หัวหน้าฝ่ายฮาร์ดแวร์หุ่นยนต์บริษัท OpenAI ลาออก เซ่นดีลกลาโหมสหรัฐฯ ท่ามกลางดราม่า AI กับกองทัพ

วันที่ 8 มีนาคมที่ผ่านมา เกิดความเคลื่อนไหวครั้งสำคัญในอุตสาหกรรมปัญญาประดิษฐ์ AI เมื่อ เคตลิน คาลินอฟสกี (Caitlin Kalinowski) หัวหน้าฝ่ายฮาร์ดแวร์หุ่นยนต์ของบริษัท โอเพนเอไอ (OpenAI) ประกาศลาออกจากตำแหน่งอย่างกะทันหัน หลังบริษัทประกาศความร่วมมือกับกระทรวงกลาโหมสหรัฐอเมริกา หรือที่เรียกกันว่า เพนตากอน (Pentagon) เพื่อพัฒนาแนวทางการใช้เทคโนโลยี AI สำหรับความมั่นคงแห่งชาติ 

การลาออกครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความขัดแย้งภายในวงการเทคโนโลยีเกี่ยวกับบทบาทของ AI ในการทหาร ซึ่งเป็นประเด็นที่ถูกถกเถียงอย่างหนักทั่วโลก โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่บริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่เริ่มมีบทบาทสำคัญต่อยุทธศาสตร์ความมั่นคงของประเทศมหาอำนาจ

สำหรับเคตลิน คาลินอฟสกี (Caitlin Kalinowski) ชื่ออาจไม่คุ้นหูมากนัก แต่เคตลิน คาลินอฟสกีเป็นวิศวกรฮาร์ดแวร์ที่มีชื่อเสียงในวงการเทคโนโลยีของสหรัฐอเมริกา ก่อนเข้าร่วมงานกับบริษัท โอเพนเอไอ (OpenAI) ในช่วงปลายปี 2024 เคยทำงานกับบริษัท เมตา แพลตฟอร์มส์ (Meta Platforms) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาอุปกรณ์เทคโนโลยีสวมใส่และระบบความเป็นจริงเสริม หรือ XR (Mixed Reality)

โดยการทำงานในบริษัท โอเพนเอไอ (OpenAI) เคตลิน คาลินอฟสกี รับผิดชอบโครงการด้านหุ่นยนต์และฮาร์ดแวร์ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในทิศทางใหม่ของบริษัท เนื่องจากปัญญาประดิษฐ์ AI ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงซอฟต์แวร์อีกต่อไป แต่เริ่มเชื่อมโยงกับหุ่นยนต์ ระบบอัตโนมัติ และอุปกรณ์อัจฉริยะ อย่างไรก็ตาม หลังจากเข้าร่วมงานได้ไม่ถึงหนึ่งปี เคตลิน คาลินอฟสกี กลับตัดสินใจลาออกเนื่องจากความไม่เห็นด้วยกับทิศทางของบริษัท

ความกังวลเรื่องการใช้ AI ในการทหาร

เคตลิน คาลินอฟสกี ได้โพสต์ข้อความผ่านแพลตฟอร์ม X โดยวิจารณ์ว่าการประกาศความร่วมมือกับกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ เกิดขึ้นอย่างเร่งรีบเกินไป และไม่มีการกำหนดขอบเขตการใช้งานอย่างชัดเจน โดยประเด็นสำคัญที่เธอกังวล ได้แก่ การสอดส่องพลเมืองสหรัฐโดยไม่มีคำสั่งศาล, การใช้อาวุธอัตโนมัติที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของมนุษย์ และการขาดระบบกำกับดูแลหรือธรรมาภิบาลด้าน AI

ปัจจุบันหลายองค์กรระหว่างประเทศ เช่น สหประชาชาติ และสหภาพยุโรป กำลังผลักดันแนวคิด Human-in-the-loop หรือ การกำหนดให้มนุษย์ต้องมีอำนาจตัดสินใจขั้นสุดท้ายในการใช้ระบบอาวุธปัญญาประดิษฐ์ AI

