กดจุดไป๋ฮุย อาหาร ออกกำลังกาย ปรับอารมณ์ แพทย์จีน ผสานไทย ชะลอสมองเสื่อม

ชวนผู้สูงวัยดูแลสุขภาพสมองเชิงป้องกัน ด้วย 4 แนวทาง “อาหาร ออกกำลังกาย ปรับอารมณ์ และกดจุดไป๋ฮุย” ควบคู่การแพทย์แผนปัจจุบัน พร้อมย้ำศาสตร์แพทย์แผนจีนเป็นการดูแลเสริม ไม่ควรหยุดยาหรือการรักษาเดิมด้วยตนเอง

เนื่องใน วันอัลไซเมอร์โลก (World Alzheimer's Day) กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก แนะนำผู้สูงอายุและครอบครัวให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพสมองตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยประยุกต์ใช้แนวทางตามศาสตร์การแพทย์แผนจีนร่วมกับการแพทย์แผนปัจจุบัน เพื่อส่งเสริมสุขภาพกายและใจ ชะลอการเข้าสู่ภาวะพึ่งพิง และช่วยให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดี

นพ.กรกฤช ลิ้มสมมุติ รองอธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เปิดเผยว่า กรมการแพทย์แผนไทยฯ มีนโยบายส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และชะลอภาวะพึ่งพิงในผู้สูงอายุ โดยนำองค์ความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกมาประยุกต์ใช้ร่วมกับการแพทย์แผนปัจจุบัน เพื่อสนับสนุนให้ผู้สูงอายุสามารถดูแลสุขภาพและช่วยเหลือตนเองได้อย่างเหมาะสม

การดูแลสุขภาพตั้งแต่ระยะเริ่มต้นถือเป็นส่วนสำคัญในการรับมือกับภาวะสมองเสื่อม โดยเฉพาะการดูแลทั้งสุขภาพกาย สุขภาพใจ และการใช้ชีวิตประจำวันอย่างเหมาะสม ซึ่งจะช่วยส่งเสริมความสามารถในการดำเนินชีวิตและลดโอกาสเข้าสู่ภาวะพึ่งพิงในระยะยาว

แพทย์แผนจีนมอง “สมอง” เชื่อมโยงกับ “ไตและเลือด”

นพ.กุลธนิต วนรัตน์ ผู้อำนวยการสถาบันการแพทย์ทางเลือก กล่าวว่า ตามแนวคิดของการแพทย์แผนจีน สมองมีความสัมพันธ์กับ “ไต” และ “เลือด” โดยเชื่อว่าไตมีหน้าที่กักเก็บ “สารจิง” ซึ่งเกี่ยวข้องกับการทำงานของร่างกาย เมื่ออายุมากขึ้น สารจิงลดลง อาจสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของการไหลเวียนเลือดและลมปราณ และอาจพบอาการต่าง ๆ เช่น หลงลืมหรืออารมณ์แปรปรวน

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก จึงแนะนำ 4 แนวทางดูแลสุขภาพสมองในชีวิตประจำวันตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน ได้แก่

1. ใส่ใจอาหาร บำรุงร่างกายและสมอง

เลือกรับประทานอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เช่น วอลนัท เก๋ากี้ งาดำ ใบแปะก๊วย และโสมอเมริกา โดยควรรับประทานอย่างเหมาะสม และคำนึงถึงภาวะสุขภาพหรือโรคประจำตัวของแต่ละคน

2. ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

เลือกกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัยและสภาพร่างกาย เช่น ชี่กง หรือมวยไท้เก๊ก ซึ่งนอกจากช่วยให้ร่างกายเคลื่อนไหวแล้ว ยังเป็นกิจกรรมที่สามารถทำร่วมกับผู้อื่นและส่งเสริมการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม

3. ปรับอารมณ์ พร้อมกระตุ้นการทำงานของสมอง

หมั่นผ่อนคลายจิตใจ และทำกิจกรรมที่ช่วยกระตุ้นสมอง เช่น ฟังเพลง พูดคุยกับคนรอบตัว อ่านหนังสือ หรือเรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ เพื่อให้สมองได้ใช้งานอย่างต่อเนื่อง

4. นวดกดจุด “ไป๋ฮุย”

ตามศาสตร์การแพทย์จีน จุด “ไป๋ฮุย” อยู่บริเวณกลางกระหม่อม สามารถใช้นิ้วนวดวนเบา ๆ ประมาณ 3–5 นาที โดยเป็นแนวทางดูแลสุขภาพตามศาสตร์แพทย์จีน อย่างไรก็ตาม หากมีอาการผิดปกติหรือไม่แน่ใจว่าการกดจุดเหมาะสมกับตนเองหรือไม่ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อน

ย้ำ “ศาสตร์ทางเลือก” ใช้เสริม ไม่ใช่แทนการรักษาหลัก

นพ.กุลธนิต เน้นย้ำว่า การแพทย์แผนจีน รวมถึงการฝังเข็ม เป็น ศาสตร์ทางเลือกที่ใช้เพื่อเสริมการดูแลสุขภาพ ไม่ใช่การรักษาหลักที่สามารถทดแทนการแพทย์แผนปัจจุบัน ผู้ป่วยจึงไม่ควรงดยา หยุดยา หรือหยุดการรักษาที่แพทย์สั่งด้วยตนเอง

หากผู้สูงอายุหรือคนใกล้ชิดสังเกตพบสัญญาณเตือน เช่น หลงลืมผิดปกติ สับสน หรือมีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ควรเข้าพบแพทย์เพื่อประเมินและตรวจวินิจฉัยโดยเร็ว เพราะอาการดังกล่าวอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ และจำเป็นต้องได้รับการประเมินอย่างเหมาะสม