ญี่ปุ่นประท้วง “ปูติน” เยือนเกาะเอโตโรฟุ หนึ่งในหมู่เกาะพิพาทญี่ปุ่น-รัสเซีย

ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซียเดินทางเยือน “เกาะเอโตโรฟุ” (Etorofu Island) หนึ่งในหมู่เกาะคูริล ซึ่งเป็นหมู่เกาะดินแดนทางเหนือ (Northern Territories) ของญี่ปุ่นเป็นครั้งแรก โดยรัสเซียเป็นฝ่ายควบคุมหมู่เกาะดังกล่าว ขณะที่ญี่ปุ่นยังคงอ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่ตรงนี้ และได้ออกมาประท้วงการเยือนของผู้นำรัสเซียอย่างรุนแรง

สำนักงานประธานาธิบดีรัสเซียเปิดเผยว่า ปูตินเดินทางไปตรวจเยี่ยมโรงงานแปรรูปอาหารทะเลบน “เกาะเอโตโรฟุ” (Etorofu Island) หรือที่รัสเซียเรียกว่า “เกาะอิทูรุป” ซึ่งเป็นหนึ่งในหมู่เกาะคูริลที่รัสเซียควบคุมอยู่ในปัจจุบัน

ญี่ปุ่นอ้างสิทธิ์เหนือหมู่เกาะที่รัสเซียควบคุมอยู่ 4 เกาะ และเรียกดินแดนเหล่านี้ว่า “ดินแดนทางเหนือ” (Northern Territories)

รัฐบาลญี่ปุ่นยืนยันมาโดยตลอดว่า หมู่เกาะทั้ง 4 แห่งเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของญี่ปุ่นโดยชอบธรรมมาแต่เดิม และระบุว่ารัสเซียเข้ายึดครองหมู่เกาะดังกล่าวอย่างผิดกฎหมายหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2

ญี่ปุ่นพยายามเจรจากับรัสเซียตามนโยบายพื้นฐานของรัฐบาลที่ต้องการยุติข้อพิพาทเรื่องดินแดนและนำไปสู่การทำสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างสองประเทศ โดยการเจรจามีความคืบหน้ามากขึ้นในสมัยรัฐบาลของอดีตนายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะ โดยในการประชุมสุดยอดระหว่างอาเบะกับปูตินที่ประเทศสิงคโปร์ในปี 2018 ผู้นำทั้งสองเห็นพ้องกันที่จะเร่งการเจรจา เพื่อหาทางออกให้กับข้อพิพาท แต่นับแต่นั้นมาการเจรจากลับไม่มีความคืบหน้าอย่างมีนัยสำคัญ

สถานการณ์ยิ่งตึงเครียดขึ้นหลังจากญี่ปุ่นเริ่มเพิ่มมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อรัสเซียในเดือนมีนาคม 2022 โดยประสานมาตรการกับประเทศตะวันตก เพื่อตอบโต้การที่รัสเซียบุกยูเครน รัฐบาลรัสเซียคัดค้านมาตรการคว่ำบาตรดังกล่าว และประกาศเจตนารมณ์ที่จะระงับการเจรจากับญี่ปุ่นเพื่อจัดทำสนธิสัญญาสันติภาพ ซึ่งรวมถึงการหารือเกี่ยวกับข้อพิพาทเรื่องหมู่เกาะด้วย

หลังจากนั้น รัสเซียได้ส่งเจ้าหน้าที่ระดับสูงหลายรายเดินทางไปยังเกาะเอโตโรฟุอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่ามอสโกยังคงยืนยันการควบคุมพื้นที่ดังกล่าว

การเดินทางเยือนเกาะเอโตโรฟุในครั้งนี้จึงถูกมองว่าอาจเป็นความพยายามของรัสเซียที่จะกดดันและส่งสัญญาณเตือนไปยังญี่ปุ่น ในช่วงที่สงครามในยูเครนยังคงยืดเยื้อ

การที่ประธานาธิบดีรัสเซียเดินทางไปยังหนึ่งในดินแดนที่ญี่ปุ่นอ้างสิทธิ์ด้วยตนเอง ยังมีนัยสำคัญในเชิงสัญลักษณ์ เพราะสะท้อนว่ารัสเซียยังคงยืนยันอำนาจการปกครองเหนือหมู่เกาะดังกล่าว แม้ข้อพิพาทเรื่องดินแดนจะยังไม่ได้รับการแก้ไข

ด้านโมเตกิ โทชิมิตสึ รัฐมนตรีต่างประเทศญี่ปุ่น ได้โพสต์ข้อความผ่านสื่อสังคมออนไลน์ โดยระบุว่า “ดินแดนทางเหนือ ซึ่งรวมถึงเกาะเอโตโรฟุ เป็นดินแดนที่เป็นส่วนหนึ่งของญี่ปุ่นโดยชอบธรรมมาแต่ประวัติศาสตร์ และเป็นดินแดนของญี่ปุ่นตามกฎหมายระหว่างประเทศด้วย ญี่ปุ่นขอประท้วงการเยือนครั้งนี้อย่างรุนแรง”