บริษัท OpenAI ชี้แจงขอบเขตความร่วมมือกับเพนตากอน

หลังเกิดกระแสวิจารณ์ บริษัท โอเพนเอไอ (OpenAI) ได้ออกมายืนยันการลาออกของคาลินอฟสกี และระบุว่าบริษัทไม่มีแผนแต่งตั้งผู้บริหารคนใหม่มาแทนในตำแหน่งนี้ โดยบริษัทชี้แจงว่า ข้อตกลงกับเพนตากอนมีเป้าหมายเพื่อสร้างแนวทางการใช้ AI เพื่อความมั่นคงแห่งชาติอย่างรับผิดชอบ และมีการกำหนดข้อจำกัดชัดเจน เช่น ห้ามใช้ AI สำหรับการสอดแนมพลเมืองภายในประเทศ หรือห้ามพัฒนาอาวุธอัตโนมัติที่ไม่มีมนุษย์ควบคุม

ทางด้านแซม อัลต์แมน (Sam Altman) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของบริษัท โอเพนเอไอ (OpenAI) ระบุว่า บริษัทพร้อมแก้ไขข้อตกลงเพิ่มเติมเพื่อรับประกันว่าจะไม่มีการใช้ AI เพื่อสอดส่องประชาชนชาวอเมริกัน

ความขัดแย้งเรื่อง AI กับกองทัพไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะใน OpenAI เท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการแข่งขันระหว่างบริษัท AI รายใหญ่ของสหรัฐ ก่อนหน้านี้บริษัท แอนโธรปิก (Anthropic) ซึ่งเป็นผู้พัฒนาโมเดล AI ชื่อ Claude เคยประกาศปฏิเสธความร่วมมือกับกองทัพสหรัฐในบางโครงการ เนื่องจากบริษัทไม่ต้องการยกเลิกข้อจำกัดด้านจริยธรรมเกี่ยวกับการใช้ AI ในการสอดแนมมวลชนหรืออาวุธอัตโนมัติ

โดยนำไปสู่การตัดสินใจของโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ประกาศยกเลิกสัญญาของรัฐบาลบางโครงการที่เกี่ยวข้องกับ Anthropic พร้อมทั้งประกาศขึ้นบัญชีจำกัดการเข้าถึงโครงการด้านความมั่นคงของรัฐ โดยให้เหตุผลว่าบริษัทดังกล่าวไม่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ แต่หลังการตัดสินใจดังกล่าว OpenAI ได้เข้ามาเป็นพันธมิตรหลักในโครงการด้าน AI กับภาครัฐแทนในหลายโครงการ

อุตสาหกรรม AI กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยบริษัทวิจัยตลาดหลายแห่งคาดการณ์ว่า มูลค่าตลาด AI ทั่วโลกอาจสูงถึงกว่า 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 36 ล้านล้านบาท ภายในปี 2030 ในปัจจุบันการแข่งขันหลักอยู่ระหว่างบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ เช่น โอเพนเอไอ (OpenAI), แอนโธรปิก (Anthropic), กูเกิล ดีปมายด์ (Google DeepMind), ไมโครซอฟท์ (Microsoft), และเมตา แพลตฟอร์มส์ (Meta Platforms)

ในขณะที่รัฐบาลต้องการใช้ AI เพื่อเพิ่มศักยภาพด้านความมั่นคง นักพัฒนาเทคโนโลยีจำนวนหนึ่งกลับกังวลว่าการเปิดประตูให้ AI เข้าไปมีบทบาทในระบบอาวุธหรือการสอดแนม อาจนำไปสู่ความเสี่ยงด้านสิทธิมนุษยชนและความปลอดภัยของโลกในระยะยาว ประเด็นนี้จึงกลายเป็นคำถามสำคัญของศตวรรษที่ 21 ว่า เทคโนโลยีที่ทรงพลังอย่าง AI ควรถูกใช้เพื่อปกป้องมนุษยชาติ หรืออาจกลายเป็นเครื่องมือใหม่ของการแข่งขันด้านอาวุธในระดับโลก