จีนคุมเข้มละครแนวตั้ง เนื้อหาอันตราย บ่อนทำลายสังคม

รัฐบาลจีนเอาจริงมากขึ้นกับการปราบปรามเนื้อหาคอนเทนต์ที่เผยแพร่ออนไลน์ ที่ถูกมองว่าเป็นเนื้อหาที่เป็นภัยต่อสังคม ไม่ว่าจะเป็นการเผยแพร่ข่าวปลอม การหลอกลงทุน รวมไปถึงสื่อบันเทิงที่มีเนื้อหาไม่สอดคล้องกับจริยธรรมที่ดีของสังคม และสื่อบันเทิงที่กำลังอยู่ภายใต้การสอดส่องของรัฐบาลจีนอย่างเข้มงวดในตอนนี้ คือ “ละครแนวตั้ง” 

ละครแนวตั้ง หรือที่คนไทยอาจจะเรียกว่า ละครคุณธรรม หรือละครมือถือ เพราะนำเสนอในฟอร์แมทคลิปวิดีโอแนวตั้ง แทนฟอร์แมทแนวนอนที่ใช้ในละครทีวี หรือจอภาพยนตร์ เพื่อให้สะดวกต่อการรับชมบนสมาร์ตโฟน เนื้อเรื่องมีความยาวประมาณ 1 ชั่วโมง แต่แบ่งออกเป็นคลิปสั้นความยาว 3-4 นาที หลาย ๆ คลิป เพื่อให้สะดวกต่อการรับชมในช่วงเวลาพักทำงาน โดยในแต่ละตอนจะต้องทิ้งท้ายให้คนดูอยากกดเข้ามาดูตอนต่อไป ดังนั้นในแต่ละตอนจะต้องมีความตื่นเต้น เนื้อรื่องต้องมีการเคลื่อนไหวตลอดเวลาแทบจะทุก ๆ วินาที และผูกเรื่องให้คนดูต้องติดตามตอนต่อไปว่าจะเกิดอะไรขึ้น 

เนื้อหาส่วนใหญ่ เป็นเรื่องราวที่เรียบง่าย ใคร ๆ ก็ดูได้สนุก แบบไม่ต้องคิดอะไรมาก ส่วนใหญ่เป็นเรื่องราวความรัก หรือความหึงหวง รวมทั้ง มีตัวละครที่แบ่งออกเป็นฝ่ายดี ฝ่ายเลวชัดเจน เพื่อให้คนดูเข้าใจง่าย ทำให้ละครแนวตั้งกลายเป็นสื่อบันเทิงรูปแบบใหม่ที่กำลังได้รับความนิยมทั่วโลก 

จีนเป็นประเทศที่มีอุตสาหกรรมการผลิตละครแนวตั้งขนาดใหญ่ ข้อมูลเมื่อปี 2024 อุตสาหกรรมละครแนวตั้งของจีนสร้างรายได้รวม 7,000 ล้านดอลลาร์ หรือกว่า 231,000 ล้านบาท และเมื่อปี 2025 ที่ผ่านมา ก็มีรายได้แซงหน้าอุตสาหกรรมภาพยนตร์ของจีน กวาดรายได้รวม 9,400 ล้านดอลลาร์ หรือกว่า 310,000 ล้านบาท ซึ่งคาดว่าในปี 2030 อุตสาหกรรมละครแนวตั้งของจีนจะมีรายได้รวม 16,200 ล้านดอลลาร์ หรือราว 530,000 ล้านบาท โดย 56% ของรายได้ มาจากค่าโฆษณา

ความนิยมของละครแนวตั้งในประเทศจีน ทำให้การแข่งขันสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว ผู้ผลิตต้องแข่งขันกันเพื่อแย่งยอดวิวจากผู้ชม ดังนั้น เนื้อเรื่องจากเดิมที่เป็นสูตรสำเร็จ ถูกใจคนดู ไม่ต้องคิดอะไรมาก จึงมีแนวโน้มเปลี่ยนไปในทิศทางที่สุดโต่งมากขึ้น แม้เนื้อเรื่องจะเป็นสูตรสำเร็จเหมือนเดิม แต่นักแสดงต้องแสดงให้เยอะมากขึ้น เนื้อเรื่องเพ้อฝันมากขึ้น อิจฉากันมากขึ้น ด่าทอกันมากขึ้น ใช้ความรุนแรงมากขึ้น ฉากเลิฟซีนต้องยั่วยวนมากขึ้น ถึงขนาดที่บางเรื่อง เข้าข่ายเป็นซอฟต์พอร์น ที่แทบจะไม่ได้ต่างจากหนังผู้ใหญ่เลย

ปัญหานี้ จึงทำให้ทางการจีนเริ่มเข้ามาควบคุมเนื้อหาในละครแนวตั้งอย่างจริงจัง โดยเฉพาะเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับค่านิยมเชิดชูความร่ำรวย ความรุนแรง เนื้อหายั่วยุ และเนื้อหาเพ้อฝัน เช่น พล็อตเรื่องประธานบริษัทสุดหล่อที่มาตกหลุมรักพนักงานสาวที่ต่ำต้อย ที่เนื้อเรื่องลักษณะนี้ กำลังสร้างความเชื่อและค่านิยมผิด ๆ ในสังคม

สำนักงานกิจการโทรทัศน์และวิทยุของจีนระบุว่า เนื้อหาประเภทนี้เป็นภัยต่อสังคม เพราะสร้างค่านิยมผิด ๆ ทำให้ผู้คนยึดติดกับความร่ำรวย และบิดเบือนความเป็นจริงของชีวิตรักและการแต่งงาน ดังนั้นทางการจึงต้องเข้ามาควบคุมให้อุตสาหกรรมละครแนวตั้งของจีนเป็นไปในทิศทางที่ถูกต้องและยั่งยืน โดยได้มีการมอบหมายให้ เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเข้มงวดในการตรวจสอบบริษัทผลิตละครสั้นในพื้นที่ของตัวเอง และให้รายงานต่อส่วนกลางทันที หากพบว่ามีบริษัทไหนไม่ปฏิบัติตามนโยบายที่ภาครัฐได้วางเอาไว้

ด้านผู้ให้บริการแพลตฟอร์มวิดีโอในจีนอย่าง Douyin และ WeChat ต่างขานรับนโยบายรัฐ ด้วยการลบคลิปวิดีโอละครแนวตั้งที่มีเนื้อหาสุ่มเสี่ยง ซึ่งรัฐบาลจีนมีเป้าหมายปกป้องค่านิยมในสังคมไม่ให้เสื่อมถอยไปตามกระแส โดยเฉพาะเรื่องการอวดความร่ำรวย การใช้ชีวิตโดยไม่มีวินัย และขาดความอดทน เพื่อให้สังคมจีนมีความเจริญก้าวหน้าทั้งในแง่เศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน