รัฐบาลเดินหน้าคุมแพลตฟอร์มออนไลน์ ศึกษาฟ้องคดีแบบกลุ่มคุ้มครองผู้บริโภค

รัฐบาลเดินหน้าปรับกลไกคุ้มครองผู้บริโภคออนไลน์ ศึกษาหลักความรับผิดชอบร่วมของแพลตฟอร์ม

รัฐบาลเดินหน้ายกระดับมาตรการคุ้มครองผู้บริโภคในยุคดิจิทัล โดยมอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ศึกษาแนวทางกำหนดความรับผิดชอบร่วมของแพลตฟอร์มออนไลน์ และพิจารณาการนำระบบ "ฟ้องคดีแบบกลุ่ม" มาใช้ เพื่อเพิ่มโอกาสให้ผู้เสียหายจำนวนมากเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้สะดวกยิ่งขึ้น 

เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2569 นางสาวศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ในฐานะผู้กำกับดูแล สคบ. มอบหมายให้นายประเดิมชัย บุญช่วยเหลือ ที่ปรึกษารัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นผู้ขับเคลื่อนนโยบายการบริหารจัดการแพลตฟอร์มออนไลน์เพื่อคุ้มครองผู้บริโภค โดยมี ดร.พัชรินทร์ ซำศิริพงษ์ เลขานุการรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ร่วมติดตามผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง 

นโยบายดังกล่าวมีขึ้นหลัง สคบ. จัดประชุมเชิงปฏิบัติการจัดทำแผนปฏิบัติการระดับชาติ (Action Plan) ภายใต้โครงการแก้ไขปัญหาด้านการคุ้มครองผู้บริโภคเชิงบูรณาการด้านสินค้าออนไลน์ ร่วมกับภาคีเครือข่าย เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2569 ณ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เพื่อกำหนดบทบาทของหน่วยงานหลัก หน่วยงานสนับสนุน ตัวชี้วัด (KPIs) และกลไกความร่วมมือในการคุ้มครองผู้บริโภคทั่วประเทศ 

นางสาวศุภมาส ระบุว่า ปัจจุบันผู้บริโภคยังเผชิญปัญหาสินค้าไม่ได้มาตรฐาน สินค้าไม่ปลอดภัย หรือสินค้าไม่ตรงตามโฆษณา อีกทั้งหลายกรณีไม่ได้รับการเยียวยาอย่างเหมาะสม จึงเห็นว่าการกำกับดูแลไม่ควรมุ่งเฉพาะผู้ขายเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องครอบคลุมถึงแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการซื้อขายและได้รับประโยชน์จากธุรกรรมบนระบบด้วย 

แม้ปัจจุบัน สคบ. จะยังมีข้อจำกัดด้านอำนาจตามกฎหมายในการสั่งระงับหรือปิดการให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์โดยตรง แต่รัฐบาลมีแนวคิดผลักดันหลัก "ความรับผิดชอบร่วม" (Shared Responsibility) ระหว่างผู้ขายและแพลตฟอร์ม ผ่านการศึกษาการปรับปรุงกฎหมายและกลไกกำกับดูแล เพื่อให้แพลตฟอร์มมีบทบาทในการป้องกัน ระงับ และร่วมเยียวยาความเสียหายจากสินค้าผิดกฎหมาย รวมถึงดำเนินมาตรการกับร้านค้าที่กระทำผิดอย่างมีประสิทธิภาพ 

นอกจากนี้ ยังได้มอบหมายให้ สคบ. ศึกษาความเป็นไปได้ในการใช้ "การฟ้องคดีแบบกลุ่ม" สำหรับกรณีที่ผู้บริโภคจำนวนมากได้รับความเสียหายในลักษณะเดียวกัน เพื่อลดภาระของผู้เสียหายรายย่อย และเพิ่มการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม พร้อมบูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการค้าออนไลน์และธุรกิจขายตรงให้เกิดการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ 

รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ย้ำว่า เป้าหมายของนโยบายครั้งนี้ คือการสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัลกับการคุ้มครองสิทธิผู้บริโภค เพื่อให้ประชาชนสามารถซื้อขายสินค้าออนไลน์ได้อย่างมั่นใจ ขณะเดียวกันยังช่วยเสริมความเชื่อมั่นให้กับผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจอย่างสุจริต ภายใต้ระบบตลาดที่โปร่งใสและเป็นธรรม