โดรนล่าเรือดำน้ำ MQ-9B SeaGuardian ทดสอบปล่อยโซโนบูย ยกระดับสงครามใต้น้ำยุคใหม่

การซ่อนตัวของเรือดำน้ำในมหาสมุทรกำลังยากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อบริษัท เจเนอรัล อะตอมิกส์ (General Atomics หรือ GA) เดินหน้าทดสอบการบินของอากาศยานไร้คนขับลาดตระเวนทางทะเล เอ็มคิว-9บี ซีการ์เดียน (MQ-9B SeaGuardian) พร้อมระบบปล่อยทุ่นโซนาร์แบบใหม่ ระบบปล่อยโซโนบูยแบบขยาย (Expanded Sonobuoy Dispensing System หรือ ESDS) ที่ออกแบบมาเพื่อการค้นหา ตรวจจับ และติดตามเรือดำน้ำที่พยายามหลบซ่อนในสภาพแวดล้อมใต้น้ำที่ซับซ้อนมากขึ้นเรื่อย ๆ 

ภารกิจต่อต้านเรือดำน้ำ

ภารกิจต่อต้านเรือดำน้ำ (Anti-Submarine Warfare หรือ ASW) นี้ถือเป็นหนึ่งในหน้าที่หลักของกองทัพเรือสมัยใหม่ เนื่องจากเรือดำน้ำ โดยเฉพาะเรือดำน้ำติดขีปนาวุธนิวเคลียร์ ถูกมองว่าเป็นระบบอาวุธที่ทรงอานุภาพและอันตรายที่สุดในประวัติศาสตร์การทหาร ความสามารถในการโจมตีโดยไม่เปิดเผยตำแหน่ง ทำให้เรือดำน้ำเป็นทั้งเครื่องมือยับยั้งเชิงยุทธศาสตร์และภัยคุกคามโดยตรงต่อเส้นทางเดินเรือ และความมั่นคงของชาติ ตัวอย่างทางประวัติศาสตร์ที่ชัดเจนคือการโจมตีเรือพาณิชย์ของฝ่ายสัมพันธมิตรโดยเรือดำน้ำเยอรมัน ซึ่งเกือบทำให้สหราชอาณาจักรขาดแคลนทรัพยากรอย่างรุนแรงในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง

ในช่วงสงครามเย็น ความสำคัญของการล่าเรือดำน้ำทวีความเข้มข้นยิ่งขึ้น โดยภารกิจหลักของกองทัพเรือสหราชอาณาจักรคือการทำหน้าที่เป็นกำลังต่อต้านเรือดำน้ำขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (NATO) ความได้เปรียบของนาโต้ในเวลานั้นส่วนหนึ่งมาจากความสามารถในการติดตามเรือดำน้ำของสหภาพโซเวียต และตรึงเรือดำน้ำติดขีปนาวุธของฝ่ายตรงข้ามไว้ในพื้นที่มหาสมุทรอาร์กติก ลดโอกาสในการคุกคามแผ่นดินใหญ่ของยุโรปและอเมริกาเหนือ

มาถึงปัจจุบัน การแข่งขันด้านเทคโนโลยีสงครามใต้น้ำไม่ได้ลดความเข้มข้นลง มหาอำนาจทางทหารต่างเร่งพัฒนาเครื่องมือเพื่อขยายขีดความสามารถในการตรวจจับ ติดตาม และสกัดกั้นยานใต้น้ำศัตรู หนึ่งในยุทธวิธีสำคัญคือการใช้เครื่องบินลาดตระเวนทางทะเลที่สามารถครอบคลุมพื้นที่กว้าง พร้อมการปล่อย โซโนบูย (Sonobuoy) หรือทุ่นโซนาร์ เพื่อสร้างเครือข่ายการฟังและการตรวจจับใต้น้ำ

