ภัยไซเบอร์ธนาคาร ต้องถอนเงินสดหรือไม่? เปิดวิธีรับมือที่ควรรู้

ความกังวลเรื่องภัยไซเบอร์ทำให้หลายคนเริ่มตั้งคำถามว่า หากแอปธนาคารล่ม โอนเงินไม่ได้ หรือสแกนจ่ายเงินไม่สำเร็จ ควรถอนเงินสดมาเก็บไว้หรือไม่ และเงินฝากในบัญชีจะยังปลอดภัยแค่ไหน

ล่าสุด ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ยืนยันเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่า ยังไม่พบผลกระทบต่อการให้บริการของธนาคารไทย หลังเกิดเหตุโจมตีทางไซเบอร์และระบบธนาคารขัดข้องในต่างประเทศ พร้อมประสานธนาคารเพิ่มมาตรการเฝ้าระวัง ขณะที่สมาคมธนาคารไทยย้ำว่า ประชาชนไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกแห่ถอนเงินสด

ภัยไซเบอร์เกิดอะไรขึ้น ทำไมธนาคารไทยต้องเตรียมพร้อม?

ต้นเหตุของความกังวลมาจากเหตุโจมตีทางไซเบอร์และระบบเทคโนโลยีของสถาบันการเงินในต่างประเทศขัดข้อง ทำให้ ธปท. ต้องเพิ่มความเข้มงวดในการเฝ้าระวัง เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่อาจกระทบต่อระบบการเงินไทย

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ธปท. ได้ประชุมร่วมกับผู้บริหารด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ หรือ CIO ของสถาบันการเงิน สมาคมธนาคารไทย และศูนย์ประสานงานด้านความมั่นคงปลอดภัยเทคโนโลยีสารสนเทศภาคธนาคาร (TB-CERT) เพื่อประเมินความเสี่ยง แลกเปลี่ยนข้อมูล และเตรียมแผนรับมือ

นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธปท. ระบุว่า ได้เพิ่มความถี่ในการรายงานภัยคุกคามเป็นรายวัน เพื่อให้สามารถตรวจพบความผิดปกติและรับมือได้รวดเร็วขึ้น

อย่างไรก็ตาม การเพิ่มมาตรการเฝ้าระวังไม่ได้หมายความว่าธนาคารไทยถูกโจมตีแล้ว แต่เป็นการเตรียมพร้อมก่อนเกิดปัญหา

แอปธนาคารล่ม เงินในบัญชีจะหายหรือไม่?

สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ ระบบธนาคารขัดข้องกับเงินในบัญชีสูญหายเป็นคนละเรื่องกัน

หากแอปธนาคารใช้งานไม่ได้ โอนเงินไม่สำเร็จ หรือสแกน QR Code ไม่ได้ อาจเกิดจากระบบอินเทอร์เน็ต ซอฟต์แวร์ หรือระบบประมวลผลขัดข้องชั่วคราว ซึ่งไม่ได้หมายความว่าเงินฝากถูกขโมย

แต่หากเป็นกรณีที่มิจฉาชีพเข้าถึงบัญชีหรือหลอกเอารหัสผ่านและ OTP จนสามารถโอนเงินออกไปได้ ถือเป็นความเสียหายอีกลักษณะหนึ่งที่ต้องรีบแจ้งธนาคาร

ดังนั้น หากพบว่าแอปธนาคารใช้งานไม่ได้ ควรตรวจสอบประกาศจากธนาคารก่อน ไม่ควรรีบโอนเงินซ้ำหรือเชื่อข้อความที่อ้างว่าเงินฝากกำลังตกอยู่ในอันตราย

ธนาคารไทยมีมาตรการรับมือภัยไซเบอร์อย่างไร?

ธปท. และธนาคารพาณิชย์มีแนวทางดูแลความปลอดภัยของระบบการเงิน โดยเน้น 4 เรื่องสำคัญ ได้แก่

1. เพิ่มการเฝ้าระวัง ตรวจสอบความผิดปกติและแลกเปลี่ยนข้อมูลภัยคุกคามระหว่างธนาคาร

2. ป้องกันช่องโหว่ ตรวจสอบระบบเทคโนโลยีและการเชื่อมต่อกับผู้ให้บริการภายนอก

3. เตรียมระบบสำรอง จัดเก็บข้อมูลสำรองและเตรียมแผนกู้คืนบริการเมื่อระบบขัดข้อง

4. ซ้อมรับมือเหตุฉุกเฉิน เพื่อให้ธนาคารสามารถแก้ไขปัญหาและกลับมาให้บริการได้โดยเร็ว

มาตรการเหล่านี้ช่วยลดความเสี่ยงและจำกัดผลกระทบหากเกิดเหตุการณ์ขึ้นจริง แม้จะไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะป้องกันการโจมตีได้ทุกกรณี

ทำไมควรมีเงินสดสำรอง แต่ไม่ควรแห่ถอนเงิน?

