ระวังภัยเงียบจู่โจม! 6 สัญญาณเตือน "Stroke" ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล เพราะทุกนาทีคือโอกาสรอด

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) หรือที่หลายคนคุ้นเคยในชื่อ "อัมพฤกษ์-อัมพาต" คือ ภาวะที่สมองขาดเลือดไปเลี้ยงอย่างกะทันหัน เนื่องจากหลอดเลือดสมองเกิดความผิดปกติ ส่งผลให้เซลล์สมองในบริเวณนั้นถูกทำลายและตายลงในเวลาอันรวดเร็ว ทำให้สมองไม่สามารถควบคุมการทำงานของอวัยวะต่างๆ ในร่างกายได้ตามปกติ

ความน่ากลัวของโรคนี้คือ "เกิดขึ้นฉับพลัน" และทุกๆ นาทีที่ผ่านไป เซลล์สมองจะตายลงนับล้านเซลล์ การรักษาที่ล่าช้าจึงหมายถึงความเสี่ยงต่อความพิการถาวรหรืออันตรายถึงชีวิต

ประเภทของโรคหลอดเลือดสมอง

โรคหลอดเลือดสมองสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ ตามสาเหตุการเกิด ดังนี้

1. หลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน 

พบสัดส่วนสูงถึง 70-80% ของผู้ป่วยทั้งหมด

สาเหตุ เกิดจากการสะสมของไขมันในผนังหลอดเลือดจนหนาตัวขึ้นและแข็งตัว (Atherosclerosis) หรือเกิดจากลิ่มเลือดจากอวัยวะอื่น (มักมาจากหัวใจ) หลุดลอยมาอุดตันหลอดเลือดสมอง

ผลกระทบคือ เลือดไม่สามารถผ่านไปเลี้ยงสมองได้ตามปกติ

2. หลอดเลือดสมองแตก

พบประมาณ 20-30% ของผู้ป่วย แต่อัตราความรุนแรงและเสียชีวิตมักสูงกว่า

สาเหตุเกิดจากผนังหลอดเลือดสมองเปราะบาง อ่อนแอ หรือโป่งพอง แล้วเกิดการฉีกขาด มักมีปัจจัยกระตุ้นหลักคือ โรคความดันโลหิตสูง ที่ควบคุมได้ไม่ดี

ผลกระทบคือ เลือดที่ไหลทะลักออกมาจะไปกดทับเนื้อเยื่อสมองรอบๆ ทำให้สมองขาดเลือดและทำงานผิดปกติ

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรค

ปัจจัยเสี่ยงแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือกลุ่มที่แก้ไขไม่ได้ (เช่น อายุที่มากขึ้น, พันธุกรรม) และ กลุ่มที่สามารถควบคุมและป้องกันได้ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ควรระวังมากที่สุด

-โรคความดันโลหิตสูง (ปัจจัยเสี่ยงอันดับ 1 ของหลอดเลือดแตก)

-โรคเบาหวาน และโรคไขมันในเลือดสูง

-โรคหัวใจ (เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งทำให้เกิดลิ่มเลือดได้ง่าย)

-การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์จัด

-ภาวะอ้วน ขาดการออกกำลังกาย และความเครียดสะสม

BE-FAST เป็นหลักการสังเกตอาการเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ที่ประชาชนจดจำได้ง่าย ช่วยให้รีบพาผู้ป่วยเข้ารับการรักษาได้ทันท่วงที

B – Balance (เสียการทรงตัว) เดินเซ เวียนศีรษะอย่างเฉียบพลัน ทรงตัวลำบากโดยไม่ทราบสาเหตุ

E – Eyes (การมองเห็นผิดปกติ) ตามัวทันที เห็นภาพซ้อน สูญเสียการมองเห็นข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง

F – Face (ใบหน้าผิดปกติ) มุมปากตก หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว ยิ้มแล้วใบหน้าไม่เท่ากัน

A – Arms (แขนขาอ่อนแรง) แขนหรือขาชา ยกแขนสองข้างไม่เท่ากัน อ่อนแรงซีกใดซีกหนึ่งของร่างกาย

S – Speech (พูดผิดปกติ) พูดไม่ชัด พูดไม่ออก ฟังไม่เข้าใจ หรือสื่อสารผิดปกติ

T – Time (รีบไปโรงพยาบาลทันที) T = Time รู้เวลาที่เริ่มมีอาการ คือ รู้ว่าเริ่มมีอาการเป็นเวลานานเท่าใด นับจากที่มีอาการผิดปกติ หรือนับจากเวลาที่ผู้ป่วยมีอาการปกติเป็นครั้งสุดท้าย และรีบไปโรงพยาบาลทันที เพื่อการตรวจและวินิจฉัย ภายใน 4.5 ชั่วโมง

หากพบอาการแม้เพียง 1 ข้อ ให้รีบโทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที เพราะผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง มีโอกาสได้รับยาละลายลิ่มเลือดหากมาถึงโรงพยาบาลภายใน 4.5 ชั่วโมงแรก ซึ่งช่วยลดความพิการและเพิ่มโอกาสฟื้นตัวได้อย่างมาก

ทำไมต้องรีบ?

เพราะ “เวลา คือ สมอง” (Time is Brain) ทุก 1 นาทีที่สมองขาดเลือด จะมีเซลล์สมองเสียหายประมาณ 1.9 ล้านเซลล์ การได้รับการรักษาเร็วที่สุด จะช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิต ลดความพิการ และช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด