“สมุนไพรไทย” ผงาดในตลาดแพทย์แผนจีนโต ครองอันดับ 1

ข้อมูลจากสถิติศุลกากรจีนระบุว่า ปี 2568 จีนมีปริมาณการค้าวัตถุดิบสมุนไพรแพทย์แผนจีน รวม 726,200 ตัน ลดลงเล็กน้อยที่ร้อยละ 0.14 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ขณะที่มูลค่าการค้ารวม อยู่ที่ 15,812 ล้านหยวน ลดลงร้อยละ 4.65 การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสะท้อนแนวโน้มราคาสินค้าสมุนไพรที่ปรับตัวลดลง ควบคู่กับการปรับพฤติกรรมของตลาดไปสู่การคัดเลือกวัตถุดิบที่มีคุณภาพและตอบโจทย์การใช้งานเฉพาะด้านมากขึ้น

ในด้านการส่งออก จีนมีปริมาณการส่งออกวัตถุดิบสมุนไพรแพทย์แผนจีน อยู่ที่ 250,500 ตัน เพิ่มขึ้นเล็กน้อยที่ร้อยละ 0.36 แต่มีมูลค่าการส่งออกลดลงร้อยละ 8.58 เหลือ 8,530 ล้านหยวน แสดงให้เห็นว่า ความต้องการในตลาดปลายทางมีการเลือกซื้ออย่างระมัดระวังมากขึ้น และให้ความสำคัญกับราคาต่อหน่วยและการใช้งานเฉพาะทาง

ขณะที่การนำเข้าวัตถุดิบสมุนไพรแพทย์แผนจีนของจีน มีปริมาณ 455,700 ตัน ลดลงเล็กน้อยที่ร้อยละ 0.40 แต่มีมูลค่านำเข้าเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.42 อยู่ที่ 7,283 ล้านหยวน สะท้อนว่าจีนยังคงมีความต้องการนำเข้าสมุนไพรบางประเภทอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะวัตถุดิบที่ใช้ในอุตสาหกรรมยาแผนจีน อาหาร และผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ ซึ่งสอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคจีนที่ให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวัน การป้องกันโรค และการบริโภคสินค้าที่มีคุณสมบัติเป็นทั้ง อาหารและยา

ภาพรวมการนำเข้าวัตถุดิบสมุนไพรที่ใช้ในแพทย์แผนจีนในปี 2568 ที่ผ่านมา สะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของพฤติกรรมผู้บริโภคจีนอย่างเด่นชัด 

จีนต้องการวัตถุดิบสมุนไพรจากต่างประเทศเพิ่มขึ้น ผู้บริโภคจีนหันมาให้ความสำคัญกับสมุนไพรและวัตถุดิบที่สามารถใช้ดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวัน ป้องกันโรค และตอบโจทย์การใช้งานในอุตสาหกรรมยาและอาหารสุขภาพมากขึ้น 

กลุ่มผู้บริโภคสำคัญที่ขับเคลื่อนอุปสงค์ วัตถุดิบสมุนไพรแพทย์แผนจีนนำเข้า ได้แก่ กลุ่มผู้สูงอายุที่ให้ความสำคัญกับสมุนไพรบำรุงร่างกายและป้องกันโรคเรื้อรัง กลุ่มคนทำงานในเมืองที่นิยมผลิตภัณฑ์สมุนไพรในรูปแบบกึ่งสำเร็จรูป และพร้อมใช้งาน เพื่อเสริมสุขภาพในชีวิตประจำวัน และกลุ่มผู้บริโภคสายสุขภาพที่มองหาวัตถุดิบจากธรรมชาติ มีแหล่งที่มาชัดเจน และสามารถตรวจสอบคุณภาพได้ แนวโน้มดังกล่าว ทำให้สมุนไพรแพทย์แผนจีนนำเข้าที่มีมาตรฐาน และความน่าเชื่อถือได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

เมื่อพิจารณาเชิงลึกเกี่ยวกับประเทศคู่ค้าสมุนไพรจีน พบว่าในปี 2568  จีนมีประเทศคู่ค้านำเข้าวัตถุดิบสมุนไพรแพทย์แผนจีนที่มีมูลค่าการค้าเกิน 100 ล้านหยวน จำนวน 13 ประเทศ “ไทยครองอันดับ 1 ด้วยมูลค่านำเข้าสูงถึง 1,955 ล้านหยวน และมีอัตราการเติบโตสูงถึงร้อยละ 53 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า สะท้อนความเชื่อมั่นของตลาดจีนต่อคุณภาพ และความสม่ำเสมอของวัตถุดิบจากไทย” 

