อยู่บนเรือ 9 เดือน รับมือความเครียดอย่างไร ทำไมการขึ้นฝั่งจึงสำคัญ

“ช่วงหนึ่งมันเป็นช่วงเวลาแห่งความเงียบ” คำพูดจาก Shakeira Fairfax หญิงชาวสหรัฐฯ ที่เดินทางจากรัฐนิวเจอร์ซีย์มายังประเทศไทย เพื่อรอพบลูกสาววัย 25 ปี ซึ่งเป็นหนึ่งในลูกเรือของ USS Abraham Lincoln สะท้อนความรู้สึกของครอบครัวที่ต้องเผชิญกับความไม่แน่นอน ขณะที่คนที่พวกเขารักกำลังปฏิบัติภารกิจอยู่กลางทะเลเป็นเวลาหลายเดือน

Reuters รายงานว่า ในช่วงหนึ่งของภารกิจ การติดต่อสื่อสารกับครอบครัวมีข้อจำกัด โดยเฉพาะช่วงที่สถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางทวีความรุนแรง ทำให้ครอบครัวต้องรอข่าวด้วยความกังวล ขณะที่ลูกเรือยังคงปฏิบัติหน้าที่อยู่บนเรือ

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในบริบทที่ USS Abraham Lincoln (CVN-72) และ Carrier Strike Group เดินทางถึงท่าเรือแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี เมื่อวันที่ 2 กันยายน 2569 หลังปฏิบัติภารกิจรวม 286 วัน โดยอยู่ในทะเลต่อเนื่องประมาณ 264 วัน ก่อนการแวะพักที่ประเทศไทย

กองทัพเรือสหรัฐฯ ระบุว่า การมาถึงประเทศไทยเป็นโอกาสให้ Sailors และ Marines ได้ “rest and recharge” หรือพักและฟื้นฟูร่างกายและจิตใจ หลังปฏิบัติภารกิจมาเป็นเวลานาน

ทำไมการอยู่บนเรือนานหลายเดือนจึงสร้างความเครียด?

แม้จะไม่มีข้อมูลที่เปิดเผยต่อสาธารณะว่า ลูกเรือ USS Abraham Lincoln ทั้งหมดมีปัญหาสุขภาพจิต แต่การใช้ชีวิตในสภาพแวดล้อมทางทะเลเป็นเวลานาน มีปัจจัยหลายอย่างที่งานวิจัยพบว่าสามารถเพิ่มความเครียดและส่งผลต่อสุขภาพจิตได้

1. ห่างจากครอบครัวเป็นเวลานาน

การไม่ได้พบครอบครัว คนรัก หรือลูกเป็นเวลาหลายเดือน สามารถทำให้เกิดความคิดถึงบ้าน ความเหงา และความกังวลเกี่ยวกับคนที่อยู่ข้างหลัง

งานวิจัยด้านสุขภาพจิตของบุคลากรทางทะเลพบว่า การแยกจากครอบครัวและความโดดเดี่ยวทางสังคม เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สัมพันธ์กับความเครียดและปัญหาสุขภาพจิต

กรณีของ Lincoln ยิ่งเห็นภาพชัดขึ้น เมื่อครอบครัวของลูกเรือให้สัมภาษณ์ถึงช่วงเวลาที่การติดต่อสื่อสารมีข้อจำกัด และต้องรอข่าวจากคนที่อยู่บนเรือ

2. อยู่ในพื้นที่จำกัดนานหลายเดือน

บนเรือ ลูกเรือไม่ได้มีบ้านหรือสถานที่อื่นให้เปลี่ยนบรรยากาศหลังเลิกงาน เพราะ สถานที่ทำงานและสถานที่พักคือพื้นที่เดียวกัน

เมื่อเกิดความเหนื่อยล้าหรือความขัดแย้งในการทำงาน จึงอาจไม่มีพื้นที่ให้ถอยออกมาพักใจอย่างแท้จริง

งานทบทวนด้านสุขภาพจิตของคนทำงานทางทะเลพบว่า social isolation, limited living space และความสัมพันธ์ระหว่างบุคลากร ล้วนมีบทบาทต่อ wellbeing

