ถอดบทเรียน "สุขุมวิทซอย 4" ค้าประเวณีข้ามชาติรุกพื้นที่ย่านเศรษฐกิจไทย กฎหมายไทยรับมืออย่างไร?

จากการจับกุม 5 ราย สู่คำถามใหญ่ของการบังคับใช้กฎหมาย

ปฏิบัติการของสถานีตำรวจนครบาลลุมพินี ร่วมกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (ตม.) และกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว (พม.) เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม 2569 ซึ่งจับกุมหญิงต่างชาติ 5 ราย บริเวณซอยสุขุมวิท 4 ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในพื้นที่ดังกล่าว แต่เป็นหนึ่งในหลายปฏิบัติการกวาดล้างที่เกิดขึ้นต่อเนื่องตลอดปี 2569

ข้อมูลจากการรวบรวมเหตุการณ์พบว่า ตั้งแต่เดือนมีนาคมจนถึงกรกฎาคม 2569 มีการจับกุมผู้ต้องหาคดีลักษณะเดียวกันในพื้นที่สุขุมวิทและย่านลุมพินีอย่างน้อย 31 ราย จาก 3 ปฏิบัติการหลัก ประกอบด้วยผู้ถูกจับกุมชาวเวียดนาม แทนซาเนีย เคนยา และฟิลิปปินส์ สะท้อนว่าพื้นที่ดังกล่าวยังเป็นจุดเฝ้าระวังสำคัญของหน่วยงานรัฐ

กรณีล่าสุด ผู้ถูกจับกุมประกอบด้วยหญิงชาวเวียดนาม 3 ราย สาวประเภทสองชาวฟิลิปปินส์ 1 ราย และหญิงชาวแทนซาเนีย 1 ราย หลังเจ้าหน้าที่ได้รับเรื่องร้องเรียนและตรวจพบพฤติกรรมเข้าข่ายการชักชวนค้าประเวณีบนทางสาธารณะ

กฎหมายไทยเอาผิดอย่างไร

การดำเนินคดีครั้งนี้อาศัยกฎหมาย 2 ส่วนสำคัญ ได้แก่

1. พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการค้าประเวณี พ.ศ. 2539

ข้อกล่าวหาที่ใช้ คือ การเข้าติดต่อ ชักชวน แนะนำตัว ติดตาม หรือรบเร้าบุคคลตามถนนหรือสถานที่สาธารณะ เพื่อการค้าประเวณี อันเป็นการเปิดเผยและก่อให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญแก่ประชาชน

สาระสำคัญของกฎหมายฉบับนี้ คือ มุ่งควบคุมการชักชวนค้าประเวณีในพื้นที่สาธารณะ รวมทั้งกำหนดบทลงโทษต่อผู้เกี่ยวข้องตามลักษณะการกระทำ

ภายหลังมีการบังคับใช้พระราชบัญญัติการปรับเป็นพินัย ทำให้ความผิดบางส่วนเปลี่ยนจากโทษทางอาญาเป็นการปรับทางพินัย โดยมีกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัวเป็นหน่วยงานรับผิดชอบดำเนินการ

2. กฎหมายคนเข้าเมือง

สำหรับผู้ถูกจับกุมที่เป็นคนต่างด้าว การดำเนินการไม่ได้สิ้นสุดเพียงการปรับเป็นพินัย

เจ้าหน้าที่จะส่งตัวให้สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองพิจารณาเพิกถอนการอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร ตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ก่อนดำเนินการผลักดันออกนอกราชอาณาจักร และขึ้นบัญชีบุคคลต้องห้ามเดินทางเข้าประเทศไทย (Blacklist) ตามขั้นตอนของกฎหมาย

มาตรการดังกล่าวถือเป็นกลไกสำคัญในการป้องกันการเดินทางกลับเข้ามากระทำผิดซ้ำ

ปมกฎหมายที่ยังเป็นประเด็น

แม้การจับกุมจะดำเนินการโดยตำรวจ แต่ในทางกฎหมายกลับมีข้อจำกัดเรื่องอำนาจ "ปรับเป็นพินัย"

กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัวเคยหารือสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เพื่อขอแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ตำรวจให้มีอำนาจปรับเป็นพินัยตาม พ.ร.บ.ค้าประเวณี

อย่างไรก็ตาม ผลการวินิจฉัยระบุว่า ตำรวจไม่ใช่พนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา 5 ของกฎหมายฉบับดังกล่าว จึงไม่สามารถแต่งตั้งให้มีอำนาจปรับเป็นพินัยได้

ส่งผลให้การดำเนินคดีต้องอาศัยการทำงานร่วมกันระหว่าง 3 หน่วยงาน ได้แก่

• สน.ลุมพินี รับผิดชอบการจับกุมและสอบสวน
• กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว ดำเนินการปรับเป็นพินัย
• สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง พิจารณาเพิกถอนสิทธิการพำนักและผลักดันออกนอกประเทศ

รูปแบบการบูรณาการดังกล่าวจึงกลายเป็นแนวทางปฏิบัติในพื้นที่ลุมพินีตั้งแต่ช่วงต้นปี 2569

ทำไม "สุขุมวิทซอย 4" จึงถูกจับตาเป็นพิเศษ

สุขุมวิทซอย 4 เป็นหนึ่งในพื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญของกรุงเทพมหานคร มีโรงแรม ร้านอาหาร สถานบันเทิง และนักท่องเที่ยวต่างชาติจำนวนมากตลอดทั้งปี

เมื่อมีการร้องเรียนจากประชาชนและพบคลิปเผยแพร่ในสื่อสังคมออนไลน์ เจ้าหน้าที่จึงใช้การสืบสวน การซุ่มสังเกตการณ์ และการเข้าตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง

ข้อมูลจากหลายปฏิบัติการในปี 2569 แสดงให้เห็นว่า จุดเกิดเหตุยังคงกระจุกตัวอยู่บริเวณซอยสุขุมวิท 4 และพื้นที่ใกล้เคียง จึงกลายเป็นพื้นที่เฝ้าระวังของตำรวจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

แนวโน้มการบังคับใช้กฎหมายเข้มข้นขึ้น

หากเปรียบเทียบการดำเนินการตลอดปี 2569 จะพบว่ามาตรการของรัฐมีความเข้มงวดมากขึ้น

ช่วงแรกเน้นการจับกุมและปรับเป็นพินัย

ต่อมามีการเชื่อมโยงมาตรการของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองอย่างเป็นระบบ ทั้งการเพิกถอนวีซ่า การผลักดันออกนอกราชอาณาจักร และการขึ้นบัญชีห้ามเดินทางกลับเข้าประเทศ

ขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่ตำรวจ สน.ลุมพินี พม. และ ตม. ได้กำหนดแผนบูรณาการปฏิบัติการร่วมอย่างต่อเนื่อง เพื่อเฝ้าระวังและปราบปรามการกระทำผิดในพื้นที่ย่านเศรษฐกิจและแหล่งท่องเที่ยว

บทเรียนจากคดีนี้

กรณีสุขุมวิทซอย 4 สะท้อนให้เห็นว่า การบังคับใช้กฎหมายในปัจจุบันไม่ได้มุ่งเพียงการจับกุมผู้กระทำผิดเท่านั้น แต่เชื่อมโยงไปถึงมาตรการด้านคนเข้าเมืองและการบริหารจัดการคนต่างด้าวในราชอาณาจักร

ขณะเดียวกัน ยังทำให้เห็นความจำเป็นของการทำงานแบบบูรณาการระหว่างตำรวจ หน่วยงานด้านสังคม และสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายดำเนินไปตามอำนาจหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน และเป็นไปตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด โดยทั้งหมดอยู่บนหลักการสันนิษฐานว่าผู้ถูกกล่าวหายังคงเป็นผู้บริสุทธิ์จนกว่าจะมีคำวินิจฉัยหรือคำสั่งตามกฎหมายถึงที่สุด