รู้จัก “เขาสมโภชน์” แหล่งซากดึกดำบรรพ์แห่งที่ 29 ของไทย

“เขาสมโภชน์” คืออะไร ทำไมมีความสำคัญ?

“เขาสมโภชน์” หรือพื้นที่เขาระเบิดหิน ตั้งอยู่ใน อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี เป็นพื้นที่ที่พบ ซากดึกดำบรรพ์หอยสองฝาอะลาโทคอนคิด และกำลังได้รับการยกระดับการคุ้มครองในฐานะแหล่งซากดึกดำบรรพ์ที่ขึ้นทะเบียนของประเทศไทย

ล่าสุด วันที่ 15 กันยายน 2569 คณะกรรมการคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ มีมติเห็นชอบให้พื้นที่แหล่งซากดึกดำบรรพ์หอยสองฝาอะลาโทคอนคิด เขาสมโภชน์ หรือเขาระเบิดหิน เนื้อที่ 41 ไร่ 2 งาน 48.4 ตารางวา เป็นแหล่งซากดึกดำบรรพ์ที่ขึ้นทะเบียน แห่งที่ 29 ตามมาตรา 14 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ พ.ศ.2551

เปิดขั้นตอนขึ้นทะเบียน “เขาสมโภชน์”

การพิจารณามีขึ้นในการประชุมคณะกรรมการคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ ครั้งที่ 2/2569 โดย นางรวีวรรณ ภูริเดช ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มอบหมายให้ นายนิพนธ์ จำนงสิริศักดิ์ รองปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นประธาน

การประชุมมี นายสุวภาคย์ อิ่มสมุทร รองอธิบดีกรมทรัพยากรธรณี ในฐานะกรรมการและเลขานุการ พร้อมผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและผู้ทรงคุณวุฒิเข้าร่วม เพื่อพิจารณาแนวทางอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่ในระยะต่อไป

นอกจากเห็นชอบการขึ้นทะเบียนแล้ว ที่ประชุมยังเห็นชอบร่างประกาศกรมทรัพยากรธรณี เรื่องแหล่งซากดึกดำบรรพ์ที่ขึ้นทะเบียน แหล่งที่ 29 พร้อมแผนที่ท้ายประกาศ และมอบหมายฝ่ายเลขานุการดำเนินขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง

วางแผนพัฒนาเขาสมโภชน์ 4 ด้าน

อีกประเด็นสำคัญ คือ ที่ประชุมเห็นชอบในหลักการต่อร่างแผนพัฒนาเชิงบูรณาการพื้นที่แหล่งซากดึกดำบรรพ์หอยสองฝาอะลาโทคอนคิด เขาสมโภชน์ เพื่อกำหนดกรอบการดูแลและใช้ประโยชน์พื้นที่ให้เหมาะสม

แนวทางพัฒนาครอบคลุม 4 ด้านหลัก ได้แก่ การอนุรักษ์พื้นที่และซากดึกดำบรรพ์ การศึกษาวิจัยและถ่ายทอดองค์ความรู้ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สาธารณูปโภคและสิ่งอำนวยความสะดวก รวมถึงการส่งเสริมการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจชุมชน

เป้าหมายของแผนดังกล่าวอยู่ที่การรักษาคุณค่าของแหล่งซากดึกดำบรรพ์ ควบคู่กับการเปิดพื้นที่สำหรับการศึกษา วิจัย และเรียนรู้ด้านธรณีวิทยา รวมถึงต่อยอดการท่องเที่ยวเชิงธรณีวิทยาให้เชื่อมโยงกับชุมชนในพื้นที่

จากแหล่งซากดึกดำบรรพ์สู่โอกาสของชุมชน

การขึ้นทะเบียนเขาสมโภชน์เป็นแหล่งซากดึกดำบรรพ์แห่งที่ 29 ทำให้พื้นที่มีกรอบการคุ้มครองตามกฎหมาย พร้อมเดินหน้าวางระบบการบริหารจัดการในระยะยาว โดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมและกรมทรัพยากรธรณีมีแนวทางนำองค์ความรู้ด้านซากดึกดำบรรพ์มาเชื่อมโยงกับการศึกษาและการท่องเที่ยว

หากการพัฒนาดำเนินไปตามแผนที่วางไว้ พื้นที่เขาสมโภชน์จะมีบทบาททั้งในด้านการอนุรักษ์ การศึกษาวิจัย การเรียนรู้ และการท่องเที่ยวเชิงธรณีวิทยา พร้อมสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกับประชาชนในพื้นที่ โดยยังคงให้ความสำคัญกับการรักษามรดกทางธรณีวิทยาของประเทศเป็นหลัก