วิกฤตคลื่นความร้อนในยุโรป ดันยอดขายเครื่องปรับอากาศพุ่ง แต่ผลักโลกใกล้จุดวิกฤตเพิ่ม

ฤดูร้อนปี 2026 ของยุโรป กลายเป็นปีที่ผู้คนต้องเผชิญกับคลื่นความร้อนรุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ โดยเดือนมิถุนายนกลายเป็นเดือนมิถุนายนที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์ หลายพื้นที่ของเยอรมนี ฝรั่งเศส และสเปน มีอุณหภูมิพุ่งแตะหรือสูงกว่า 40 องศาเซลเซียส และนักอุตุนิยมวิทยาคาดว่ายังมีโอกาสเกิดคลื่นความร้อนอีกหลายระลอกก่อนสิ้นสุดฤดูร้อน

สภาพอากาศที่ร้อนจัดทำให้ความต้องการเครื่องปรับอากาศในยุโรปเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเครื่องปรับอากาศเคลื่อนที่ ซึ่งติดตั้งได้ง่ายและเหมาะกับอาคารเก่าในยุโรปที่ส่วนใหญ่ไม่ได้ออกแบบให้ติดตั้งเครื่องปรับอากาศแบบแยกส่วน ยอดขายเครื่องปรับอากาศที่พุ่งสูงขึ้นสะท้อนให้เห็นว่าความต้องการระบบทำความเย็นในยุโรปกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว

ในอดีต หลายประเทศในยุโรปมีสภาพอากาศไม่ร้อนพอที่จะต้องติดตั้งเครื่องปรับอากาศในทุกบ้าน หลายอาคารจึงออกแบบให้ใช้การระบายอากาศตามธรรมชาติเป็นหลัก แต่เมื่อคลื่นความร้อนเกิดบ่อยขึ้น ยาวนานขึ้น และมีอุณหภูมิสูงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เครื่องปรับอากาศจึงกลายเป็นอุปกรณ์สำคัญในการปกป้องประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และผู้ป่วยโรคเรื้อรังจากอันตรายของอากาศร้อนจัด โดยข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า คลื่นความร้อนเป็นหนึ่งในภัยธรรมชาติที่คร่าชีวิตผู้คนมากที่สุดในยุโรป 

แม้เครื่องปรับอากาศจะช่วยปกป้องชีวิตผู้คนจากอากาศร้อน แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า หากความต้องการใช้เครื่องปรับอากาศทั่วโลกเพิ่มขึ้นโดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงด้านพลังงาน ก็อาจทำให้การแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยิ่งยากขึ้น การใช้พลังงานไฟฟ้า เครื่องปรับอากาศเป็นหนึ่งในเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ใช้พลังงานสูงที่สุดในบ้าน หากไฟฟ้ายังผลิตจากเชื้อเพลิงฟอสซิล เช่น ถ่านหินหรือก๊าซธรรมชาติ การเปิดแอร์มากขึ้นย่อมหมายถึงการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มขึ้นตามไปด้วย

อีกปัจจัยสำคัญคือ สารทำความเย็น ในเครื่องปรับอากาศ ซึ่งหลายชนิดเป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีศักยภาพในการกักเก็บความร้อนสูงกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์หลายร้อยถึงหลายพันเท่า หากเกิดการรั่วไหลระหว่างการใช้งานหรือการกำจัดเครื่องอย่างไม่เหมาะสม ก็จะยิ่งซ้ำเติมภาวะโลกร้อน

นอกจากนี้ เครื่องปรับอากาศยังปล่อยความร้อนออกสู่ภายนอกอาคาร ทำให้พื้นที่เมืองเกิดปรากฏการณ์ เกาะความร้อนในเมือง หรือ Urban Heat Island รุนแรงขึ้น โดยเฉพาะในเขตที่มีการใช้แอร์จำนวนมาก ความร้อนที่ระบายออกมาจะทำให้อุณหภูมิภายนอกสูงขึ้น และยิ่งเพิ่มความต้องการเปิดเครื่องปรับอากาศ กลายเป็นวงจรที่ความเย็นยิ่งทำให้โลกและเมืองร้อนขึ้นกว่าเดิม

ปัจจุบันในโลกที่ร้อนขึ้น เครื่องปรับอากาศกลายเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อปกป้องชีวิตจากคลื่นความร้อน ดังนั้น เป้าหมายจึงไม่ใช่การลดการใช้แอร์จนกระทบต่อสุขภาพ แต่คือการทำให้การทำความเย็นมีประสิทธิภาพและปล่อยก๊าซเรือนกระจกน้อยที่สุด ดังนั้น แนวทางสำคัญของการใช้เครื่องปรับอากาศประสิทธิภาพสูง คือการเลือกใช้สารทำความเย็นที่มีผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศต่ำ การเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในการผลิตไฟฟ้า รวมถึงการออกแบบอาคารให้ระบายความร้อนได้ดี เช่น การใช้ฉนวน ปลูกต้นไม้ เพิ่มพื้นที่สีเขียว และติดตั้งหลังคาสะท้อนความร้อน เพื่อลดความจำเป็นในการเปิดเครื่องปรับอากาศตลอดเวลา