“ข้างที่ต้องเลือก ?​” สหรัฐฯ กดดันพันธมิตร เลือกข้างศึก AI กับจีน

การแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ระหว่างสหรัฐฯ และจีนกำลังเดินทางไปไกลเรื่องกว่าเรื่องเทคโนโลยี เพราะล่าสุด สหรัฐฯ เตรียมส่งจดหมายถึงชาติพันธมิตร 35 ประเทศที่ร่วมลงนาม AI Opportunity Statement เพื่อเตือนว่า หากต้องการอยู่ในกลุ่มความร่วมมือด้าน AI ที่นำโดยสหรัฐฯ ก็อาจต้องเลือกว่าจะร่วมมือกับฝ่ายไหน 

หลังคาซัคสถาน กลายเป็นประเทศแรกที่เข้าร่วมทั้งโครงการของสหรัฐฯ และกรอบความร่วมมือด้าน AI ที่จีนเป็นผู้นำ จนสร้างความกังวลให้สหรัฐฯ และทำให้รัฐบาลทรัมป์เริ่มส่งสัญญาณชัดเจนว่า การอยู่ทั้งสองฝั่งอาจไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป

สหรัฐฯ เตือนพันธมิตร เลือกอยู่ 2 ฝั่งอาจไม่ใช่ทางเลือก

ร่างจดหมายดังกล่าวจัดทำโดยกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ โดยมีเนื้อหาเตือน 35 ประเทศว่า การเป็นส่วนหนึ่งของความร่วมมือด้าน AI ที่นำโดยสหรัฐฯ ไม่สามารถดำเนินควบคู่ไปกับการเข้าร่วมโครงการอื่นที่มีเป้าหมายซ้ำซ้อนและขัดแย้งกับแนวทางของสหรัฐฯ

การกดดันให้ประเทศต่าง ๆ เลือกข้าง มีเป้าหมายสำคัญคือ จำกัดทรัพยากรที่จีนสามารถเข้าถึงได้ ในการแข่งขันเพื่อพัฒนา AI ที่มีความก้าวหน้าที่สุด ซึ่งอาจนำไปใช้สร้างความได้เปรียบทั้งทางเศรษฐกิจและการทหาร

ขณะที่ฝั่งจีนก็เดินหน้าสร้างเครือข่ายของตัวเอง โดยเมื่อเดือนกรกฎาคม ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง เปิดตัวองค์กรคู่แข่งอย่าง World Artificial Intelligence Cooperation Organization พร้อมผลักดันเทคโนโลยี AI แบบ Open-weight ของจีน เพื่อท้าทายอิทธิพลของสหรัฐฯ ในอุตสาหกรรมที่กำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว

AI Opportunity Statement คืออะไร ? 

AI Opportunity Statement หรือ แถลงการณ์ว่าด้วยโอกาสด้าน AI เป็นกรอบความร่วมมือที่สหรัฐฯ ใช้รวบรวมประเทศต่าง ๆ ที่ต้องการร่วมมือกับสหรัฐฯ ในการพัฒนาเทคโนโลยี AI โดยมี 35 ประเทศร่วมลงนาม ซึ่งรวมถึงไทย 

เป้าหมายคือการสร้างวิสัยทัศน์ร่วมกันด้าน AI และแนวทางการกำกับดูแล โดยให้ความสำคัญกับ การสร้างขีดความสามารถด้าน AI การรักษาความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน และการส่งเสริมการลงทุนจากภาคเอกชน มากกว่าการเร่งออกกฎระเบียบที่เข้มงวดในระยะแรก 

การลงนามเกิดขึ้นในช่วงการประชุมสุดยอดของโครงการ Pax Silica ซึ่งเป็นอีกหนึ่งกรอบความร่วมมือที่สหรัฐฯ ผลักดัน เพื่อสร้างความมั่นคงให้กับห่วงโซ่อุปทานที่เกี่ยวข้องกับ AI เซมิคอนดักเตอร์ และแร่สำคัญ

จุดยืนไทยตอนนี้เป็นอย่างไร ?

แม้ไทยจะอยู่ในกลุ่ม 35 ประเทศที่ร่วมลงนาม AI Opportunity Statement กับสหรัฐฯ แต่ท่าทีของรัฐบาลไทยในเวลานี้ชัดเจนว่า ไม่ต้องการเลือกข้าง 

ไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ระบุว่า ไทยจะวางตัวเป็นกลางทั้งในมิติเทคโนโลยีและภูมิรัฐศาสตร์ และจะไม่เลือกข้างระหว่างสหรัฐฯ กับจีนในการแข่งขันด้าน AI พร้อมเปิดรับเทคโนโลยีจากทุกประเทศ เพื่อให้คนไทยสามารถเข้าถึงนวัตกรรมได้มากที่สุด

ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มองว่า แม้การแข่งขันด้าน AI ระหว่างสหรัฐฯ กับจีนจะเพิ่มแรงกดดันให้ประเทศต่าง ๆ ต้องเลือกข้าง แต่ไทยจำเป็นต้องรักษาความเป็นกลาง และให้ความสำคัญกับการสร้างความเข้มแข็งจากภายในประเทศ

เพราะหัวใจสำคัญไม่ใช่การเลือกว่าจะอยู่กับมหาอำนาจฝ่ายไหน แต่คือการเร่งพัฒนา เทคโนโลยีและกำลังคนของไทย โดยไทยได้เดินหน้าสร้างความร่วมมือกับประเทศต่าง ๆ ทั้งฝรั่งเศส ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีและพัฒนาบุคลากร ลดการพึ่งพาและลดแรงกดดันจากมหาอำนาจ

ขณะที่ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ยืนยันว่า แม้จะมีการแข่งขันด้าน AI ระหว่างสหรัฐฯ และจีน และมีความพยายามชักชวนให้ไทยเลือกข้าง แต่ประเด็นดังกล่าว จะไม่ส่งผลกระทบต่อการเจรจาทางการค้าหรือเรื่องอัตราภาษีระหว่างไทยกับสหรัฐฯ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: 

https://www.reuters.com/world/china/us-tell-partners-they-must-pick-sides-ai-race-with-china-2026-08-14/