ปัจจุบันคนไทยใช้โมบายแบงก์กิ้งและ QR Code ในชีวิตประจำวันมากขึ้น ตั้งแต่ซื้ออาหาร จ่ายค่าเดินทาง ไปจนถึงชำระค่าสินค้าและบริการ

แต่หากเกิดไฟฟ้าดับ อินเทอร์เน็ตขัดข้อง หรือระบบธนาคารหยุดให้บริการชั่วคราว การจ่ายเงินผ่านโทรศัพท์มือถือก็อาจทำไม่ได้ แม้เงินในบัญชีจะยังอยู่ครบ

การมีเงินสดติดตัวหรือเก็บไว้ที่บ้านจำนวนหนึ่ง จึงช่วยให้ยังสามารถซื้ออาหาร จ่ายค่าเดินทาง และใช้จ่ายในเรื่องจำเป็นได้ระหว่างรอระบบกลับมาใช้งาน

อย่างไรก็ตาม การเตรียมเงินสดสำรองแตกต่างจากการแห่ถอนเงิน หรือ Bank Run ซึ่งเกิดจากผู้ฝากเงินจำนวนมากถอนเงินพร้อมกัน เพราะกลัวว่าธนาคารจะไม่สามารถคืนเงินฝากได้

หากเกิดการถอนเงินจำนวนมากในเวลาใกล้เคียงกัน อาจเพิ่มแรงกดดันต่อสภาพคล่องและการจัดเตรียมเงินสดของธนาคารโดยไม่จำเป็น

ควรมีเงินสดสำรองเท่าไรถึงจะเหมาะสม?

ไม่มีตัวเลขตายตัวว่าทุกคนควรมีเงินสดสำรองเท่าไร เพราะขึ้นอยู่กับค่าใช้จ่ายของแต่ละครอบครัว

ตัวอย่างเช่น หากมีค่าอาหาร ค่าเดินทาง และค่าใช้จ่ายจำเป็นรวมวันละ 400 บาท การเตรียมเงินสดประมาณ 1,200 บาท จะเพียงพอสำหรับใช้จ่ายพื้นฐาน 3 วัน

สำหรับบ้านที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ต้องซื้อยาประจำ อาจต้องเตรียมเพิ่มตามความจำเป็น โดยควรมีธนบัตรย่อยไว้ใช้จ่ายด้วย

ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงตัวอย่างการวางแผน ไม่ใช่จำนวนเงินที่ ธปท. กำหนด และไม่จำเป็นต้องถอนเงินออมทั้งหมดออกจากบัญชี

เงินฝากธนาคารไทยมีหลักประกันอะไรบ้าง?

ประเทศไทยมีสถาบันคุ้มครองเงินฝาก (DPA) ทำหน้าที่คุ้มครองเงินฝากตามกฎหมาย โดยกำหนดวงเงินคุ้มครองสูงสุด 1 ล้านบาท ต่อผู้ฝากเงิน 1 ราย ต่อสถาบันการเงิน 1 แห่ง สำหรับเงินฝากที่เข้าเงื่อนไข

ตัวอย่างเช่น หากมีเงินฝากรวม 800,000 บาทในธนาคารเดียวกัน เงินจำนวนดังกล่าวอยู่ภายในวงเงินคุ้มครองตามกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม การคุ้มครองเงินฝากใช้กับกรณีสถาบันการเงินถูกเพิกถอนใบอนุญาต ไม่ใช่การรับประกันชดเชยเงินที่ถูกมิจฉาชีพหลอกโอนหรือขโมยออกจากบัญชี

หากแอปธนาคารล่ม หรือพบเงินหาย ต้องทำอย่างไร?

หากระบบธนาคารขัดข้อง ควรตรวจสอบประกาศจากธนาคารผ่านช่องทางทางการ และตรวจสอบประวัติธุรกรรมก่อนทำรายการซ้ำ เพื่อป้องกันการโอนเงินซ้ำโดยไม่ตั้งใจ

นอกจากนี้ ควรเตรียมช่องทางชำระเงินสำรอง เปิดแจ้งเตือนความเคลื่อนไหวของบัญชี และหลีกเลี่ยงการกดลิงก์จากข้อความที่อ้างว่าธนาคารถูกโจมตีหรือให้รีบย้ายเงินไปยังบัญชีปลอดภัย

หากพบว่ามีเงินถูกโอนออกโดยไม่ได้รับอนุญาต ต้องรีบติดต่อธนาคารทันที พร้อมแจ้งศูนย์ AOC สายด่วน 1441 เพื่อขอความช่วยเหลือและดำเนินการระงับความเสียหายตามขั้นตอน

ภัยไซเบอร์ธนาคาร ประชาชนควรกังวลแค่ไหน?

จากข้อมูลที่ ธปท. ยืนยันเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ระบบธนาคารไทยยังไม่พบผลกระทบจากเหตุการณ์ในต่างประเทศ ขณะที่หน่วยงานกำกับดูแลและธนาคารพาณิชย์ได้เพิ่มมาตรการป้องกันและเตรียมรับมืออย่างต่อเนื่อง

สำหรับประชาชน สิ่งที่ควรทำคือเตรียมเงินสดสำรองไว้ใช้จ่ายยามฉุกเฉิน มีช่องทางชำระเงินมากกว่าหนึ่งรูปแบบ และติดตามข้อมูลจากธนาคารโดยตรง

เพราะการเตรียมเงินสดไว้ใช้เมื่อระบบขัดข้องเป็นเรื่องของความพร้อมในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่สัญญาณว่าระบบธนาคารกำลังมีปัญหาหรือเงินฝากไม่ปลอดภัย