นักวิทย์ชี้ สิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์อาจมาจากโลก ผ่านทฤษฎี “แพนสเปอร์เมีย”

การค้นหาสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์ยังคงเป็นเรื่องที่ท้าทายวงการวิทยาศาสตร์ โดยมีทฤษฎีเรื่องการแพร่กระจายของสิ่งมีชีวิตข้ามดวงดาวหรือที่เรียกว่าแพนสเปอร์เมีย (Panspermia) ถูกยกให้เป็นทฤษฎีที่น่าสนใจมากที่สุดทฤษฎีหนึ่ง ซึ่งเชื่อว่าสิ่งมีชีวิตสามารถแพร่กระจายไปทั่วจักรวาลผ่านทางดาวเคราะห์น้อย ดาวหาง หรือวัตถุอื่น ๆ ผ่านการพุ่งชนของอุกกาบาต (Bolides) 

แนวคิดใหม่เกี่ยวกับที่มาของสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์

นักวิทยาศาสตร์ได้เสนอแนวคิดใหม่ที่ว่าหากเราค้นพบสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์ในอนาคต สิ่งมีชีวิตเหล่านั้นอาจไม่ได้มีต้นกำเนิดที่นั่น แต่อาจเป็นจุลินทรีย์ที่เดินทางไปจากโลก โดยต้นตอของแนวคิดและการศึกษาในครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากมีการถกเถียงเรื่องการค้นพบร่องรอยที่อาจเป็นจุลินทรีย์ในชั้นเมฆอันหนาทึบของดาวศุกร์เมื่อปี 2021 ซึ่งทำให้นักวิทยาศาสตร์มองถึงความเป็นไปได้ในการถ่ายโอนสสารระหว่างดาวเคราะห์ ทั้งดาวศุกร์ โลก และดาวอังคาร

โดยในการประชุม Lunar and Planetary Science Conference (LPSC) ประจำปี 2026 ในวันที่ 16-20 มีนาคม 2026 รัฐเท็กซัส สหรัฐอเมริกา ทีมนักวิจัยจากห้องปฏิบัติการฟิสิกส์ประยุกต์มหาวิทยาลัยจอห์นส์ฮอปกินส์ (JHUAPL) และห้องปฏิบัติการแห่งชาติแซนเดีย สหรัฐอเมริกาได้นำเสนอการศึกษาแนวคิดนี้อย่างละเอียด

โดยนักวิจัยได้ใช้กรอบแนวคิดสมการสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์ (Venus Life Equation หรือ VLE) ที่คิดค้นโดยโนอัม ไอเซนเบิร์ก (Noam Izenberg) มาใช้ในการศึกษา สมการดังกล่าว คือ L = O x R x C จะแบ่งปัจจัยความน่าจะเป็นของการพบสิ่งมีชีวิตออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่

จุดกำเนิด O = Origination ความแข็งแกร่งที่จะทนทานต่อการเปลี่ยนแปลง R = Robustness และความต่อเนื่องของสภาวะที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต C=Continuity ส่วน L ที่เป็นคำตอบ คือ likelihood of Extant Life หรือความเป็นไปได้ของการมีสิ่งมีชีวิต

ตามทฤษฎีแล้ว เมื่อสิ่งมีชีวิตถือกำเนิดขึ้นบนดาวดวงหนึ่ง การพุ่งชนของอุกกาบาตสามารถทำให้พื้นผิวของดาวแตกกระจายและดีดตัวขึ้นสู่อวกาศ ซึ่งจะเป็นการพาเมล็ดพันธุ์แห่งชีวิตเหล่านี้ไปยังดาวดวงอื่นได้

อย่างไรก็ตาม สารอินทรีย์ที่ถูกดีดออกมาจากการพุ่งชนต้องพบกับบททดสอบสุดโหด ทั้งแรงกระแทก ความร้อนมหาศาล อุณหภูมิสุดขั้ว รังสี และสภาพสูญญากาศในอวกาศ อย่างไรก็ตามในแบบจำลองทางคอมพิวเตอร์และการศึกษาอุกกาบาตบนโลกได้แสดงให้เห็นแล้วว่า สารอินทรีย์มีคุณสมบัติที่สามารถเอาชีวิตรอดจากการถูกดีดตัวและการเดินทางข้ามดาวเคราะห์ได้จริง

การกระจายตัวของเซลล์ผ่านแบบจำลองแพนเค้ก (Pancake model)

นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่าเมื่ออุกกาบาต (Bolides) เดินทางไปถึงดาวศุกร์ พุ่งเข้าสู่ชั้นบรรยากาศและเกิดการระเบิดกลางอากาศ แรงต้านของอากาศจะพัดให้เศษชิ้นส่วนกระจายตัวออกไปในแนวนอนจนมีลักษณะคล้ายแผ่นแพนเค้ก ปรากฏการณ์นี้เองที่ทำให้สสารหรือเซลล์สิ่งมีชีวิตที่ติดมากับอุกกาบาต สามารถลอยกระจายตัวและอาศัยอยู่ภายในชั้นเมฆของดาวศุกร์ได้

แม้ทีมวิจัยจะยอมรับว่าแบบจำลองอาจไม่สามารถเก็บรายละเอียดได้ทั้งหมดและตัวแปรของสมการ ยังคงมีความไม่แน่นอนสูง แต่การศึกษานี้ก็เป็นเครื่องยืนยันว่า การส่งผ่านสิ่งมีชีวิตระหว่างโลกและดาวศุกร์นั้นมีความเป็นไปได้จริง และหากในอนาคตมีภารกิจสำรวจทางชีวดาราศาสตร์และค้นพบสิ่งมีชีวิตในชั้นเมฆของดาวศุกร์ ก็มีความเป็นไปได้ว่าสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นอาจเดินทางมาจากโลกของเรา