3. ทำงานเป็นกะและนอนไม่เป็นเวลา

เรือบรรทุกเครื่องบินต้องปฏิบัติภารกิจตลอด 24 ชั่วโมง ลูกเรือจึงต้องทำงานเป็นกะและมีการเฝ้ายาม ทำให้วงจรการนอนอาจถูกรบกวน

เมื่อพักผ่อนไม่เพียงพอ ร่างกายจะฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่ ขณะเดียวกันความเหนื่อยล้าสามารถส่งผลต่ออารมณ์ สมาธิ และการตัดสินใจ

กองทัพเรือสหรัฐฯ เองมีแนวทางด้าน fatigue management โดยให้ความสำคัญกับการนอนและการจัดตารางงานเพื่อป้องกันความเหนื่อยล้าของกำลังพล

4. ความกดดันจากภารกิจ

สำหรับเรือบรรทุกเครื่องบินอย่าง USS Abraham Lincoln การทำงานไม่ได้เป็นเพียงงานประจำ แต่ลูกเรือต้องเตรียมพร้อมสำหรับสถานการณ์ฉุกเฉินและภารกิจทางทหารตลอดเวลา

ความรู้สึกว่า “ต้องพร้อมเสมอ” สามารถทำให้ร่างกายและสมองอยู่ในภาวะตื่นตัวเป็นเวลานาน โดยเฉพาะเมื่อภารกิจมีความเสี่ยงและไม่สามารถกำหนดเวลาสิ้นสุดได้แน่นอน

5. ความเหนื่อยล้าสะสม

การทำงานต่อเนื่องหลายเดือนโดยมีช่วงพักบนฝั่งจำกัด อาจทำให้เกิดความเหนื่อยล้าสะสม

สิ่งสำคัญคือ “deployment 9 เดือน” ไม่ได้หมายความว่าปกติแล้วลูกเรือจะต้องอยู่กลางทะเล 9 เดือนโดยไม่ได้ขึ้นฝั่ง

กองทัพเรือสหรัฐฯ มีตัวอย่าง deployment ของเรือบรรทุกเครื่องบินที่ยาวประมาณ 8–9 เดือน แต่ระหว่างภารกิจมีการแวะท่าเรือในหลายพื้นที่ เพื่อเติมเสบียง ซ่อมบำรุง และให้กำลังพลมีโอกาสพัก

กรณีของ USS Abraham Lincoln จึงมีจุดที่แตกต่าง เพราะมีข้อมูลว่าลูกเรืออยู่ในทะเลต่อเนื่องประมาณ 264 วัน ก่อนมาถึงประเทศไทย

แล้วปกติต้องขึ้นฝั่งทุกกี่วัน?

ไม่มีข้อกำหนดตายตัวของกองทัพเรือสหรัฐฯ ว่าเรือบรรทุกเครื่องบินต้องกลับเข้าท่าเรือทุก 30, 60 หรือ 90 วัน เพราะขึ้นอยู่กับสถานการณ์และภารกิจ

แต่ port visit เป็นส่วนหนึ่งที่พบได้ในการ deployment หลายครั้ง โดยมีทั้งการซ่อมบำรุง เติมเสบียง และให้ลูกเรือได้พักหรือออกไปทำกิจกรรมนอกเรือ

กองทัพเรือสหรัฐฯ เองระบุในหลายภารกิจว่า การได้พักจากเรือมีส่วนช่วยเรื่อง morale, readiness และ effectiveness หรือขวัญกำลังใจ ความพร้อม และประสิทธิภาพในการทำงาน

ดังนั้นสิ่งที่น่าสนใจของ Lincoln ไม่ใช่เพียง “อยู่เรือ 9 เดือน” แต่คือ การอยู่ในทะเลต่อเนื่องเกือบ 9 เดือนโดยแทบไม่มีโอกาสขึ้นฝั่ง

เมื่อได้ขึ้นฝั่ง การพักจึงไม่ใช่แค่ “เที่ยว”

