เตือนข่าวปลอม “แม่นาคเป็นตำนานเขมร” ชี้บิดเบือนวัฒนธรรม

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ออกมาเตือนประชาชนให้ระมัดระวังการเผยแพร่ข้อมูลเท็จบนสื่อออนไลน์ หลังตรวจพบข่าวปลอมเกี่ยวกับตำนาน “แม่นาค” ถูกแชร์อย่างแพร่หลาย จนอาจสร้างความเข้าใจคลาดเคลื่อนด้านวัฒนธรรมและสังคม

นายเวทางค์ พ่วงทรัพย์ โฆษกกระทรวงดีอี ฝ่ายข้าราชการประจำ เปิดเผยผลการติดตามข้อมูลของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย (AFNC) เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2569 พบข้อความที่ต้องตรวจสอบกว่า 5,000 รายการจากทั้งหมด 164,517 ข้อความ โดยส่วนใหญ่มาจากระบบ Social Listening และมีประเด็นที่ต้องตรวจสอบรวม 37 เรื่อง ซึ่งได้รับการยืนยันแล้ว 12 เรื่อง

หนึ่งในข่าวที่ได้รับความสนใจสูงสุดและถูกจัดเป็น “ข่าวปลอม” คือข้อความที่อ้างว่า “แม่นาคเป็นตำนานพื้นบ้านของกัมพูชา มีชื่อเดิมว่า แม่นาคพระตะบอง” โดยกระทรวงดีอีได้ตรวจสอบร่วมกับกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม และแหล่งข้อมูลทางวิชาการ พบว่าไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์หรือคติชนวิทยาที่สนับสนุนข้อกล่าวอ้างดังกล่าว

ข้อมูลทางวิชาการระบุว่า ตำนาน “แม่นาคพระโขนง” เป็นคติชนพื้นบ้านของไทยที่มีความเชื่อมโยงกับพื้นที่พระโขนง กรุงเทพมหานคร และได้รับการบันทึก ถ่ายทอด และตีความผ่านวรรณกรรม ภาพยนตร์ และงานศึกษาด้านคติชนวิทยาไทยมาอย่างต่อเนื่อง ขณะที่เอกสารทางวัฒนธรรมของกัมพูชาและแหล่งข้อมูลสากลไม่ปรากฏการกล่าวถึงตำนานดังกล่าวในชื่อหรือบริบทตามที่มีการเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์

กระทรวงดีอีเตือนว่า การเผยแพร่ข้อมูลที่ขาดแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้ อาจก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในประเด็นทางวัฒนธรรมและส่งผลกระทบต่อสังคมในวงกว้าง พร้อมขอให้ประชาชนตรวจสอบข้อมูลก่อนเชื่อหรือแชร์ โดยเลือกติดตามข่าวสารจากหน่วยงานทางการและแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้เท่านั้น

ทั้งนี้ จาก 8 ข่าวที่ได้รับความสนใจสูงสุดในรอบการตรวจสอบล่าสุด พบว่าเป็นข่าวจริง 3 เรื่อง และข่าวปลอม 5 เรื่อง สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการเสริมสร้างทักษะรู้เท่าทันสื่อ เพื่อป้องกันการตกเป็นเหยื่อของข้อมูลบิดเบือนและภัยทางสังคมในยุคดิจิทัล

อันดับที่ 1 ข่าวปลอม เรื่อง แม่นาค คือตำนานพื้นบ้านของเขมร มีชื่อเดิมว่า แม่นาคพระตะบอง

อันดับที่ 2 ข่าวปลอม เรื่อง ก.ล.ต. เปิดเว็บไซต์ทางการใหม่

อันดับที่ 3 ข่าวจริง เรื่อง ทุนยากจนพิเศษ กสศ. รอบที่ 3 จะได้รับภายในวันที่ 18 ก.พ. - 9 มี.ค. 69

อันดับที่ 4 ข่าวปลอม เรื่อง กรมการขนส่งทางบก เปิดรับทำใบขับขี่ทุกชนิด ผ่านเพจ DLT กรมการขนส่งทางบก รับทำใบขับขี่ทุกชนิด

อันดับที่ 5 ข่าวจริง เรื่อง ครม. มีมติให้คาร์บอนเครดิต เป็นสินทรัพย์ที่ซื้อขายผ่านตลาดทุนไทยได้

อันดับที่ 6 ข่าวปลอม เรื่อง ผู้นำรัสเซียพร้อมหนุนไทย สร้างกำแพงตลอดแนวชายแดน เพื่อป้องกันผู้รุกราน

อันดับที่ 7 ข่าวจริง เรื่อง ลาว เสนอขึ้นทะเบียน “ลาบ” เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของโลกต่อยูเนสโก

อันดับที่ 8 ข่าวปลอม เรื่อง เลือกตั้ง 69 พบบัตรเขย่งกว่า 3 แสนใบ สูงสุดในประวัติศาสตร์