อุปกรณ์ทุ่นโซนาร์แบบใหม่

โซโนบูย (Sonobuoy) เป็นอุปกรณ์แบบใช้แล้วทิ้ง มีลักษณะคล้ายกระป๋องโลหะทรงยาว เมื่อถูกปล่อยจากเครื่องบินหรือเฮลิคอปเตอร์ มันจะกางตัวและยืดเสาเซ็นเซอร์ลงสู่ระดับความลึกที่กำหนด โดยใช้กลไกควบคุมความเร็วในการจมเพื่อให้ตำแหน่งแม่นยำ โซโนบูยมีหลายประเภท ตั้งแต่แบบพาสซีฟที่ใช้ ฟังเสียงเรือดำน้ำโดยไม่ปล่อยสัญญาณรบกวน แบบแอคทีฟที่ปล่อยคลื่นโซนาร์เพื่อตรวจจับวัตถุ ไปจนถึงแบบวัดสภาพแวดล้อม เช่น อุณหภูมิและชั้นน้ำ รวมถึงแบบที่ทำหน้าที่เป็นตัวรับ-ส่งสัญญาณ เพื่อสร้างเครือข่ายตรวจจับชั่วคราวครอบคลุมพื้นที่มหาสมุทรขนาดใหญ่หลายร้อยตารางกิโลเมตร

อย่างไรก็ตาม ข้อจำกัดสำคัญของปฏิบัติการนี้ คือ จำนวนอากาศยานที่สามารถปฏิบัติภารกิจได้นานพอ เฮลิคอปเตอร์ต่อต้านเรือดำน้ำมีข้อจำกัดด้านพิสัยและเวลาอยู่ในอากาศ ขณะที่เครื่องบินลาดตระเวนมีนักบินอย่าง พี-8เอ โพไซดอน (P-8A Poseidon) แม้จะมีพิสัยไกลและระบบเซ็นเซอร์ล้ำสมัย แต่โดยทั่วไปสามารถปฏิบัติภารกิจได้ราว 4 ชั่วโมงต่อเที่ยวบิน แม้จะมีการเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศก็ตาม อีกทั้งข้อจำกัดด้านความเหนื่อยล้าของลูกเรือยังเป็นปัจจัยที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

ช่องว่างดังกล่าวทำให้ เจเนอรัล อะตอมิกส์ และกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา หันมาพัฒนาโดรนขนาดใหญ่สำหรับภารกิจลาดตระเวนต่อต้านเรือดำน้ำ การสาธิตแนวคิดเริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2017 และการทดสอบล่าสุดเมื่อเดือนธันวาคมที่ผ่านมา แสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้าของระบบที่ซับซ้อนยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการผสานระบบปล่อยโซโนบูยแบบใหม่เข้ากับแพลตฟอร์มไร้คนขับ

ระบบ ESDS สำหรับปล่อยโซโนบูย

ระบบ ESDS ที่ติดตั้งบน MQ-9B SeaGuardian ช่วยให้โดรนสามารถปล่อยโซโนบูยแบบหลายจุด มัลติ-สแตติก แอคทีฟ โคฮีเรนต์ (Multi-static Active Coherent หรือ MAC) ได้เป็นครั้งแรก เทคโนโลยีนี้อาศัยการทำงานร่วมกันของโซโนบูยหลายลูกที่ปล่อยสัญญาณและรับสัญญาณร่วมกัน ทำให้สามารถตรวจจับเรือดำน้ำที่เงียบและหลบซ่อนได้ดีขึ้น นอกจากนี้ ระบบใหม่ยังเพิ่มขีดความสามารถในการบรรทุกสัมภาระของ SeaGuardian เป็นสองเท่า ส่งผลให้โดรนสามารถปฏิบัติภารกิจเฝ้าระวังในมหาสมุทรลึกได้ยาวนานหลายสิบชั่วโมง ลดภาระงานของเครื่องบิน P-8A Poseidon และเปิดโอกาสให้ลูกเรือมีสมาธิกับภารกิจเชิงยุทธศาสตร์ที่ซับซ้อนมากขึ้น

การพัฒนาโดรนล่าเรือดำน้ำเช่น MQ-9B SeaGuardian สะท้อนทิศทางใหม่ของสงครามทางทะเล ที่กำลังเปลี่ยนจากการพึ่งพาอากาศยานมีนักบิน ไปสู่ระบบไร้คนขับที่สามารถปฏิบัติภารกิจได้นานกว่า ครอบคลุมพื้นที่กว้างกว่า และลดความเสี่ยงต่อชีวิตมนุษย์ ในสมรภูมิที่ความเงียบและการซ่อนตัวคือหัวใจของการอยู่รอด เทคโนโลยีโซโนบูยและโดรนลาดตระเวนกำลังทำให้ความลับใต้น้ำถูกเปิดโปงมากขึ้นทุกที