หลังอยู่ทะเลต่อเนื่องนานหลายเดือน การได้ขึ้นฝั่งทำให้ลูกเรือสามารถเปลี่ยนสภาพแวดล้อม พบผู้คน ติดต่อครอบครัว รับประทานอาหารที่แตกต่างจากบนเรือ และทำกิจกรรมที่ไม่เกี่ยวข้องกับภารกิจ

กองทัพเรือสหรัฐฯ จึงใช้คำว่า “rest and recharge” เพื่ออธิบายการพักครั้งนี้

ขณะเดียวกัน ลูกเรือที่ให้สัมภาษณ์หลังเดินทางถึงพัทยาสะท้อนความรู้สึกตื่นเต้นกับการได้กลับมาอยู่บนบก โดยหนึ่งในลูกเรือบอกกับสื่อว่า สถานการณ์ตอนนี้ให้ความรู้สึกราวกับ “fever dream” และตั้งใจจะลองรับประทานอาหารไทยและพบปะผู้คนใหม่ ๆ

5 วิธีรับมือความเครียด เมื่อต้องอยู่เรือนาน

1. ให้ความสำคัญกับการนอน

แม้จะควบคุมตารางงานไม่ได้ทั้งหมด แต่ควรรักษาช่วงเวลานอนให้ได้มากที่สุด เพราะการนอนเป็นพื้นฐานของการฟื้นฟูทั้งร่างกายและสมอง

2. ติดต่อครอบครัวเมื่อมีโอกาส

การพูดคุยกับคนที่บ้านช่วยรักษาความสัมพันธ์และลดความรู้สึกโดดเดี่ยว โดยเฉพาะในภารกิจที่ต้องห่างจากบ้านเป็นเวลานาน

3. หาเวลาทำกิจกรรมที่ไม่เกี่ยวกับงาน

การออกกำลังกาย อ่านหนังสือ ฟังเพลง ดูหนัง เล่นเกม หรือทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนร่วมเรือ ช่วยให้สมองได้เปลี่ยนจากโหมดทำงานเป็นโหมดพัก

4. พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ

ไม่ควรเก็บความเครียดไว้คนเดียว การมีเพื่อนร่วมงาน หัวหน้า หรือผู้เชี่ยวชาญที่สามารถพูดคุยได้ เป็นส่วนสำคัญของการดูแลสุขภาพจิต

5. ใช้ช่วงขึ้นฝั่งเพื่อพักจริง ๆ

ไม่จำเป็นต้องใช้เวลาทั้งหมดไปกับกิจกรรมที่แน่นจนเกินไป การนอนให้เพียงพอ รับประทานอาหารดี ๆ พบครอบครัว และทำสิ่งที่ตัวเองชอบ ก็ถือเป็นการฟื้นฟูเช่นกัน

เพราะ “ความพร้อมรบ” เริ่มต้นจากสุขภาพของคน

กรณี USS Abraham Lincoln ทำให้เห็นว่า สำหรับกำลังพลที่ต้องทำงานในสภาพแวดล้อมปิดเป็นเวลานาน ความแข็งแกร่งไม่ได้หมายถึงการอดทนโดยไม่พัก แต่หมายถึงการรู้จักฟื้นฟูตัวเองให้พร้อมกลับไปทำหน้าที่

การพักบนฝั่งจึงไม่ใช่เพียงรางวัลหลังทำงานหนัก แต่เป็นส่วนหนึ่งของการรักษา สุขภาพ ความปลอดภัย ขวัญกำลังใจ และความพร้อมของกำลังพล

และสำหรับคนทั่วไป บทเรียนจากชีวิตบนเรือก็สามารถนำมาใช้ได้เช่นกัน เพราะแม้จะไม่ได้อยู่กลางทะเล 264 วัน แต่การทำงานหนักต่อเนื่อง อยู่ในสภาพแวดล้อมเดิม และขาดเวลาพัก ก็สามารถสร้าง “ความเครียดสะสม” ได้ไม่ต่างกัน

หากเริ่มมีอาการเหนื่อยล้า นอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย ไม่มีสมาธิ หมดความสนใจในสิ่งที่เคยชอบ หรือรู้สึกสิ้นหวังต่อเนื่อง ควรพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต เพราะ การพักไม่ใช่ความอ่อนแอ แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพ