17 ก.ย. “วันกระเบนราหูโลก” พี่ใหญ่น่ารักแห่งท้องทะเลลึก

17 กันยายน ของทุกปี “วันกระเบนราหูโลก” วันกระเบนราหูโลก (World Manta Day) เป็นอีกหนึ่งโอกาสสำคัญในการสร้างความตระหนักถึงคุณค่าของ กระเบนราหูและกระเบนปีศาจ สัตว์ทะเลที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศ และกำลังเผชิญกับภัยคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์ กระเบนราหูไม่ได้เป็นเพียงสัตว์ทะเลที่สวยงามและสง่างาม แต่เป็นส่วนหนึ่งของความสมบูรณ์ของท้องทะเล การลดลงของประชากรกระเบนราหูจึงเป็นสัญญาณเตือนถึงการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศทางทะเล 

ลักษณะเด่นของ “กระเบนราหูยักษ์” (Giant Manta Ray) เป็นปลากระดูกอ่อน จัดอยู่ในกลุ่มปลากระเบนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก โดยทั่วไปมีความกว้างของลำตัวประมาณ 2.2–2.4 เมตร แต่สามารถเติบโตได้มากถึง 5.5 เมตร ลักษณะเด่นคือมี ปากอยู่ด้านหน้า และมี แผ่นหนังบริเวณงอยปากที่งอเข้าหากัน ช่วยดักจับแพลงก์ตอนที่เป็นอาหารหลัก ใต้ขากรรไกรล่างของกระเบนราหูจะมีฟันเรียงกันเป็นแถวจำนวน 6–8 แถว ส่วนบริเวณใกล้หัวมีแถบสีขาวพาดเฉียงตัดกับสีดำของลำตัวคล้ายรูปตัว “Y” ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ นอกจากนี้ยังมี ครีบหลังขนาดเล็กและหางยาวคล้ายแส้ แต่ไม่มีเงี่ยงพิษเหมือนปลากระเบนบางชนิด มักอาศัยอยู่ใกล้ผิวน้ำหรือแนวปะการังตามท้องทะเลเขตร้อนทั่วโลก โดยมักอยู่ลำพังหรือรวมกันเป็นฝูงเล็ก ๆ และนิยมว่ายเข้าใกล้กองหินเพื่อให้ ปลาพยาบาลช่วยทำความสะอาดร่างกายและกำจัดปรสิตตามตัว ซึ่งเป็นหนึ่งในพฤติกรรมทางนิเวศที่น่าตื่นตาตื่นใจ

ปัจจุบันจึงถูกจัดให้อยู่ในสถานะ “สัตว์ที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์” (Vulnerable Species, VU) ในบัญชีแดงของ สหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN Red List)

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อกระเบนราหู ได้แก่ การทำประมง การติดเครื่องมือประมงโดยไม่ตั้งใจ ขยะทะเล การเสื่อมโทรมของแหล่งที่อยู่อาศัย และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมทางทะเล ซึ่งล้วนเป็นปัญหาที่ทุกภาคส่วนสามารถร่วมมือกันเพื่อช่วยลดผลกระทบได้

การอนุรักษ์กระเบนราหู คือการอนุรักษ์ท้องทะเลไทย เราสามารถช่วยกันได้ตั้งแต่การลดการใช้พลาสติก ไม่ทิ้งขยะลงทะเล สนับสนุนการท่องเที่ยวทางทะเลอย่างรับผิดชอบ และร่วมเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์สัตว์ทะเลหายาก เพราะทุกชีวิตในท้องทะเลล้วนเชื่อมโยงถึงกัน และการอนุรักษ์จะเกิดขึ้นได้เมื่อเราทุกคนช่วยกันดูแลท้องทะเลไทย มาร่วมกันรักษากระเบนราหู ร่วมกันรักษาทะเล เพราะการอนุรักษ์สัตว์ทะเล คือการอนุรักษ์อนาคตท้องทะเลของประเทศไทย