น้ำดื่มใกล้ตัว ปลอดภัยจริงหรือ? คู่มือเลือกซื้อง่าย ๆ ที่หลายคนมองข้าม

เลือกซื้อน้ำดื่มอย่างไรให้ปลอดภัย เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม

ในยุคที่น้ำดื่มบรรจุขวดมีให้เลือกหลากหลายแบรนด์ หลายราคา และหลายประเภท การ “หยิบน้ำสักขวด” อาจดูเป็นเรื่องง่าย แต่แท้จริงแล้วมีรายละเอียดสำคัญที่ผู้บริโภคควรใส่ใจ เพราะน้ำคือสิ่งที่เรานำเข้าสู่ร่างกายทุกวัน ความปลอดภัยจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก

น้ำดื่มมีสารปนเปื้อน

4 พฤษภาคม 2569 นางสาวศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า จากกรณีที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมาแจ้งเตือนประชาชน หลังสุ่มตรวจพบการปนเปื้อนเชื้อ Salmonella spp. ในน้ำดื่มที่วางจำหน่ายในพื้นที่ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้บริโภค ตนจึงได้สั่งการให้ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงโดยด่วน  พร้อมเร่งประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนเพิ่มความระมัดระวังในการเลือกซื้อน้ำดื่ม โดยควรตรวจสอบฉลากสินค้า แหล่งที่มา และมาตรฐานการผลิตอย่างรอบคอบ

โดยได้สั่งการให้นายรณรงค์ พูลพิพัฒน์ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค มอบหมายเจ้าหน้าที่ สคบ. เขต 9 จังหวัดนครราชสีมา ลงพื้นที่ตรวจสอบสถานที่ผลิตน้ำดื่มดังกล่าวพบว่าเป็นโรงงานแปรรูปยางรถยนต์ ซึ่งผู้ประกอบการได้นำมาจดทะเบียนเป็นสถานที่ผลิตน้ำดื่ม ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อมาตรฐานของน้ำดื่มที่อาจเกิดสารปนเปื้อนได้ 

ทั้งนี้ สคบ. จะประสานกรมพัฒนาธุรกิจการค้า สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อตรวจสอบการดำเนินกิจการตามวัตถุประสงค์ที่จดทะเบียน และความถูกต้องตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง หากพบการกระทำฝ่าฝืนกฎหมายจะดำเนินการอย่างเคร่งครัด

นายรณรงค์ เลขา สคบ. ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า กรณีน้ำดื่มปนเปื้อนเข้าข่ายเป็น “อาหารผิดมาตรฐาน” ตามพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 ตามมาตรา 25 (3)  มีโทษตามมาตรา 60 ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 50,000 บาท ในส่วนของ สคบ. มีอำนาจดำเนินคดีแทนผู้บริโภคที่ได้รับความเดือดร้อนเสียหาย ตามมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ.2522 ดังนั้น หากผู้บริโภครายใดที่ได้รับความเสียหายหรือได้รับอันตรายต่อสุขภาพจากการดื่มน้ำที่มีการปนเปื้อนดังกล่าวสามารถร้องทุกข์มายัง สคบ.  เพื่อเจรจาไกล่เกลี่ยหรือดำเนินการทางกฎหมายแทนผู้บริโภค

วิธีเลือกซื้อนํ้าดื่มบรรจุขวด

สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย ระบุ น้ำดื่มบรรจุขวดปดสนิท หมายถึงน้ำดื่มบรรจุภาชนะ ขวดแกว ขวดพลาสติก ถังแกลลอนทุกปริมาณที่ไดรับอนุญาตตามประกาศของกระทรวงสาธารณสุข กําหนดให้เป็นอาหารควบคุมเฉพาะที่จะตองมีการ ควบคุมคุณภาพและมาตรฐาน และตองขออนุญาตการผลิตจากสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือสํานักงานสาธารณสุขจังหวัด การเลือกซื้อนํ้าดื่มบรรจุขวดควรพิจารณา ดังนี้

1. ลักษณะของน้ำดื่มต้องใส สะอาด ไม่มีตะกอน ไม่มีสิ่งเจือปน ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่มีรสที่ผิดปกติ

2. ลักษณะภาชนะบรรจุน้ำดื่มต้องใส สะอาด ไม่รั่วซึม ไม่มีคราบสกปรก และฝาปิดต้องปิดผนึกเรียบร้อย ไม่มีร่องรอยการฉีกขาด

3. ต้องมีเครื่องหมายรับรองจาก อย. และมีเลขสารบบในกรอบเครื่องหมายนั้นกำกับไว้อย่างชัดเจน

4 ฉลากต้องมีภาษาไทย ระบุชื่อน้ำดื่มหรือน้ำบริโภค รวมถึงชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิตอย่างชัดเจน

5. ไม่ควรซื้อน้ำที่วางไว้ใกล้สารเคมี วัตถุอันตราย หรือผงซักฟอก เนื่องจากขวดพลาสติกสามารถดูดซึมกลิ่นสารเคมีได้ ทำให้มีกลิ่นไม่น่าดื่ม และอาจมีสารปนเปื้อนลงสู่น้ำบริโภค นอกจากนี้ ไม่ควรซื้อน้ำที่ถูกแสงแดดหรือความร้อนเป็นเวลานาน เพราะอาจทำให้สารเคมีจากขวดพลาสติกสลายตัวและละลายปนในน้ำดื่ม

6. น้ำบรรจุถังขนาด 20 ลิตร ควรตรวจสอบฉลากที่ถังและพลาสติกที่รัดปากถัง ต้องเป็นชื่อผู้ผลิตรายเดียวกัน เนื่องจากบางกรณีพบว่ามีการนำถังของผู้ผลิตรายอื่นมาบรรจุน้ำของตนจำหน่าย ซึ่งอาจขาดความระมัดระวังในการผลิตและส่งผลต่อคุณภาพน้ำได้

ภาพจาก AFP

ระวังการเก็บรักษา

แม้น้ำจะผลิตได้มาตรฐาน แต่หากเก็บในที่ร้อนจัดหรือโดนแสงแดดเป็นเวลานาน อาจทำให้คุณภาพเปลี่ยนแปลงได้ ควรเลือกซื้อจากร้านค้าที่เก็บสินค้าอย่างเหมาะสม และหลีกเลี่ยงขวดที่ถูกวางตากแดด

ใช้ประสาทสัมผัสช่วยตัดสินใจ

ก่อนดื่ม ควรสังเกตสี กลิ่น และรสชาติ หากมีสิ่งผิดปกติ เช่น กลิ่นพลาสติกแรง หรือรสชาติแปลกไป ควรหยุดดื่มทันที

น้ำแข็งก็ไม่ควรมองข้าม

น้ำแข็งบริโภค ควรเลือกน้ำแข็งที่มีลักษณะใส สะอาด ไม่มีสีหรือกลิ่นผิดปกติ และบรรจุอยู่ในบรรจุภัณฑ์ที่สะอาด ไม่ฉีกขาด ฉลากแสดงชื่อผลิตภัณฑ์ เลข อย. ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า วันเดือนและปี หรือ เดือนและปี ควรบริโภคก่อนหรือหมดอายุ น้ำหนักสุทธิ และข้อความ “น้ำแข็งใช้รับประทาน”แสดงไว้ที่ฉลาก  ทั้งนี้ผู้สัมผัสน้ำแข็งควรใช้อุปกรณ์ที่สะอาด เช่น ที่คีบหรือภาชนะสำหรับตัก หลีกเลี่ยงการใช้มือหยิบโดยตรง หมั่นล้างทำความสะอาดภาชนะบรรจุและอุปกรณ์ที่สัมผัสน้ำแข็งอย่างสม่ำเสมอ และ ไม่ควรแช่น้ำแข็งสำหรับรับประทานร่วมกับสิ่งอื่น เพื่อลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนเชื้อโรค

นอกจากนี้ ผู้ประกอบการควรควบคุมกระบวนการผลิตให้เป็นไปตามหลักสุขลักษณะที่ดี (GMP)  ใช้น้ำสะอาดในการผลิต มีการล้างทำความสะอาดอุปกรณ์และภาชนะอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการขนส่งและจัดเก็บต้องป้องกันการปนเปื้อนตลอดห่วงโซ่ เพื่อสร้างความมั่นใจให้แก่ผู้บริโภค 

ที่มา : สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย / อย. / รัฐบาลไทย