งานวิจัยมลพิษล่องหนจากไฟป่า ภัยเงียบโอโซนระดับพื้นดินคร่าชีวิตชาวอเมริกันหลายพันรายต่อปี

งานวิจัยล่าสุดเปิดเผยว่าภัยอันตรายจากไฟป่าไม่ได้มีเพียงควันหนาทึบหรือฝุ่น PM2.5 เท่านั้น แต่ยังมีโอโซนระดับพื้นดิน (Ground-level ozone) มลพิษล่องหนที่เป็นส่วนสำคัญของหมอกควันพิษ และกำลังกลายเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตในสหรัฐอเมริกาหลายพันรายต่อปี

นักวิจัยใช้ข้อมูลจากดาวเทียม บันทึกสภาพอากาศ และการตรวจวัดคุณภาพอากาศย้อนหลังเกือบ 20 ปี เพื่อศึกษาผลกระทบของมลพิษจากไฟป่า โดยผลการศึกษาระบุว่า โอโซนที่เกิดจากไฟป่าเป็นต้นเหตุของการเสียชีวิตส่วนเกินเฉลี่ยประมาณ 2,045 รายต่อปี หรือคิดเป็นเกือบ 16% ของการเสียชีวิตทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับควันไฟป่าในสหรัฐฯ

โอโซนระดับพื้นดิน คืออะไร และอันตรายอย่างไร

แม้ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 จะเป็นมลพิษที่ผู้คนคุ้นเคยและทราบถึงผลกระทบต่อโรคปอด โรคหัวใจ และโรคหอบหืด แต่ไฟป่ายังปล่อยสารเคมีจำนวนมากที่สามารถก่อให้เกิดมลพิษรูปแบบอื่นได้ด้วย

หมิงห่าว ชิว (Minghao Qiu) นักวิทยาศาสตร์ด้านชั้นบรรยากาศจากมหาวิทยาลัยสโตนีบรูค (Stony Brook University) และหนึ่งในทีมวิจัย อธิบายว่า โอโซนระดับพื้นดินเป็น “มลพิษทุติยภูมิ” (Secondary pollutant) ซึ่งแตกต่างจาก PM2.5 ที่ถูกปล่อยขึ้นสู่อากาศโดยตรงจากการเผาไหม้

โอโซนชนิดนี้จะเกิดขึ้นภายหลัง เมื่อไนโตรเจนออกไซด์และสารประกอบอินทรีย์ระเหยง่ายจากควันไฟ ทำปฏิกิริยากับแสงแดด จนกลายเป็นก๊าซโอโซนในชั้นบรรยากาศระดับพื้นดิน

สิ่งที่น่ากังวลคือ มลพิษชนิดนี้ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า และวันที่ค่าโอโซนสูง ก็อาจไม่ได้เป็นวันเดียวกับวันที่ค่าฝุ่น PM2.5 สูง ทำให้ประชาชนจำนวนมากไม่ทันระวังอันตรายที่เกิดขึ้น

ไฟป่ารุนแรงขึ้น ดันยอดเสียชีวิตพุ่งต่อเนื่อง

งานวิจัยระบุว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ทำให้พื้นที่ที่ถูกเผาทำลายจากไฟป่าในสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่านับตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1990 ส่งผลให้มลพิษทางอากาศรุนแรงขึ้นตามไปด้วย ข้อมูลพบว่า จำนวนผู้เสียชีวิตจากโอโซนที่เกิดจากควันไฟป่าเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จากประมาณ 100 รายในปี 2006 พุ่งขึ้นเกือบ 10,000 รายในปี 2023 รัฐที่มีความเสี่ยงสูงต่อการสะสมของโอโซนจากไฟป่า ได้แก่ เทกซัส (Texas) หลุยเซียนา (Louisiana) อาร์คันซอ (Arkansas) มิสซิสซิปปี (Mississippi) และฟลอริดา (Florida)

นักวิจัยเตือนว่า แนวโน้มดังกล่าวกำลังบั่นทอนผลลัพธ์ของกฎหมายอากาศสะอาด (Clean Air Act) ที่ก่อนหน้านี้เคยช่วยลดอัตราการเสียชีวิตจากมลพิษโอโซนในสหรัฐฯ ได้อย่างต่อเนื่องตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา

นักวิจัยกังวล นโยบายตัดงบอาจกระทบการติดตามภัยมลพิษ

ผลการศึกษานี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Science Advances เมื่อวันที่ 29 เมษายนที่ผ่านมา โดยทีมวิจัยระบุว่า โอโซนเป็นเพียงหนึ่งในสารอันตรายจากไฟป่าเท่านั้น เพราะควันไฟยังปล่อยโลหะหนัก เช่น ตะกั่ว รวมถึงสารไฮโดรคาร์บอนจำนวนมาก ซึ่งยังไม่มีข้อมูลเพียงพอเกี่ยวกับผลกระทบระยะยาวต่อสุขภาพมนุษย์

อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์กังวลว่า การศึกษาปัญหานี้ในอนาคตอาจเผชิญอุปสรรค หลังมีข้อเสนอภายใต้รัฐบาลของโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ให้ตัดงบประมาณด้านวิทยาศาสตร์ขององค์การนาซา หรือ NASA ลงถึง 47% ภายในปี 2027 และลดงบประมาณขององค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ NOAA ลงอีก 26%

เนื่องจากข้อมูลสำคัญสำหรับการติดตามไฟป่า คุณภาพอากาศ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่วนใหญ่อาศัยระบบดาวเทียมและสถานีตรวจวัดของทั้ง NASA และ NOAA นักวิจัยจึงเตือนว่า หากโครงการเหล่านี้ถูกยกเลิกจะยิ่งทำให้การประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพและการคาดการณ์ผลกระทบจากไฟป่าในอนาคตทำได้ยากขึ้น