ไขความลับ "เห็ดขี้ควาย" กับการรักษา "โรคซึมเศร้าดื้อยา" จากสารเสพติด สู่งานวิจัยระดับโลก!

เฟซบุ๊ก แฟนเพจ "หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ" จิตแพทย์ รพ.สมิติเวช ศรีนครินทร์ ได้เผยแพร่บทความเกี่ยวกับ Magic Mushroom (เห็ดขี้ควาย / Psilocybin) ในมุมมองประสาทวิทยาและจิตเวชศาสตร์ โดยระบุว่า

Magic Mushroom (เห็ดขี้ควาย / Psilocybin) ในมุมมองประสาทวิทยาและจิตเวชศาสตร์

เห็ดขี้ควาย หรือ Magic Mushroom มีสารออกฤทธิ์สำคัญคือ สารไซโลไซบิน ซึ่งปัจจุบันในประเทศไทยยังจัดเป็นยาเสพติดให้โทษประเภทห้า ตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522  โดยมีโทษทั้งจำและปรับอย่างชัดเจนสำหรับผู้ผลิต จำหน่าย หรือเสพ

สารชนิดนี้ออกฤทธิ์โดยตรงต่อระบบประสาทผ่านการจับกับตัวรับเซโรโทนินในสมอง ส่งผลให้เกิดปฏิกิริยาต่อการรับรู้และจิตใจอย่างรุนแรง

ฤทธิ์ทางจิตประสาทและอาการเมื่อได้รับสาร

เมื่อได้รับสารไซโลไซบินเข้าสู่ร่างกาย จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางจิตประสาทหลายอย่าง:

• อาการหลอนประสาท: มีอาการประสาทสัมผัสหลอน ทั้งการยินเสียงหูแว่ว การเห็นภาพหลอน และความรู้สึกเหมือนมีสิ่งของหรือแมลงไต่ตามตัว

• การรับรู้เวลาและอารมณ์บิดเบือน: การรับรู้เรื่องเวลาเปลี่ยนแปลงไป อารมณ์ขยายใหญ่ขึ้นทั้งด้านบวกและด้านลบ รู้สึกเชื่อมโยงกับตัวเองและสิ่งรอบตัวมากขึ้น

• ภาวะสลายของอัตตา: เกิดการสูญเสียความรู้สึกถึงตัวตน การรับรู้ความเป็นจริงและความทรงจำเกี่ยวกับตนเองเลือนหายไปชั่วคราว

• ภาวะทริปแย่: หากเกิดอาการในฝั่งตรงข้าม อาจนำไปสู่ความวิตกกังวลอย่างรุนแรง อาการหวาดระแวง มึนงง และตื่นตระหนกอย่างมาก

 งานวิจัยทางการแพทย์กับการรักษาโรคซึมเศร้า

ในช่วงหลังเริ่มมีการศึกษาวิจัยทางการแพทย์เกี่ยวกับการนำสารไซโลไซบินมาใช้รักษาโรคจิตเวชที่รักษายาก เช่น โรคซึมเศร้าชนิดดื้อต่อการรักษา โรควิตกกังวล และโรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์สะเทือนใจ

• งานวิจัยแรกเริ่มในปี2016: จากวิทยาลัยอิมพีเรียลลอนดอน

ทดสอบในผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่ดื้อต่อการรักษาจำนวนสิบสองราย โดยให้สารไซโลไซบินขนาดสิบนม.และยี่สิบห้านม. ห่างกันหนึ่งสัปดาห์ พบว่าอาการซึมเศร้าลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทั้งในสัปดาห์แรกและหลังได้รับยาผ่านไปสามเดือน

• งานวิจัยเปรียบเทียบในปี2021: มีการเปรียบเทียบผลการรักษาระหว่างยารักษาโรคซึมเศร้ามาตรฐานอย่างเอสซิตาโลแพรม กับสารไซโลไซบิน พบว่าประสิทธิภาพในการลดอาการซึมเศร้าในกลุ่มทดลองไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ

 กลไกทางสมองที่อาจช่วยบรรเทาอาการซึมเศร้า

นักวิจัยพบกลไกสำคัญที่สารชนิดนี้อาจช่วยเรื่องโรคซึมเศร้าได้ 3 ประการ:

1. เพิ่มความยืดหยุ่นของสมอง: ช่วยเพิ่มความสามารถในการปรับตัวและสร้างการเชื่อมโยงใหม่ๆ ของเซลล์ประสาท

2. ลดการทำงานของโครงข่ายสมองยามพัก: ยับยั้งการทำงานของโครงข่ายประสาทที่มักทำงานสูงผิดปกติในคนเป็นโรคซึมเศร้า ซึ่งเป็นต้นเหตุของการคิดหมกมุ่น ย้ำคิดย้ำทำ และการโทษตัวเอง

3. ปลดล็อกความคิดติดลบ: การเกิดภาวะสลายของอัตตาชั่วคราว มีส่วนช่วยลดการยึดติดกับความคิดลบเดิมๆ และลดการตัดสินตัวเองลง

ข้อสรุปทางการแพทย์: แม้ผลการวิจัยในต่างประเทศจะดูมีแนวโน้มที่ดี แต่สารไซโลไซบินยังอยู่ในกระบวนการทดสอบทางคลินิกเพื่อติดตามผลข้างเคียงและความปลอดภัยระยะยาวอย่างเข้มงวด และในประเทศไทยยังถือเป็นสารเสพติดผิดกฎหมายที่ไม่สามารถนำมาใช้ทางการแพทย์ทั่วไปได้ในปัจจุบัน

ข้อมูลจาก เพจ "หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ" 

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid034cCX7wD4eJXNRWyNQaYonkAaZMG5m8yr2bm1UbXvho9Z3gc72kRKGa7NxPfsHixMl&id=61557447432049