"เที่ยวคนเดียว" อันตรายจริงไหม? ถอดบทเรียน "การเดินทางลำพัง" เป็นทั้งความสุข และเงามืดที่คุณต้องรับมือ

นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำ รพ.พระศรีมหาโพธิ์ จ.อุบลราชธานี ได้โพสต์เฟซบุ๊ก "คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา" เกี่ยวกับ พลังจิตวิทยาของการเที่ยวคนเดียว และการรับมือความเสี่ยงเมื่อไม่มีใครช่วยตัดสินใจ โดยระบุว่า

การเดินทางท่องเที่ยวคนเดียว เป็นทั้งความสุขและความเสี่ยง

ก่อนอื่น ผมขอแสดงความเสียใจต่อการจากไปของ ฮลุน โซโล่ ยูทูบเบอร์สายท่องเที่ยวซึ่งพาผู้ชมจำนวนมากออกไปเห็นโลกผ่านสายตาของนักเดินทางคนหนึ่ง หลังมีรายงานว่าพบร่างของเขาภายในโรงแรมแห่งหนึ่งในประเทศจอร์เจีย ข่าวนี้สร้างความโศกเศร้าแก่ครอบครัว คนใกล้ชิด และผู้ติดตามที่แม้ไม่เคยพบเขา แต่รู้สึกเหมือนได้ร่วมเดินทางไปด้วยกันผ่านทุกคลิปครับ

อย่างไรก็ตาม เรายังไม่ควรรีบตีความสาเหตุหรือพฤติการณ์ก่อนมีข้อมูลอย่างเป็นทางการ เพราะการให้เกียรติผู้จากไป คือการแยกให้ออกว่าอะไรคือข้อเท็จจริง และอะไรคือสิ่งที่เรายังจำเป็นต้องรอ

ข่าวนี้ทำให้หลายคนถามว่า การเที่ยวคนเดียวอันตรายเกินไปหรือไม่? คำตอบไม่ใช่ว่าไปคนเดียวเท่ากับอันตราย ส่วนไปกับคนอื่นเท่ากับปลอดภัย เพราะการเดินทางลำพังสามารถเป็นทั้งประสบการณ์ที่เยียวยาใจ เปิดโลก และทำให้เราค้นพบศักยภาพของตัวเอง ขณะเดียวกันก็ทำให้เราต้องรับผิดชอบต่อความปลอดภัย สุขภาพ และการตัดสินใจทุกอย่างมากขึ้น

ในเชิงจิตวิทยา การอยู่ลำพังที่เราเลือกเอง(Solitude) แตกต่างจาก Loneliness หรือความเหงา เพราะคนที่เดินทางคนเดียวอาจไม่ได้รู้สึกโดดเดี่ยวเลย แต่กลับรู้สึกเป็นอิสระ ได้ตัดสินใจตามจังหวะของตัวเอง และได้พักจากบทบาทต่างๆในชีวิต จนสามารถถามตัวเองได้ชัดขึ้นว่า “วันนี้เราอยากใช้ชีวิตอย่างไร” 

การเดินทางยังเหมือนการพาตัวเองออกจากบทชีวิตเดิมๆ เพราะเมื่อต้องอ่านป้ายที่ไม่คุ้นเคย หาทางขึ้นรถเอง สื่อสารด้วยภาษาที่ไม่ถนัด หรือแก้ปัญหาเมื่อตารางเดินทางเปลี่ยน เราได้เห็นหลักฐานซ้ำๆว่า "ฉันสามารถดูแลตัวเองและผ่านสถานการณ์ที่ไม่คุ้นเคยได้" ซึ่งช่วยเพิ่มทั้งความมั่นใจและความรู้สึกว่าตัวเองมีความสามารถ

แต่ความอิสระก็มีเงาอีกด้าน เพราะเมื่อเดินทางคนเดียว ไม่มีใครช่วยสังเกตว่าเราเหนื่อยผิดปกติ ไม่มีคนช่วยตรวจสอบการตัดสินใจ และหากเกิดอุบัติเหตุ เจ็บป่วย โทรศัพท์หรือหนังสือเดินทางหาย หรือหมดสติ ก็อาจไม่มีใครรู้ทันทีว่าเกิดอะไรขึ้น

ข้อมูลวิจัยซึ่งรวบรวมการเสียชีวิตจากสาเหตุไม่เป็นธรรมชาติของชาวอเมริกันในต่างประเทศช่วงปี 2019–2021 พบว่าอุบัติเหตุทางถนนเป็นสาเหตุอันดับหนึ่ง ตามมาด้วยการฆาตกรรม การฆ่าตัวตาย และอุบัติเหตุทางน้ำ

อีกความเสี่ยงที่มองไม่เห็นคือ ความสันโดษอาจค่อยๆเปลี่ยนเป็นความโดดเดี่ยวเมื่อเกิดวิกฤต เพราะๆคนหนึ่งอาจอยู่กลางภูเขาแล้วรู้สึกสงบ ขณะที่อีกคนอาจมีผู้ติดตามนับแสน แต่ยังรู้สึกว่าไม่มีใครรู้จักตัวตนของเขาจริงๆ

ขอแสดงความเสียใจต่อครอบครัว เพื่อน และผู้ติดตามของฮลุน โซโล่อีกครั้ง ขอให้การเดินทางครั้งสุดท้ายนี้จงปลอดภัย และแรงบันดาลใจทั้งหมดที่เขาเคยพาผู้ชมไปพบจะยังอยู่ในใจพวกเราตลอดไป

ข้อมูลจาก เพจ คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา https://www.facebook.com/D2JED