สรุปประเด็นรัฐยกเลิก 8 ระเบียบเก่า ลดความซ้ำซ้อน - เพิ่มความคล่องตัว

นางสาวรัชดา ธนาดิเรก โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยความคืบหน้าครั้งสำคัญในการปฏิรูปบริหารราชการแผ่นดิน โดยที่ประชุมมีมติเห็นชอบร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการ "ยกเลิกระเบียบที่ไม่เหมาะสมแก่กาลสมัย" รวม 8 ฉบับ เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลที่แถลงไว้เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2569 ที่เน้นการทบทวนกฎหมายลำดับรองที่สร้างขั้นตอนยุ่งยากและเป็นภาระงบประมาณ

เจาะลึก 8 ระเบียบที่ถูกโละ และเหตุผลการเปลี่ยนแปลง

1. ระเบียบว่าด้วยการเร่งรัดการปฏิบัติราชการ พ.ศ. 2521

• เนื้อหาเดิม: เคยใช้เพื่อตั้งคณะกรรมการ (ครป.) มาจี้การทำงานของส่วนราชการให้ไวขึ้น
• ทำไมถึงยกเลิก: กฎหมายนี้เก่าเกือบ 50 ปี ปัจจุบันเรามี พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 ที่เป็นมาตรฐานสากลในการกำหนดกรอบเวลาและการทำงานของเจ้าหน้าที่รัฐไว้ดีอยู่แล้ว จึงไม่มีความจำเป็นต้องใช้ระเบียบเดิมที่ล้าสมัย

2. ระเบียบว่าด้วยการอำนวยการจัดระบบศูนย์ราชการ พ.ศ. 2539

• เนื้อหาเดิม: ใช้ควบคุมการตั้งศูนย์ราชการทั่วประเทศ (ระดับชาติ/จังหวัด)
• ทำไมถึงยกเลิก: ภารกิจหลักในการวางรากฐานศูนย์ราชการถือว่า "สำเร็จตามเป้าหมาย" แล้ว รัฐบาลจึงส่งไม้ต่อให้ กระทรวงมหาดไทย ดูแลในพื้นที่โดยตรงผ่านประกาศกระทรวง เพื่อความคล่องตัวตามบริบทของแต่ละจังหวัดแทน

3. ระเบียบว่าด้วยการเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ พ.ศ. 2549

• เนื้อหาเดิม: มีคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ (กอช.) ดูแลเรื่องวัฒนธรรมและความภูมิใจในชาติ
• ทำไมถึงยกเลิก: พบว่าภารกิจไปทับซ้อนกับ กระทรวงวัฒนธรรม และ พ.ร.บ.วัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2553 ซึ่งมีอำนาจเต็มในการวางแผนแม่บทอยู่แล้ว เพื่อไม่ให้เกิดการทำงานซ้ำซ้อนจึงยุบคณะกรรมการชุดนี้ลง

4. ระเบียบว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน พ.ศ. 2553

• เนื้อหาเดิม: เน้นประสานงานให้ประชาชนเข้าทำประโยชน์ในที่ดินของรัฐในรูปแบบชุมชน
• ทำไมถึงยกเลิก: ปัจจุบันมีการจัดตั้ง คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ขึ้นมาเป็นหน่วยงานหลัก และมี พ.ร.บ.คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นกฎหมายระดับพระราชบัญญัติที่เข้มแข็งและชัดเจนกว่าในการกระจายถือครองที่ดิน

5. ระเบียบคณะกรรมการนโยบายทรัพย์สินทางปัญญาแห่งชาติ พ.ศ. 2555

• เนื้อหาเดิม: กำหนดยุทธศาสตร์ด้านลิขสิทธิ์และสิทธิบัตรในระดับนโยบาย
• ทำไมถึงยกเลิก: เพื่อให้การบริหารจัดการเป็นเอกภาพ โดยยกภารกิจให้ กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เป็นผู้ดูแลแบบเบ็ดเสร็จ (One Stop) ตามกฎหมายเฉพาะที่มีอยู่แล้ว 3 ฉบับ (ลิขสิทธิ์, สิทธิบัตร, เครื่องหมายการค้า)

6. ระเบียบการติดตามคนหายและการพิสูจน์ศพนิรนาม พ.ศ. 2564

• เนื้อหาเดิม: วางกลไกประสานงานระดับชาติเพื่อตามหาคนหายและระบุตัวตนศพนิรนาม
• ทำไมถึงยกเลิก: เนื่องจากบทบาทนี้เป็นภารกิจหลักของ สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม อยู่แล้วตามกฎกระทรวงปี 2561 การคงระเบียบนี้ไว้จึงเป็นเพียงการเพิ่มขั้นตอนธุรการโดยไม่จำเป็น

7. ระเบียบการบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษถนนราชดำเนิน พ.ศ. 2547

• เนื้อหาเดิม: จัดตั้งคณะกรรมการ (กบพร.) เพื่อพัฒนาปรับปรุงพื้นที่ประวัติศาสตร์รอบถนนราชดำเนิน
• ทำไมถึงยกเลิก: โครงการพัฒนาหลักๆ ได้ดำเนินการจน บรรลุผลสำเร็จ ตามแผนงานแล้ว อีกทั้งสภาพสังคมในพื้นที่ปัจจุบันเปลี่ยนไปมาก การใช้ระเบียบเดิมที่ร่างไว้เมื่อ 20 ปีก่อนจึงไม่ตอบโจทย์

8. ระเบียบการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ พ.ศ. 2545

• เนื้อหาเดิม: วางกรอบกลยุทธ์ให้ไทยสู้กับต่างชาติได้ในเวทีโลก
• ทำไมถึงยกเลิก: ยุคสมัยของอุตสาหกรรมเปลี่ยนไป ปัจจุบันเรามี BOI และ พ.ร.บ.การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันฯ พ.ศ. 2560 ที่มุ่งเน้นอุตสาหกรรมเป้าหมาย (New S-Curve) ซึ่งมีความเป็นสากลและทันสมัยกว่ามาก

สิ่งที่ประชาชนและข้าราชการจะได้ประโยชน์

การล้างกฎหมายเก่าในครั้งนี้ เป็นการปฏิบัติตาม มาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญ ที่กำหนดให้รัฐพึงยกเลิกกฎหมายที่หมดความจำเป็น โดยประโยชน์ที่จะได้รับคือ:

1. ลดความสับสน: ข้าราชการทำงานได้เร็วขึ้น เพราะไม่ต้องรอความเห็นจากคณะกรรมการที่ทำงานซ้ำซ้อนกัน
2. ประหยัดงบ: ลดเบี้ยประชุมและค่าบริหารจัดการสำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการต่างๆ ที่ถูกยุบ
3. ความชัดเจน: ประชาชนติดต่อราชการได้ง่ายขึ้น เพราะรู้ว่าหน่วยงานไหนเป็นผู้รับผิดชอบหลักตามกฎหมายปัจจุบัน

"เราเน้นคงไว้ซึ่งระบบคณะกรรมการเพียงเท่าที่จำเป็น เพื่อให้การบริหารภาครัฐกระชับและทันต่อโลก" — รัชดา ธนาดิเรก โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี