เกิดอะไรขึ้น?

กรณีสำนักงานประกันสังคม เตรียมเปลี่ยนกติกา เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมใหม่ โดยตอนนี้อยู่ระหว่างทำประชาพิจารณ์ คือ เปิดรับฟังความคิดเห็น 15 ม.ค. 69 ถึงวันที่ 14  ก.พ. 69  โดยมี 2 ช่องทางเลย คือ

ผ่านออนไลน์ที่ เว็บไซต์ของสำนักงานประกันสังคม  และที่สำนักงานประกันสังคม ของแต่ละจังหวัดทั่วประเทศ

กติกาใหม่ ต่างจากเดิมยังไง?

จากเดิมลูกจ้าง 1 สิทธิ มีสิทธิเลือก ตัวแทนผู้ประกันตนฝั่งลูกจ้างได้ยกทีม 7 คน เป็นลูกจ้าง 1 สิทธิ มีสิทธิเลือกตัวแทน ได้ 1 คนเท่านั้น 

และเพิ่มคุณสมบัติผู้สมัครเอาไว้ว่า ต้องเป็นคนดี มีความเชี่ยวชาญ และไม่อยู่ภายใต้พรรคการเมืองใด

เกี่ยวข้องกับผู้ประกันตนอย่างไร?

ปกติเราในฐานะ ผู้ประกันตน ม.33  39  40 จะถูกหักเงินในทุก ๆ เดือน เข้ากองทุนประกันสังคม เพื่อได้รับสิทธิประโยชน์ ตั้งแต่เกิด- ตาย รวม 7 สิทธิ ซึ่งการจะพิจารณาว่า จะเก็บเงินพวกเราเท่าไหร่ รูปแบบไหน เก็บไปลงทุนที่ใด กำหนดสิทธิประโยชน์ให้กับผู้ประกันตนยังไงบ้าง ขึ้นอยู่กับ กรรมการ 3 ฝ่าย คือ นายจ้าง ลูกจ้าง และ ภาครัฐ ที่ถูกเรียกว่า “บอร์ดประกันสังคม ” มี 21 คน 2 ฝ่าย นายจ้าง ลูกจ้าง มาจากการเลือกตั้ง

โดยผู้ประกันตน และ กลุ่มนายจ้าง แบบที่กำลังจะเลือก ปีที่ผ่านมาเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่การเลือกตั้งผลปรากฎว่า ขั้วลูกจ้างใหม่ คือ กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า ชนะเลือกตั้งถล่มทลาย ได้เข้าไปทำงานเกือบยกทีม 6 คน จนมีเอกภาพพอที่จะเรียกร้อง ต่อสู้ และ ขับเคลื่อน ปกป้องสิทธิเพื่อผู้ประกันตนได้อย่างแท้จริง และไม่ใช่ คนจากขั้วอำนาจเก่า แบบที่ผ่านๆมา 

ส่วนอีก 1 ฝ่าย ภาครัฐ จะมาจาก ตำแหน่ง และ การแต่งตั้ง 7 คน

ระบบการเลือกตั้งแบบใหม่นี้ ล่าสุด ได้เกิดการคัดค้าน โดยกลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า ที่เป็นบอร์ดฝั่งลูกจ้างชุดปัจจุบันที่กำลังจะหมดวาระ เดือน ก.พ. นี้

กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้าได้เรียกร้องให้ผู้ประกันตนร่วมเข้าไปทำประชาพิจารณ์เลือก ไม่เห็นชอบ  โดยตั้งคำถามว่า ระเบียบในการเลือกบอร์ดประกันสังคมแบบเดิม  ที่ทำให้ได้กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้ามาทำงาน 2 ปีที่ผ่านมากำลังจะถูกทำลาย โดยการปรับกติกาใหม่ 

เรื่องนี้ถูกตั้งคำถามว่า คือ ความพยายามของกลุ่มคนขั้วอำนาจเก่า ที่ทำงานมานาน และ เสียผลประโยชน์จาก การทำงานของกลุ่มประกันสังคมก้าวหน้าหรือไม่?

เสมือนเป็นการกีดกันการลงสมัครเลือกตั้งแบบทีมโดยชัดเจน เพราะจะทำให้คะแนนผู้ประกันตน เสียงแตก  ล็อคสเปคผู้สมัคร และถูกตีความโดย คนกลุ่มหนึ่ง เสมือนกีดกัน ผู้แทนจากพรรคส้มชัดเจน คือ ต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงาน เป็นคนดี มีคุณธรรม และไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง 

คำว่า ผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงาน ในที่นี้ เอาเกณฑ์อะไรวัด หมายถึง ผู้ที่ทำงานด้านนี้มาหลายสิบปีเท่านั้นหรือ จะส่งผลดีต่อ ผู้ประกันตน จริงหรือไม่? 

ถ้าใครที่ไม่เห็นด้วย รีบเข้าไป ทำประชาพิจารณ์ ผ่านเว็บไซต์ประกันสังคม เลือกไม่เห็นชอบ ก่อน 14 ก.พ. วันวาเลนไทด์ 

ผลลัพธ์ที่แตกต่างจากกติกาเดิมอย่างไร ?

ทำไมกลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า จึงออกมาอ้างว่า “ระบบนี้ต้องการทำเพื่อกันสิทธิไม่ให้พวกเขากลับมาทำงานให้ผู้ประกันตนอีกครั้ง? ” 

เพราะมันเป็นระบบที่ต้องการให้ผู้สมัครแต่ละคน ได้คะแนนแบบแตกกระจาย  เพราะผู้มีสิทธิ จะเลือกได้แค่ 1 คนเท่านั้น จากเดิมเลือกได้ยกทีม โอกาส ได้ทีมเดียวกันสูง แต่ตอนนี้ ทีมเดียวกันกลับต้องมาแย่งคะแนนกันเอง 

ผลลัพธ์คือ ตัวแทนฝั่งผู้ประกันตน 7 คน อาจไม่ได้มาจากกลุ่มเดียวกันเลย ทำให้การทำงานขาดเอกภาพ ถูกแทรกแซง ลอบบี้ยิสต์จากขั้วอำนาจเก่าได้ง่ายหรือ เอื้อต่อการคอร์รัปชั่นง่ายกว่าเดิม 

เท่านั้นไม่พอยังเขียนล็อคสเปคคุณสมบัติผู้สมัคร เอาไว้อีก เสมือนกันคนพรรคส้มชัดเจนว่า ต้องมีความรู้ ซื่อสัตย์ เป็นกลางทางการเมือง และไม่อยู่ภายใต้พรรคการเมือง

กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า สำคัญ?

ปกติ สมการอำนาจในบอร์ด 22 คน มักอาจออกมาในรูปแบบนี้

รัฐ (7) มักจับมือกับนายจ้าง (7) = 14 เสียง ในเรื่องที่ต้อง "จ่ายเงินเพิ่ม" หรือเรื่องที่กระทบเสถียรภาพรัฐ  ดังนั้น ลูกจ้าง 7 คน เป็นเสียงที่น้อยกว่าเสมอ ทำให้กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า  มักเสียเปรียบในการจะคัดค้าน เช่น การเปลี่ยนระบบเลือกตั้งบอร์ดตอนนี้ ก็แพ้ไปด้วยคะแนน 6:15 เสียง  

แต่สิ่งที่ ทีมประกันสังคมก้าวหน้า ทำมาตลอดใน 2 ปี จนสร้างความเปลี่ยนแปลงได้สำเร็จ เป็นเพราะใช้ "กระบอกเสียงสาธารณะเข้าสู้"ให้สังคมและสื่อต่าง ๆ ช่วยกันกดดัน 

เช่น ตัวอย่างเคสตึก Skyy9 ที่ถูกยกเลิกไปในที่สุด ทั้งที่ตอนแรก บอร์ดประกันสังคม อนุมัติซื้อตึกนี้ในราคาที่สูงกว่าราคาตลาดไปถึง 4000 ล้านบาท  และเมื่อตรวจสอบจะพบความเชื่อมโยงคนใน คนนอก นักการเมือง เจ้าของตึก กันอย่าง ผิดปกติ จนในที่สุดก็นำมาซึ่งการตีแผ่ เป็นข่าวดัง จนเกิดกระแสค้านทั่วประเทศ    

สุดท้าย ฝั่งเจ้าหน้าที่รัฐ ก็ไม่อาจต้านทาน กระแสสังคมได้ นำไปสู่การตั้งคำถามถึงธรรมาภิบาลของข้าราชการระดับสูง จนเกิดการโยกย้ายปลัดในยุคนั้น

ถ้าใช้วิธี โหวตในบอร์ดตามปกติ หรือ หากไม่ใช่ กลุ่มผู้แทนกลุ่มนี้ ที่เป็นบุคคลสาธารณะ เรื่องเงียบไปแล้ว และ งบที่ผู้ประกันตนสมควรได้รับกลับมาเป็นสิทธิ และ สวัสดิการ ที่คุ้มค่าก็จะถูกผลาญไปแบบมีลับลมคมในถึง 4,000 ล้านบาท

ยังไม่นับรวมเรื่อง การคัดค้าน การจัดทำ ปฏิทินแจกแรงงาน งบ 70 ล้าน ที่ถูกมองว่าเป็นการผลาญงบสิ้นเปลืองโดยใช้เหตุ และนี่เป็นยุคแรกที่ "การประชุมบอร์ดไม่เป็นความลับ " มีการเปิดเผยรายงานการประชุม และพยายามถ่ายทอดสดให้ผู้ประกันตนเห็น 

ผลงานด้านสิทธิประโยชน์ ที่สำเร็จใน 2 ปีที่ผ่านมา

- เพิ่มค่าทำคลอด  จากเหมาจ่าย 15,000 บาท เป็น 20,000 บาท (สูงสุดในประวัติศาสตร์กองทุน)

- ผลักดันให้วงเงินทำฟันไม่ต้องสำรองจ่าย และพยายามดันให้เท่าเทียมสิทธิบัตรทอง (จ่ายตามรักษาจริง ไม่ใช่แค่ 900 บาท)

- เปลี่ยนสูตรคำนวณบำนาญเป็น สูตร Care : เสนอแก้กฎหมายให้คิดจาก

- ค่าจ้างเฉลี่ยตลอดอายุงาน (หรือเลือกช่วงที่ดีที่สุด) แทนการคิดจาก 60 เดือนสุดท้าย ซึ่งจะทำให้ผู้ประกันตนได้รับบำนาญเยอะขึ้น

และโครงการอีกมากมายที่ถูกยับยั้งโดย กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า จนช่วยประหยัดงบประมาณให้ผู้ประกันตน ได้กว่า 2,099 ล้านบาท