สามารถปรึกษา สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) ได้

สำหรับผู้ป่วยที่ไม่เห็นด้วยกับผลการคัดแยก สามารถยื่นอุทธรณ์ต่อ สพฉ. ได้ภายใน 90 วัน นับจากวันที่ลงชื่อรับทราบผลการประเมินคัดแยก โดย สพฉ. จะต้องพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 60 วัน และหากมีเหตุจำเป็นสามารถขยายเวลาได้อีกไม่เกิน 30 วัน

หากเข้าเกณฑ์ UCEP แต่ถูกเรียกเงิน ต้องคืนภายใน 30 วัน

หากผลการอุทธรณ์ของ สพฉ. ระบุว่า ผู้ป่วยเข้าเกณฑ์เป็นผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต สถานพยาบาลที่เรียกเก็บค่ารักษาพยาบาลไปก่อนหน้านี้ จะต้อง คืนเงินให้ผู้ป่วยภายใน 30 วัน นับจากวันที่ได้รับแจ้งผลการวินิจฉัยอุทธรณ์

UCEP ดูแลต่อเนื่องถึง 72 ชั่วโมง

อีกหนึ่งสาระสำคัญของหลักเกณฑ์ใหม่ คือ สถานพยาบาลต้องดูแลผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต จนพ้นภาวะวิกฤต และต้องรักษาอาการหรือสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะวิกฤตต่อเนื่องไปจนถึง 72 ชั่วโมงนับตั้งแต่รับผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต

การส่งต่อผู้ป่วยสามารถดำเนินการได้ในกรณีที่สถานพยาบาลเดิมมีศักยภาพไม่เพียงพอ ผู้ป่วยพ้นภาวะวิกฤตและมีสถานพยาบาลอื่นรองรับ หรือผู้ป่วยหรือผู้จัดการแทนมีความประสงค์จะไปรักษายังสถานพยาบาลอื่น

ทั้งนี้ ระยะเวลา 72 ชั่วโมงดังกล่าว นับต่อเนื่องตั้งแต่เข้ารับการรักษาที่สถานพยาบาลแรก และไม่ได้เริ่มนับใหม่เมื่อมีการส่งต่อ

ใครเป็นผู้จ่ายค่ารักษาในช่วง 72 ชั่วโมง?

สำหรับค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นตั้งแต่รับผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตจนถึง 72 ชั่วโมง สถานพยาบาลสามารถเรียกเก็บจาก สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ตามบัญชีและอัตราค่าใช้จ่ายที่กำหนดไว้ในหลักเกณฑ์

ส่วนค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นหลังพ้น 72 ชั่วโมง จะเข้าสู่ระบบกองทุนตามสิทธิการรักษาของผู้ป่วย หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง หรืออาจเรียกเก็บจากผู้ป่วยตามเงื่อนไขและอัตราค่ารักษาของสถานพยาบาล

ดังนั้น ประชาชนควรเข้าใจว่า UCEP ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกประเภทจะรักษาโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย 72 ชั่วโมง แต่เป็นสิทธิสำหรับผู้ที่ได้รับการคัดแยกว่าเข้าเกณฑ์ “ฉุกเฉินวิกฤต” ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

สรุปสิทธิ UCEP ฉบับใหม่ที่ประชาชนควรรู้

• ผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตต้องได้รับการรักษาทันที โดยไม่มีเงื่อนไขเรียกเก็บค่ารักษา
• สถานพยาบาลต้องดูแลจนพ้นภาวะวิกฤต และต่อเนื่องตามหลักเกณฑ์ถึง 72 ชั่วโมง
• ค่าใช้จ่ายในช่วง 72 ชั่วโมง ให้สถานพยาบาลเรียกเก็บผ่าน สปสช. ตามหลักเกณฑ์
• หากไม่เห็นด้วยกับผลคัดแยก สามารถอุทธรณ์ต่อ สพฉ. ภายใน 90 วัน
• หากอุทธรณ์แล้วพบว่าเข้าเกณฑ์ฉุกเฉินวิกฤต แต่ถูกเรียกเก็บเงิน โรงพยาบาลต้องคืนเงินภายใน 30 วัน

ประชาชนสามารถติดตามหรือดำเนินการเกี่ยวกับเรื่องร้องเรียนด้านการแพทย์ฉุกเฉินผ่านระบบของ สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) ซึ่งมีช่องทางสำหรับยื่นอุทธรณ์และติดตามสถานะเรื่องร้องเรียนโดยตรง