คณะแพทย์ฯ มช. จับมือ NECTEC ปั้น “Estimata-EX” AI คำนวณปริมาณการสูญเสียเลือดระหว่างผ่าตัด

คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ร่วมกับ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดย ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC) เปิดตัว “Estimata-EX” ระบบปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์ (Medical AI) ที่ช่วยคำนวณปริมาณเลือดที่สูญเสียระหว่างการผ่าตัดแบบเรียลไทม์ นับเป็นครั้งแรกของประเทศไทย

ระบบดังกล่าวสามารถเปลี่ยนภาพถ่ายจากสมาร์ตโฟนทั่วไป ให้กลายเป็นเครื่องมือช่วยแพทย์ประเมินปริมาณเลือดที่สูญเสียระหว่างการผ่าตัดได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำมากขึ้น

ปัญหาของการคำนวณปริมาณเลือดแบบเดิม

ก่อนหน้านี้ การผ่าตัดเป็นหนึ่งในกระบวนการรักษาที่สำคัญของผู้ป่วย แต่ระหว่างการผ่าตัดมักเกิดการสูญเสียเลือด ซึ่งแพทย์จำเป็นต้องประเมินปริมาณเลือดที่ผู้ป่วยเสียไปอย่างแม่นยำ เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจในการให้เลือดหรือสารน้ำ หากประเมินผิดพลาด อาจทำให้ผู้ป่วยเสี่ยงต่อภาวะช็อกหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

อย่างไรก็ตาม ในหลายกรณีการประเมินเลือดที่สูญเสียระหว่างผ่าตัดยังคงอาศัยการคาดคะเนด้วยสายตา (Visual Estimation) โดยเฉพาะเลือดที่ซึมอยู่บนผ้าก๊อซหรือวัสดุซับเลือด ซึ่งอาจทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนได้ประมาณ 20-40%

เบื้องหลังเทคโนโลยีสุดล้ำของ Estimata-EX

และเพื่อลดข้อจำกัดดังกล่าว ทีมวิจัยจึงได้พัฒนาระบบ AI ที่ใช้เทคโนโลยี Computer Vision หรือ การฝึกฝนคอมพิวเตอร์และระบบให้สามารถเข้าใจและตอบสนองต่อข้อมูลภาพได้อย่างชาญฉลาด และเทคโนโลยี Deep Learning หรือ การจำลองการทำงานของโครงข่ายประสาทสมองมนุษย์ โดยใช้เลเยอร์จำนวนมากประมวลผลข้อมูลที่ซับซ้อน มาใช้ในการวิเคราะห์ภาพวัสดุซับเลือดจากสมาร์ตโฟนหรือแท็บเล็ต จากนั้นระบบจะประมวลผลเพื่อคำนวณปริมาณเลือดที่สูญเสีย พร้อมทั้งนับจำนวนวัสดุซับเลือดหรือผ้าก๊อซภายในห้องผ่าตัดได้อย่างรวดเร็ว

นอกจากนี้ AI ระบบนี้ถูกฝึกด้วยฐานข้อมูลภาพจริงจากห้องผ่าตัดมากกว่า 150,000 ภาพ ทำให้สามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างแม่นยำ และแสดงผลปริมาณเลือดออกมาเป็นตัวเลขหน่วยซีซี (CC) ภายในเวลาเพียง 5-10 วินาที

วิธีใช้งานของระบบ Estimata-EX

การใช้งานระบบมีเพียง 4 ขั้นตอน

1. นำผ้าก๊อซหรือวัสดุซับเลือดที่ใช้แล้ว มาวางเรียงให้เป็นระเบียบ โดยไม่ให้ซ้อนทับกัน

2. ใช้โทรศัพท์มือถือถ่ายภาพให้ชัดเจน

3. อัปโหลดภาพเข้าสู่ระบบ

4. รอการประมวลผล จากนั้นระบบจะรายงานผลปริมาณเลือดที่สูญเสียออกมา

นอกจากจะช่วยให้แพทย์สามารถตัดสินใจเรื่องการให้เลือดได้แม่นยำมากขึ้นแล้ว ระบบยังช่วยตรวจสอบจำนวนผ้าก๊อซอีกครั้ง เพื่อลดความเสี่ยงในการตกค้างภายในร่างกายผู้ป่วย อีกทั้งยังช่วยลดภาระงานและระยะเวลาในการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์ในห้องผ่าตัด ทำให้สามารถใช้เวลาไปดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

นวัตกรรมดังกล่าว ยังสะท้อนถึงศักยภาพของการพัฒนาเทคโนโลยี AI ทางการแพทย์ในประเทศไทย และเป็นอีกก้าวสำคัญในการยกระดับคุณภาพและความปลอดภัยของการรักษาผู้ป่วยในโรงพยาบาล