23 ก.ค. "วันวาฬและโลมาโลก" ร่วมปกป้องผู้พิทักษ์มหาสมุทร ก่อนที่จะสายเกินไป!

วันที่ 23 กรกฎาคม ของทุกปี เป็น “วันวาฬและโลมาโลก” (World Whale and Dolphin Day) ซึ่งทั่วโลกร่วมกันรณรงค์เพื่อสร้างความตระหนักถึงบทบาทสำคัญของวาฬและโลมาในการรักษาสมดุลของระบบนิเวศทางทะเล พร้อมผลักดันการอนุรักษ์สัตว์ทะเลเหล่านี้ที่กำลังเผชิญภัยคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

วันสำคัญดังกล่าวมีที่มาจากการประชุมของ คณะกรรมาธิการการล่าวาฬระหว่างประเทศ (International Whaling Commission: IWC) เมื่อปี พ.ศ. 2525 ที่มีมติให้ยุติการล่าวาฬเชิงพาณิชย์ (Commercial Whaling Moratorium) ซึ่งถือเป็นหมุดหมายสำคัญของการอนุรักษ์วาฬในระดับโลก ก่อนที่มาตรการดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2529 และกลายเป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือระหว่างประเทศในการคุ้มครองวาฬจากการล่าที่เกินขนาด

นอกจากความโดดเด่นด้านสติปัญญาและพฤติกรรมทางสังคมแล้ว วาฬและโลมายังมีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของมหาสมุทร โดยช่วยหมุนเวียนสารอาหารผ่านกระบวนการที่เรียกว่า "Whale Pump" ซึ่งช่วยนำธาตุอาหารจากน้ำลึกขึ้นสู่ผิวน้ำ ส่งเสริมการเจริญเติบโตของแพลงก์ตอนพืชที่เป็นฐานสำคัญของห่วงโซ่อาหารทะเล อีกทั้งยังช่วยรักษาความหลากหลายทางชีวภาพและเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ซึ่งส่งผลดีต่อทรัพยากรประมงและความมั่นคงทางอาหารของมนุษย์ในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันวาฬและโลมายังคงเผชิญภัยคุกคามหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็น ขยะพลาสติกในทะเล ที่อาจถูกกินเข้าไปจนเป็นอันตรายต่อระบบย่อยอาหาร การติดเครื่องมือประมง การชนกับเรือ การสูญเสียแหล่งอาศัยจากการพัฒนาชายฝั่ง รวมถึงผลกระทบจาก การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่ทำให้อุณหภูมิน้ำทะเลเปลี่ยนแปลง กระทบต่อแหล่งอาหารและเส้นทางอพยพ นอกจากนี้ มลพิษทางเสียงใต้ทะเล จากเรือและกิจกรรมอุตสาหกรรม ยังรบกวนการสื่อสาร การหาอาหาร และการนำทางของสัตว์ทะเลเหล่านี้อีกด้วย

สำหรับประเทศไทย ถือเป็นแหล่งอาศัยและเส้นทางอพยพของวาฬและโลมาหลายชนิด ทั้งใน อ่าวไทย และ ทะเลอันดามัน โดยพบสัตว์ทะเลหายากหลายชนิด เช่น วาฬบรูด้า วาฬโอมูระ โลมาหลังโหนกอินโด-แปซิฟิก และโลมาอิรวดี ซึ่งล้วนมีความสำคัญต่อความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ

ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมระบุว่า การลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว การจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพ การทำประมงอย่างยั่งยืน การอนุรักษ์แหล่งอาศัยทางทะเล และการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์อย่างรับผิดชอบ เป็นแนวทางสำคัญที่จะช่วยลดผลกระทบต่อวาฬและโลมา พร้อมรักษาความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางทะเลในระยะยาว

เนื่องใน วันวาฬและโลมาโลก จึงเป็นโอกาสสำคัญที่ทุกภาคส่วนจะร่วมกันตระหนักว่า การปกป้องวาฬและโลมา ไม่ใช่เพียงการอนุรักษ์สัตว์ทะเลหายาก แต่ยังเป็นการปกป้องมหาสมุทร ซึ่งเป็นแหล่งทรัพยากรและระบบนิเวศที่หล่อเลี้ยงชีวิตของผู้คนทั่วโลก