สหรัฐฯ เตรียมถอนตัวออกจากองค์การอนามัยโลก ท่ามกลางคำเตือนผลกระทบวงกว้าง

ลอนดอน, 22 ม.ค. (รอยเตอร์) – สหรัฐอเมริกามีกำหนดถอนตัวออกจากองค์การอนามัยโลก (WHO) อย่างเป็นทางการในวันพฤหัสบดีนี้ ตามเวลาท้องถินของสหรัฐฯ (23 ม.ค.69 ตามเวลาในไทย ) ท่ามกลางคำเตือนว่าการตัดสินใจดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อทั้งระบบสาธารณสุขของสหรัฐฯ และสุขภาพของประชาชนทั่วโลก อีกทั้งยังถือเป็นการละเมิดกฎหมายของสหรัฐฯ ที่กำหนดให้รัฐบาลต้องชำระค่าธรรมเนียมที่ค้างชำระแก่ WHO เป็นจำนวน 260 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้แจ้งการถอนตัวจาก WHO ตั้งแต่วันแรกของการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสมัยที่สองในปี 2025 ผ่านคำสั่งฝ่ายบริหาร โดยตามกฎหมายของสหรัฐฯ การถอนตัวต้องแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 1 ปี และต้องชำระค่าธรรมเนียมที่ค้างชำระทั้งหมดก่อนจึงจะมีผลสมบูรณ์

เมื่อวันพฤหัสบดี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่า ความล้มเหลวของ WHO ในการควบคุม จัดการ และแบ่งปันข้อมูล ได้สร้างความเสียหายให้กับสหรัฐฯ เป็นมูลค่าหลายล้านล้านดอลลาร์ และประธานาธิบดีได้ใช้อำนาจในการระงับการโอนเงิน การสนับสนุน หรือทรัพยากรใด ๆ ของรัฐบาลสหรัฐฯ ให้กับ WHO ในอนาคต

โฆษกกล่าวผ่านอีเมลว่า “ประชาชนชาวอเมริกันได้จ่ายเงินให้กับองค์กรนี้มากเกินพอแล้ว และความเสียหายทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นนี้ก็เกินกว่าจะถือเป็นเพียงเงินล่วงหน้าสำหรับภาระผูกพันทางการเงินใด ๆ ต่อองค์กรนี้”

โอกาสกลับเข้าร่วมโดยเร็วมีน้อย

ตลอดช่วงปีที่ผ่านมา ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขระดับโลกจำนวนมากได้เรียกร้องให้สหรัฐฯ ทบทวนการตัดสินใจดังกล่าว รวมถึงเทดรอส อัดฮานอม เกเบรเยซุส ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก

“ผมหวังว่าสหรัฐฯ จะพิจารณาใหม่และกลับเข้าร่วม WHO” เทดรอสกล่าวกับผู้สื่อข่าวเมื่อต้นเดือนนี้

“การถอนตัวออกจาก WHO เป็นความสูญเสียของสหรัฐอเมริกา และเป็นความสูญเสียของโลกทั้งใบ”

WHO ระบุเพิ่มเติมว่า สหรัฐฯ ยังไม่ได้ชำระค่าธรรมเนียมสำหรับปี 2024 และ 2025 โดยประเทศสมาชิกมีกำหนดจะหารือเกี่ยวกับการถอนตัวของสหรัฐฯ และแนวทางการจัดการเรื่องนี้ ในการประชุมคณะกรรมการบริหารของ WHO ในเดือนกุมภาพันธ์

ลอว์เรนซ์ กอสติน ผู้อำนวยการก่อตั้งสถาบัน O’Neill Institute for Global Health Law แห่งมหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ กล่าวว่า

“นี่เป็นการละเมิดกฎหมายของสหรัฐฯ อย่างชัดเจน แต่ทรัมป์มีแนวโน้มสูงมากที่จะสามารถทำเช่นนี้ได้โดยไม่ต้องรับผลทางกฎหมาย”

ด้านบิล เกตส์ ประธานมูลนิธิเกตส์ ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนเงินทุนรายใหญ่ด้านสาธารณสุขโลก กล่าวกับรอยเตอร์ในการประชุมที่เมืองดาวอสว่า

“ผมไม่คิดว่าสหรัฐฯ จะกลับเข้าร่วม WHO ในอนาคตอันใกล้ แต่หากมีโอกาส ผมก็จะสนับสนุนเรื่องนี้ โลกจำเป็นต้องมีองค์การอนามัยโลก”

ผลกระทบจากการถอนตัว

สำหรับ WHO การถอนตัวของสหรัฐฯ ได้ก่อให้เกิดวิกฤตด้านงบประมาณ ส่งผลให้องค์กรต้องลดจำนวนผู้บริหารลงครึ่งหนึ่ง ปรับลดขอบเขตการทำงาน และตัดงบประมาณในทุกส่วน โดยที่ผ่านมา สหรัฐฯ เป็นผู้สนับสนุนทางการเงินรายใหญ่ที่สุด คิดเป็นสัดส่วนราว 18% ของงบประมาณทั้งหมด นอกจากนี้ WHO ยังเตรียมลดจำนวนเจ้าหน้าที่ลงประมาณหนึ่งในสี่ภายในช่วงกลางปีนี้

WHO ระบุว่า ตลอดปีที่ผ่านมา องค์กรยังคงทำงานร่วมกับสหรัฐฯ และมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลกันอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม ยังไม่ชัดเจนว่าความร่วมมือดังกล่าวจะดำเนินต่อไปอย่างไรหลังจากนี้

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขเตือนว่า การถอนตัวของสหรัฐฯ ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อทั้งสหรัฐฯ WHO และประชาคมโลก

เคลลี เฮนนิง ผู้นำโครงการด้านสาธารณสุขของ Bloomberg Philanthropies กล่าวว่า“การถอนตัวของสหรัฐฯ จาก WHO อาจทำให้ระบบและความร่วมมือที่โลกพึ่งพาในการตรวจจับ ป้องกัน และรับมือกับภัยคุกคามด้านสุขภาพอ่อนแอลง”