สำหรับคู่แข่งที่น่ากลัว คือ  ชาติในอาเซียนและอินเดีย   โดยจีนจาก2 ตลาดถึงร้อยละ 70 ของมูลค่านำเข้าทั้งหมด ถ้าดูเฉพาะอาเซียนมีอัตราการเติบโตของมูลค่าการนำเข้าเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 23 สะท้อนบทบาทของภูมิภาคนี้ในฐานะแหล่งวัตถุดิบสมุนไพร และสินค้าเกษตร ที่ตอบโจทย์โครงสร้างการบริโภคของจีนในระยะยาว

ถ้าไปดูสินค้าที่จีนนำเข้าจากไทย ในห่วงโซ่อุปทานวัตถุดิบสมุนไพรแพทย์แผนจีนของจีน พบว่า มีสินค้าในกลุ่มที่สามารถใช้ประโยชน์ได้ทั้งในภาคอาหารและยา

1.ลำไยแห้ง ประเทศไทยเป็นแหล่งนำเข้าลำไยแห้งรายใหญ่ที่สุดของจีน คิดเป็นสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 98.53 ของการปริมาณนำเข้าลำไยแห้งทั้งหมด ลำไยแห้งถูกนำไปใช้ทั้งในรูปแบบอาหาร ยาจีน เครื่องดื่มสมุนไพร และผลิตภัณฑ์บำรุงสุขภาพ สะท้อนแนวโน้มการบริโภคของผู้บริโภคจีนที่ให้ความสำคัญกับวัตถุดิบจากธรรมชาติที่มีคุณสมบัติบำรุงร่างกาย

2.สมุนไพรและเครื่องเทศจากเขตร้อน สินค้าในกลุ่มพริกไทย ขิง ขมิ้น และสมุนไพรอบแห้งบางชนิด เป็นวัตถุดิบที่จีนมีความต้องการอย่างต่อเนื่อง เพื่อนำไปใช้ในอุตสาหกรรมยาแผนจีน อาหาร และผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยไทยมีความได้เปรียบด้านภูมิอากาศ ความหลากหลายของพืชสมุนไพร และศักยภาพในการผลิตเชิงพาณิชย์

3.วัตถุดิบเกษตรกลุ่มอาหารเป็นยา แนวโน้มของตลาดจีนให้ความสำคัญกับสินค้าที่มีคุณสมบัติอาหารและยาในคราวเดียว ซึ่งสอดคล้องกับจุดแข็งของไทยในด้านพืชสมุนไพร ผลไม้ และพืชเศรษฐกิจเขตร้อนที่สามารถพัฒนาเป็นวัตถุดิบสำหรับหลายอุตสาหกรรม

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองกวางโจว ของไทย ให้มุมมองว่า การที่ประเทศไทยก้าวขึ้นเป็นแหล่งนำเข้าวัตถุดิบสมุนไพรแพทย์แผนจีนอันดับหนึ่งของจีน สะท้อนศักยภาพเชิงโครงสร้างของสินค้าเกษตรและสมุนไพรไทยในการตอบสนองตลาดจีนที่เน้นคุณภาพ ความปลอดภัย และการใช้งานในชีวิตประจำวัน หากไทยสามารถต่อยอดจากการส่งออกวัตถุดิบไปสู่การแปรรูป และพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรและอาหารสุขภาพ จะช่วยยกระดับบทบาทของไทยในห่วงโซ่อุตสาหกรรมสุขภาพของจีน และสร้างความสามารถในการแข่งขันในตลาดจีนได้

มีข้อแนะนำจากไปยังผู้ประกอบการไทยว่า ควรมุ่งพัฒนาสินค้าที่ตอบโจทย์พฤติกรรมการบริโภคของผู้บริโภคจีน โดยเฉพาะลำไย สมุนไพรเขตร้อน และวัตถุดิบกลุ่มอาหารและยา ควบคู่กับการยกระดับมาตรฐานสินค้า ระบบตรวจสอบย้อนกลับ และการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า เพื่อตอบรับความต้องการสินค้ากึ่งสำเร็จรูปและพร้อมใช้งานที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งติดตามข้อกำหนดด้านการนำเข้า และมาตรฐานที่เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิด เพื่อให้สินค้าไทยสามารถรักษาความสามารถในการแข่งขัน และขยายบทบาทในตลาดสมุนไพรจีนได้อย่างมั่นคง