เตือนสงกรานต์ร้อนจัด เล่นน้ำกลางแจ้งต้องระวัง เสี่ยง “ฮีทสโตรก” อันตรายถึงชีวิต

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก SonthiKotchawat เตือนสาดน้ำท่ามกลางอากาศร้อนจัดต้องระวัง

เมื่อเล่นน้ำสงกรานต์กลางแดดจัดในช่วงที่อากาศร้อนถึงขีดสุด (Extreme Heat) คาดว่าอุณหภูมิในบรรยากาศประมาณ 36-41องศาเซลเซียส อาจทำให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาตอบโต้ที่รุนแรงกว่าปกติ เนื่องจากต้องรับมือกับทั้งอุณหภูมิภายนอกที่สูงและความชื้นจากเสื้อผ้าที่เปียก เมื่อตากแดดร้อนจัดแล้วถูกสาดด้วยน้ำเย็นจะส่งผลให้ร่างกายปรับอุณหภูมิไม่ทัน (Shock to the System) การที่ร่างกายร้อนจัดแล้วถูกสาดด้วยน้ำเย็นทันทีหรือการใส่เสื้อผ้าเปียกน้ำสลับกับตากแดดร้อนจัด ทำให้ร่างกายปรับตัวลำบากโดยอาจระบายความร้อนจากร่างกายไม่ได้จนเกิดอาการตัวร้อน ปวดศีรษะอย่างรุนแรง ครั่นเนื้อครั่นตัว หรือที่คนไทยมักเรียกว่า "ไข้หัวลม"หรือ "ไข้แดด"

เมื่อผิวหนังที่ร้อนจัดเจอน้ำเย็น หลอดเลือดจะหดตัวอย่างรวดเร็ว เกิดภาวะช็อกความร้อน (Heat Shock) ทำให้ความดันโลหิตพุ่งสูงขึ้น อาจทำให้เกิดอาการหน้ามืด ใจสั่น หรือเป็นลมได้ และหากอุณหภูมิภายนอกสูงกว่า 40-41 องศาเซลเซียส ร่างกายจะระบายความร้อนได้ยากขึ้นและหากอยู่กลางแจ้งนานเกิน 45 นาที ระบบควบคุมอุณหภูมิอาจเริ่มล้มเหลว และถ้าถึง 1 ชั่วโมง อาจนำไปสู่ภาวะฮีทสโตรก(Heat Stroke) ที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ หากมีอาการ ตัวร้อนจัด แต่ไม่มีเหงื่อออก อาการมึนงง หรือพูดจาสับสน นั่นอาจเป็นสัญญาณขอฮีทสโตรก (Heat Stroke) ซึ่งอันตรายถึงชีวิตและควรรีบไปพบแพทย์ด่วน

นอกจากนี้ในช่วงเดือนเมษายน ค่าดัชนียูวี (UV Index) มักอยู่ในระดับสูงมาก(10-12+) ซึ่งอาจทำให้ผิวไหม้ แสบ และแดงได้ภายในเวลาเพียง 10-15 นาที เท่านั้น รวมถึงภาวะขาดน้ำจากการดื่มแอลกอฮอล์ท่ามกลางอากาศร้อนจะทำให้ร่างกายขับน้ำออกทางปัสสาวะมากขึ้น เสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ (Dehydration) และแอลกอฮอล์ยังทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้นจนอาจทำให้เกิดอาการช็อกได้ 

คำถามคือ...การเล่นน้ำสงกรานต์ท่ามกลางอากาศที่ร้อนจัดในปี 2569 ให้ปลอดภัยควรทำอย่างไร? ดร.สนธิ ให้คำแนะนำถึงการเตรียมตัวก่อนออกไปเล่นน้ำว่า ควรเลือกเสื้อผ้าควรใส่เสื้อผ้าสีอ่อนมีน้ำหนักเบาระบายอากาศได้ดี เพื่อช่วยลดการสะสมความร้อนในร่างกาย ทาครีมกันแดดที่มีค่า SPF15 ขึ้นไป สวมหมวก และแว่นกันแดด UV400 เพื่อปกป้องผิวและดวงตาจากรังสียูวีและดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอก่อนออกเดินทางเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

ระหว่างการเล่นน้ำต้องเลี่ยงช่วงแดดจัดโดยเฉพาะช่วงเวลาตั้งแต่11.00-15.00 น.ซึ่งเป็นช่วงที่อากาศร้อนที่สุด พยายามดื่มน้ำเปล่าบ่อย ๆ โดยไม่ต้องรอกระหาย และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ น้ำหวาน หรือน้ำอัดลม เพราะจะทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำมากขึ้น หลีกเลี่ยงการใช้น้ำแข็งหรือน้ำเย็นจัดสาดกัน เพราะอุณหภูมิที่ต่างกันเกินไปอาจทำให้ร่างกายปรับตัวไม่ทันจนป่วย หรือเกิดอาการวูบได้นอกจากนี้ควรหยุดพักในที่ร่มที่มีอากาศถ่ายเทสะดวกเป็นระยะเพื่อลดอุณหภูมิร่างกาย 

หลังเล่นน้ำ ควรรีบอาบน้ำชำระล้างสิ่งสกปรกและเปลี่ยนเสื้อผ้าใหม่ทันที ไม่ควรปล่อยให้ตัวเปียกชื้นนาน ๆเพราะอาจเป็นหวัดหรือเกิดเชื้อราบนผิวหนัง นอกจากนี้หลังเล่นน้ำหากมีอาการตัวร้อนจัด ผิวหนังแดงแต่ไม่มีเหงื่อ ปวดศีรษะ หน้ามืด หรือหายใจถี่ ให้รีบเข้าที่ร่มและขอความช่วยเหลือทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของฮีทสโตรกได้