เส้น สาย ลาย ตอก EP.4 : จากมือช่าง สู่คุณค่าที่ส่งออก

เรื่องราวของผู้คน ภูมิปัญญาและอนาคตของ เส้น สาย ลาย ตอก หลังจากผ่านการเดินทางจากผืนป่าต้นน้ำ ผ่านวัสดุธรรมชาติ ผ่านเส้นตอกที่ถูกผ่า จัก เหลา และจัดเตรียมอย่างพิถีพิถัน

คำถามสำคัญจึงเกิดขึ้น ใครคือผู้เปลี่ยนวัสดุธรรมชาติเหล่านั้น ให้กลายเป็นผลงานที่งดงามราวกับงานศิลปะ คำตอบนั้นไม่ได้อยู่ในเครื่องจักร ไม่ได้อยู่ในโรงงาน และไม่ได้อยู่ในเทคโนโลยีสมัยใหม่ แต่อยู่ในมือของผู้คนตัวเล็กเล็กในชุมชนบ้านห้วยห่า อำเภอหลักลาย จังหวัดน่าน มือที่ค่อยๆจับเส้นตอกทีละเส้น มือที่เรียนรู้การจักสานมาตั้งแต่วัยเยาว์ มือที่ส่งต่อองค์ความรู้จากพ่อสู่ลูก จากแม่สู่หลาน  จากคนรุ่นหนึ่งสู่คนอีกรุ่นหนึ่ง สิ่งที่พวกเขากำลังสืบทอดไม่ใช่เพียงเทคนิคการจักสาน แต่คือความเข้าใจธรรมชาติความเคารพต่อทรัพยากรและวิถีชีวิตที่เติบโตไปพร้อมกับป่าต้นน้ำ   ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา ชุมชนแห่งนี้เรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างสมดุล พวกเขารู้ว่ากกชนิดใดสามารถสร้างลวดลาย รู้ว่าไม้ไผ่ชนิดใดสานได้เส้นตอที่แข็งแรง รู้ว่าเวลาใดควรเก็บเกี่ยวและเวลาใดควรปล่อยให้ธรรมชาติได้ฟื้นตัว  ความรู้ เหล่านี้อาจไม่ได้ถูกบันทึกอยู่ในตำรา แต่ ถูกจดจำผ่านฃประสบการณ์และส่งต่อผ่านการลงมือทำ   เมื่อเส้นตอกธรรมดา ถูกนำมาสร้างสรรค์เป็นดอกไม้  เป็นพวงมาลัย  เป็นของตกแต่งร่วมสมัย หรือเป็นงานศิลปะหัตถกรรมรูปแบบใหม่

สิ่งที่เกิดขึ้นจริงไม่ใช่เพียงการเพิ่มมูลค่าให้กับวัสดุธรรมชาติ แต่คือการเพิ่มคุณค่าให้กับผู้คนในชุมชน ทุกครั้งเมื่อมีการสั่งซื้อผลงานหนึ่งชิ้น รายได้ไม่ได้หยุดอยู่ที่ผลิตภัณฑ์ แต่จะกระจายกลับสู่ครอบครัว สู่ช่างฝีมือ สู่ผู้เก็บเกี่ยววัตถุดิบ และสู่คนรุ่นใหม่ที่กำลังเรียนรู้ภูมิปัญญาเหล่านี้

ในวันที่โลกเปลี่ยนไปเอย่างรวดเร็ว งานหัตถกรรมจำนวนไม่น้อยที่กำลังค่อยๆเลือนหาย แต่ เส้น สาย ลาย ตอก เลือกเดินอีกเส้นทางหนึ่ง  เส้นทางของการอนุรักษ์ผ่านการสร้างสรรค์แทนที่จะเก็บภูมิปัญญาเอาไว้ในพิพิธภัณฑ์ พวกเขาเลือกที่จะนำสิ่งเหล่านั้นกลับขึ้นมามีชีวิตอีกครั้งผ่านการออกแบบร่วมสมัย ผ่านนิทรรศการ ผ่านงานศิลปะและผ่านผลิตภัณฑ์ที่ สามารถอยู่ร่วมกับวิถีชีวิตของผู้คนในปัจจุบันได้อย่างงดงาม เพราะการอนุรักษ์ที่แท้จริงไม่ใช่แค่การหยุดเวลาเอาไว้  แต่คือการทำในสิ่งเก่าแก่ ให้ยังคงมีคุณค่าในโลกยุคใหม่อย่างมีความหมาย

เส้น สาย ลาย ตอก ไม่ใช่เป็นเพียงแบรนด์ ไม่ใช่เป็นเพียงงานหัตถกรรม และไม่ใช่เป็นเพียงผลิตภัณฑ์จากชุมชน แต่คือเรื่องราวของผู้คน เรื่องราวของป่าต้นน้ำ และเรื่องราวของภูมิปัญญาที่เดินทางข้ามกาลเวลา และอาจเป็นเรื่องราวของความหวังที่กำลังถูกถักทอขึ้นใหม่ทีละเส้น ทีละดอก ทีละชิ้นงาน เพื่อให้วันหนึ่งศิลปหัตถกรรมจากชุมชนเล็กๆแห่งนี้ในจังหวัดน่าน ได้กลายเป็นหนึ่งในความภาคภูมิใจของคนไทย และส่งต่อคุณค่าจากผืนป่าต้นน้ำสู่สายตาของคนทั่วโลก โปรดติดตามตอนสุดท้าย